KNAW begrijpt het broeikaseffect niet

De aarde is in de eerste plaats een waterplaneet

Gastblog van Dr. Ir. D. Thoenes
Emeritus hoogleraar chemische proceskunde TU Eindhoven

Vorige week verscheen het KNAW-rapport “Klimaatverandering, wetenschap en debat”. Zoals velen heb ook ik daar kritiek op.

Eerst wil ik opmerken dat ik zelf weliswaar wetenschapper ben, maar eigenlijk nog meer ingenieur. Ik heb mij bezig gehouden met de invloed van transportverschijnselen in chemische reactoren. Diezelfde transportverschijnselen bepalen de processen in de atmosfeer.

Ook heb ik ruime ervaring met het evalueren van wetenschap en het toepassen daarvan. Daardoor heb ik mij getraind in het bekijken van complexe processen als geheel. Niet alleen in chemische reactoren, maar ook in de atmosfeer zijn de processen veel ingewikkelder dan in het laboratorium. Dat komt omdat er zich op grotere schaal meer concentratie- en temperatuurgradiënten voordoen.

Het klimaat is een voorbeeld van een uiterst ingewikkeld complex van processen. Dit complex is opvallend stabiel en heeft door de millennia heen de temperatuur van het aardoppervlak binnen nauwe grenzen constant gehouden.         

Het broeikaseffect
De betekenis van het “broeikaseffect” van kooldioxide is nog vrij onzeker. We weten helemaal niet of de grote hoeveelheden kooldioxide die de mens in de atmosfeer brengt een wezenlijke invloed op het klimaat kunnen hebben. De “broeikastheorie”, toegepast op de atmosfeer, is nog steeds niets meer dan een hypothese. Vele onderzoekers vinden dat die hypothese inmiddels weerlegd is en dat het broeikaseffect, voor zover aanwezig, vrijwel volledig wordt gecompenseerd door andere effecten. Ondanks de aanzienlijke toename van het CO2-gehalte van de atmosfeer sinds het midden van de vorige eeuw, is de gemiddelde wereldtemperatuur in die periode nauwelijks gestegen (na een daling tot 1979 was er een stijging tot 1998 en daarna weer een lichte daling). Dit is op zich al een aanwijzing voor het bestaan van deze compensatie.

Hoewel het eerste deel van de KNAW brochure een relativerende en verstandige indruk maakt, staan er verderop een paar opvallende onjuistheden in. Deze hebben vooral te maken met het weglaten van relevante zaken en met het verwarren van hypotheses en conclusies. Bovendien worden bekende punten van kritiek niet genoemd. Daardoor heeft het rapport toch een alarmistisch karakter, wat vooral blijkt uit de conclusies (die hier heten: “Samenvattende statements”).

De brochure
In het rapport troffen mij vooral de volgende zaken:

Over het IPCC: dit had niet de opdracht om “informatie over de oorzaken en effecten van klimaatverandering” te verzamelen, maar om “informatie over de invloed van de mens op klimaatverandering” te verzamelen. Daardoor werden lange tijd natuurlijke invloeden bewust buiten beschouwing gelaten. En daardoor zijn velen op het verkeerde been gezet, als zou de mens het klimaat kunnen beheersen.

Over de definitie van klimaat: hier ontbreekt het belangrijke onderscheid tussen het klimaat van een bepaalde plaats of regio (zoals Van Dale het ook definieert) en het gemiddelde wereldklimaat. Dit laatste is een complex begrip en in feite moeilijk te concretiseren. Allereerst vanwege de noodzaak van wereldwijde metingen, en vervolgens vanwege de noodzaak van een moeilijke statistische behandeling van de meetresultaten. Daarom kunnen wij klimaatverandering (op wereldschaal) nog niet voldoende nauwkeurig bepalen. Hierin schuilt een belangrijk deel van de klimaatproblematiek. Verder is het belangrijk om op te merken dat de veranderingen in lokale klimaten (zoals in West Europa) veel groter kunnen zijn dan die in het wereldklimaat.

