Toeval bestaat niet. Omwillekeurig dwaalden de reacties op Rypke’s artikel Nederland anderhalf maal Frankrijk naar een ander droomachtig land: Spanje. En laat de zorgeloze natuurbescherming in dit land nu juist een gevoelige snaar hebben geraakt bij Volkskrant redacteur Caspar Janssen. Afgelopen zaterdag verscheen een prachtig mini-essay van zijn hand met als veelzeggende titel “Hersens”.

Rypke had niet mooier kunnen vlammen uit ergernis over de bureaucratische mallemolen die Natura 2000 heet. Via Twitter gaf de auteur me toestemming het artikel hieronder integraal over te nemen (op hoop van zegen van de juridische coulantie van de Volkskrant). Hierboven alvast een paar juweeltjes van fragmenten:

Ik maakte ook nog een treinreis langs de kust en zag overal borden: Natura 2000-borden; Meer dan een kwart van Spanje is door Spanje zelf uitgeroepen tot Natura 2000-gebied, met natuur die, in Europees verband, de hoogst mogelijke bescherming verdient. Dat is toch al gauw drie keer de oppervlakte van Nederland aan natuur.

Goed, de borden stonden er, die waren netjes geplaatst, en verder ging het leven gewoon door. Voor mens, plant en dier. De natuur is, zeg maar, de natuur. Er wordt ook niets meer van verlangd dan dat: natuur zijn. Nou ja, af en toe wordt er iets aangetast. En af en toe komt er weer iets bij.

Terug in Nederland kom ik voorlopig niet verder dan de analyse dat, de volgende fase is ingegaan van een zich voortslepende strijd tussen twee administratiekantoren: de stikstofboekhouders en de natuurboekhouders. De eerste groep is nu aan de macht, de tweede groep heeft jarenlang geprobeerd – in de strijd tegen de opponent – om de natuur tot in detail te documenteren, te registreren,vast te leggen. Zowat ieder plantje en diertje is geteld en gezien, en vooral ook ieder ontbrekend plantje of diertje, want alleen met ontbrekende en bedreigde soorten kan de bureaucratische strijd gewonnen worden.

De natuur inmiddels, die moet van alles; voor ieder Natura 2000-gebied zijn de ‘ecologische vereisten’ tot in detail vastgelegd, in onze niet-aflatende drang om doelen na te streven, om te reguleren en te plooien. Het zou me niet verbazen als er inmiddels ecologen bestaan die de natuur haten, om dat ze maar niet in het gareel wil. Tegen de arme wolf, die zo naïef was ons land binnen te wandelen, zou je bijna zeggen: doe het niet, ga terug, want voor je het weet zit je opgesloten in een leefgebiedenbenadering.

Hieronder op hoop van zegen het hele mini-essay.

Hersens

De overgang is nogal bruusk. Een paar dagen geleden zat ik nog op een strandje in Noord-West Spanje, waar de krabjes zich in een poeltje onder het zand verscholen voor ons verpletterende dochtertje. Een ijsvogeltje vloog van de ene naar de andere rotswand, een groepje bontbekplevieren trippelde met de branding mee omhoog en omlaag.

Ik maakte bij extreem laag tij een wandel-zwem-klautertocht langs, over en door de rotsen en de grotten waar uren later de golven weer op gingen beuken. De grotten kleurden paars, geel en groen van de algen, het hing er vol met mosseltjes, die schitterden in invallende straaltjes zonlicht.

In de natuurlijke baai bij het dorp waar we verbleven, keken we vanuit een bootje uit op de berghellingen van Asturië aan de ene kant en die van Galicië aan de andere kant. In die bergen, wist ik, leven wolven en zie je voor je het weet beren op de weg.

Ik maakte ook nog een treinreis langs de kust en zag overal borden: Natura 2000-borden. Meer dan een kwart van Spanje is door Spanje zelf uitgeroepen tot Natura 2000-gebied, met natuur die, in Europees verband, de hoogst mogelijke bescherming verdient. Dat is toch al gauw drie keer de oppervlakte van Nederland aan natuur.

Goed, de borden stonden er, die waren netjes geplaatst, en verder ging het leven gewoon door. Voor mens, plant en dier. De natuur is, zeg maar, de natuur. Er wordt ook niets meer van verlangd dan dat: natuur zijn. Nou ja, af en toe wordt er iets aangetast. En af en toe komt er weer iets bij.

Bij een stationnetje, midden in het bos, sprong een ree weg, bij het naderen van de trein.

En nu zijn we dus terug. Juist deze week barstte het debat over natuur in Nederland weer in alle hevigheid los. Er was een conferentie in Kootwijk waar met betrokkenen en dat zijn er heel veel – een poging werd gedaan de verdeeldheid over natuur en landschap te slechten; verder heeft iedereen zijn stellingen van voor de vakantie weer ingenomen. CDA-orakel Ger Koopmans presenteerde een typisch CDA-plan voor natuur dat even zo typisch weer werd afgeserveerd door Das & Boom. En in de Tweede Kamer ging het als vanouds over zaken als de ‘herijking van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en de decentralisatie van het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG)’. En dat was nog maar een van de 37 agendapunten van de commissievergadering.

Het lukte me eerlijk gezegd niet om direct aan te haken. En ik kom voorlopig dan ook niet verder dan de analyse dat de volgende fase is ingegaan van een zich voortslepende strijd tussen twee administratiekantoren: de stikstofboekhouders en de natuurboekhouders. De eerste groep is nu aan de macht, de tweede groep heeft jarenlang geprobeerd in de strijd tegen de machtige opponent om de natuur tot in detail te documenteren, te registreren, vast te leggen. Zowat ieder plantje en diertje is geteld en gezien, en vooral ook ieder ontbrekend plantje of diertje, want alleen met ontbrekende en bedreigde soorten kan de bureaucratische strijd gewonnen worden.

De natuur inmiddels, die moet van alles; voor ieder Natura 2000-gebied zijn de ‘ecologische vereisten’ tot in detail vastgelegd, in onze niet-aflatende drang om doelen na te streven, om te reguleren en te plooien. Het zou me niet verbazen als er inmiddels ecologen bestaan die de natuur haten, omdat ze maar niet in het gareel wil.

Tegen die arme wolf, die zo naïef was ons land binnen te wandelen, zou je bijna zeggen: doe het niet, ga terug, want voor je het weet zit je opgesloten in een leefgebiedenbenadering.

Het is duidelijk: mijn rechterhersenhelft – die van de beleving en het gevoel – is nog even de bovenliggende partij. Al komen er, nu ik erover nadenk, ook vanuit de linkerhelft die van de analyse en het verstand berichten door met de tekst: Spanje.

CASPAR JANSSEN

Print Friendly, PDF & Email