Ook in dit rapport lezen we dat de stijging van het CO2-gehalte van de atmosfeer  met zekerheid veroorzaakt wordt door menselijke activiteit. Dit lijkt inderdaad  aannemelijk, maar is allerminst zeker. Het vervelende is namelijk dat we de stofbalansen niet nauwkeurig genoeg kennen. Er bestaan enkele grote CO2-stromen in de natuur, die samen ongeveer 25 x groter zijn dan de menselijke CO2-productie. Dit zijn vooral de opname van CO2 door groene planten, de productie door rottende vegetatie, de absorptie in koud oceaanwater en de desorptie uit warm oceaanwater. We kennen de grootte van deze stromen maar bij benadering. Ze kunnen echter onafhankelijk van elkaar fluctueren en door deze fluctuaties zal het CO2-gehalte van de atmosfeer veranderen. De daarbij behorende tijdconstanten zijn onbekend, maar die kunnen best in de orde zijn van enkele decennia of eeuwen. En we moeten bedenken dat de natuurlijke buffers van CO2 in de oceanen en in de biomassa samen tientallen malen groter zijn dan de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. Men heeft niet kunnen aantonen dat de stijging van CO2-gehalte niet veroorzaakt wordt door fluctuaties in de natuurlijke stromen. De 14C-metingen zijn daarvoor niet nauwkeurig genoeg.

Verder wordt ook in dit rapport als zekerheid verkondigd dat “de fysica van het broeikaseffect” bekend is. Dit is een gebruikelijke denkfout. Deze fysica is alleen in het laboratorium onderzocht en is nooit in de atmosfeer aangetoond. In de atmosfeer treden gelijktijdig nog vele andere verschijnselen op, die het broeikaseffect kunnen overschaduwen of compenseren (zie mijn toelichting aan het eind van dit verhaal).

Ook de rol van wolken wordt onderschat. “Uit waterdamp ontstaan wolken die zonnestraling kunnen tegenhouden”. Dat is zo, maar er wordt niet vermeld dat de wolken een belangrijke rol spelen bij de uitstraling van warmte naar het heelal. Meer wolken, meer uitstraling. Wolken dragen in een belangrijke mate bij aan een negatieve terugkoppeling.

Zoals gebruikelijk in alarmistische kringen, wordt in dit rapport ook de invloed van de zon gebagatelliseerd. Er staat bijvoorbeeld: “in klimaatmodellen waarin met de zon rekening wordt gehouden, blijkt haar invloed klein te zijn”. Zouden die modellen misschien onvolledig kunnen zijn? Verder lezen we: “Er wordt gespeculeerd over andere manieren waarop de zon een rol van betekenis zou kunnen spelen, maar tot op heden zijn er geen overtuigende mechanismen naar voren gebracht”. Die zijn er echter wél en dat zijn geen speculaties, maar resultaten van serieus wetenschappelijk onderzoek. Henrik Svensmark en anderen vonden dat de invloed van de zonnewind in wisselwerking met kosmische straling (op het klimaat) groter kan zijn dan het broeikaseffect van CO2.

Aan het eind van het rapport wordt gesteld: “Tot er misschien nieuwe inzichten komen, is er geen reden de betrouwbaarheid van alle projecties voor de nabije toekomst in twijfel te trekken op grond van onbegrepen variaties in zonnestraling”. Dit is misleidend. Er zijn verschillende belangrijke natuurlijke effecten, waaronder de invloed van de zonnewind en de variatie in de oceaanstromingen, die niet of niet goed in rekening kunnen worden gebracht. Daarom is er juist alle reden voor ernstige twijfel aan de projecties.

De  “samenvattende statements”
“Ongeveer de helft van het door de mens extra geproduceerde kooldioxide blijft in de atmosfeer. De rest wordt door de oceanen en de landvegetatie/-bodem opgenomen”.

Dit is een gebruikelijke denkfout. Van alle kooldioxide die de atmosfeer binnenkomt, van natuurlijke bronnen en van de mens (totaal ongeveer 160 Gton C/jaar), wordt 98% door de natuur opgenomen. Er blijft 2% in de atmosfeer achter. Deze zorgt voor de gemeten verhoging van het CO2-gehalte in de atmosfeer. De natuur kan immers bij het opnemen van CO2 geen onderscheid maken naar de bron! Inderdaad, als men de ophoping van CO2 optelt, blijkt dat ongeveer de helft te zijn van wat de mens er in brengt. Maar uit deze stofbalans blijkt, dat wanneer de natuurlijk opname een paar procent zou stijgen, de ophoping nul wordt. Dit is natuurlijk volkomen speculatief, maar het is wel een reden om eens goed te onderzoeken wat de achtergrond is van het feit dat de absorptie 98% van de inkomende stroom is! Waarom niet 97 of 99%?

Verder staat er te lezen: “De huidige klimaatmodellen verklaren klimaatveranderingen in de 20e eeuw in hoge mate. Volgens deze modellen is de waargenomen stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde niet goed te verklaren zonder het effect van de door de mens extra geproduceerde broeikasgassen in de berekeningen te betrekken”. Deze uitspraak is onverantwoord, omdat hierbij uitgegaan wordt van kwantitatieve kennis van het  broeikaseffect van CO2 , die in feite onzeker is.

De conclusies besluiten met de opmerking:  “Minieme veranderingen kunnen grote gevolgen hebben voor het klimaat”. Dit veronderstelt een inherente instabiliteit van het wereldklimaat. Daarvoor zijn geen aanwijzingen. De uitspraak is derhalve ongefundeerd.

Hierbij wil ik nog eens onderstrepen dat men het broeikaseffect van CO2 niet los kan zien van alle andere verschijnselen in de dampkring. Dat wil ik hierna toelichten:

Klimaat is in de eerste plaats het gevolg van energietransport. We kunnen daarbij onderscheid maken tussen horizontale en verticale energietransporten.

Het verticale energietransport is buitengewoon ingewikkeld. Daarbij spelen een rol: instraling van de zon, absorptie van kortgolvige straling door wolken en atmosfeer, reflectie aan wolken en aan het aardoppervlak, absorptie van straling  in water en op land, verdamping van water, transport van waterdamp omhoog, condensatie, wolkenvorming en regen (negatief energietransport), convectie, thermiek, infraroodstraling vanaf het aardoppervlak omhoog, absorptie van infrarood door wolken en broeikasgassen, emissie van infrarood (omhoog) door wolken en broeikasgassen, warmte-uitwisseling tussen lucht en wolken. Sommige van deze processen verlopen trapsgewijs, van de ene wolkenlaag naar een hogere. En ze verlopen bij sterke verticale temperatuur- en drukgradiënten. Tenslotte wordt de ingestraalde zonne-energie weer uitgestraald (als warmtestraling) door wolken en door CO2 op grote hoogte. CO2 zorgt dus in principe voor opwarming maar ook voor afkoeling. Het zogenaamde “broeikaseffect” van CO2 is maar een kleine schakel in dit complex van processen, die elkaar wederzijds beïnvloeden.

De opmerking dat “de fysica van het broeikaseffect van kooldioxide” voldoende bekend is slaat alleen op laboratoriumproeven. Er zijn nog maar weinigen die het samenspel van al deze processen in de atmosfeer hebben bestudeerd.

Wel is bekend dat verdamping van water en convectie (en niet straling) de belangrijkste verticale energie-transportprocessen zijn. En dat wolkenvorming een sterk regulerend effect heeft.

Dit samenspel van processen verloopt wezenlijk anders boven de oceanen (70% van het aardoppervlak), vochtige grond (ongeveer 20%), droge grond (ongeveer 10%) en ijsvlakten (ongeveer 2%). En ze verlopen anders in polaire zones, in gematigde zones en in de tropen.  Boven oceanen in de tropen is verdamping plus convectie van overheersend belang. Deze zijn, in absolute termen, zeer groot en spelen een belangrijke rol bij de regeling van de temperatuur op aarde.

Dan is er natuurlijk nog horizontaal energietransport, voornamelijk via oceaanstromingen, van de tropen naar de polaire zones. Deze zijn niet constant maar variëren voortdurend enigszins van grootte en richting. Als bijvoorbeeld bij de noordpool meer drijfijs afsmelt, komt dat doordat er toevallig iets meer warm water van de tropen naar het noorden stroomt. In diezelfde tijd groeit het drijfijs aan de zuidpool juist aan. Deze grillige veranderingen kunnen het gemiddelde wereldklimaat wezenlijk beïnvloeden.

Daarnaast speelt energietransport door de wind een belangrijke rol op kleinere schaal, vooral van zee naar land en omgekeerd.

De combinatie van al deze energie-transportprocessen bepaalt het klimaat op alle plaatsen op aarde. Door een bepaalde middeling volgt hieruit het “wereldklimaat”. Er bestaan veel negatieve terugkoppelingen waardoor het wereldklimaat zeer stabiel is.

Dick Thoenes is o.m. emeritus hoogleraar chemische procestechnologie, Technische Universiteit Eindhoven, en oud-voorzitter van de chemievereniging KNCV. Hij schreef de laatste jaren verschillende artikelen over de klimaatproblematiek en samen met Hans Labohm en Simon Rozendaal het boek: ‘Man-Made Global Warming: Unravelling a Dogma.’ 

Door | 2011-10-11T10:16:39+00:00 10 oktober 2011|29 Reacties

29 Reacties

  1. Realist 11 oktober 2011 om 11:12- Antwoorden

    Heerlijk om eindelijk eens een verhandeling te lezen waarin de inherent complexe en chaotische energiehuishouding van onze atmosfeer helder is beschreven. En verbazingwekkend is het om te constateren dat daarover heel veel factoren bekend zijn, die door de klimaatonderzoekers onvoldoende worden meegenomen in hun onderzoek.

    Maar ja, wat wil je. Het IPCC is ook met een 'biased' onderzoeksopdracht op pad gestuurd. Alsof je een groep kleuters het bos in stuurt om het aantal kabouters te tellen. Gegarandeerd dat ze bij terugkomst verschillende kabouters hebben geteld, maar alle hertjes, konijntjes en eekhoorntjes over het hoofd hebben gezien. Selectieve perceptie heet dat.

    In de praktijk verwordt dit tot een mechanisme dat alleen onderzoek dat direct gerelateerd is aan 'man made climate change' funding krijgt. Gewoon atmosferisch of zonne-onderzoek, dat menselijke invloed buiten beschouwing laat, valt dan niet binnen de scope van de IPCC en de funders, en krijgt dus geen financiering.

  2. Turris 11 oktober 2011 om 20:40- Antwoorden

    Thoenes kritiek samengevat : "De KNAW geeft blijk door opvallende onjuistheden, door onverantwoordelijke en volkomen speculatieve en ongefundeerde uitspraken feitelijk niets van het klimaatproces te begrijpen"!

    Zou Robert Dijkgraaf iets van schaamte hebben als hij dergelijk gefundeerde wetenschappelijk kritiek leest op zijn recente KNAW-productie gericht aan de politiek, of zou hij zijn schouders ophalen?

    Het laatste kan ik gewoonweg niet geloven!

  3. TINSTAAFL 11 oktober 2011 om 22:24- Antwoorden

    Eerst wil ik opmerken dat ik zelf weliswaar wetenschapper ben, maar eigenlijk nog meer ingenieur.

    Dit verklaart veel waarom dit zo'n uitgewogen blog is. Ingenieurs weten dat fouten in de formules/modellen zeer zwaarwegende gevolgen kunnen hebben.

    Ergo conclusio memorandum, KNAW zegt dus eigenlijk:
    "Tot er misschien nieuwe inzichten komen, is er geen reden de betrouwbaarheid van alle IPCC projecties in twijfel te trekken en eigenlijk zijn we niet echt geinteresseerd in deze nieuwe inzichten want die komen toch maar van die onbetrouwbare ontkenners die door de fossiele industrie gesponsord worden en die mogelijk aan de poten van onze stoelen kunnen zagen waardoor de onuitputtende fondsen zullen gaan opdrogen, trouwens wij hebben ons gecompromitteerd aan de AGW-kerk en dat zou kunnen betekenen dat we ons (wetenschappelijk) gezicht verliezen en dat zou toch wel Stapelmesjogge zijn."

  4. Hans Erren 11 oktober 2011 om 23:52- Antwoorden

    Thoenes begrijpt de CO2-cyclus niet.

  5. Realist 12 oktober 2011 om 00:18- Antwoorden

    @ Hans Erren

    Wie wel?

  6. Hans Erren 12 oktober 2011 om 01:32- Antwoorden

    simpel boekhouden

    wat mijn cavia eet valt uit de CO2 vergelijking.

    Analogie:

    Hoe hard de waterpomp draait in een aquarium (98 gigaton CO2 cyclus) heeft niets te maken met hoeveel er uit lekt (4 gt/jaar), de leksnelheid van het aquarium is ook niet direct gekoppeld aan de instroomsnelheid (8Gt/jaar) maar alleen aan het waterniveau (380 ppm).

    Elementaire diffusiefysica die bij veel skeptici onbekend is.

    NB Ik ben geen alarmist, wel een geofysicus.

  7. Guido 12 oktober 2011 om 14:54- Antwoorden

    Thoenes: het zou toch wel heel erg toevallig zijn dat de koolstofbalans -na minimaal 1 miljoen jaar behoorlijk in evenwicht te zijn geweest met waardes tussen de 180 en 300 ppm- nu opeens uit evenwicht is geraakt, en wel zo dat de inbalans net zo uitvalt dat het de uitstoot van fossiele brandstoffen nadoet.

    100% bewijs zal je nooit krijgen omdat we inderdaad niet ieder molecuul in de atmosfeer kunnen volgen, maar om een beetje vooruitgang te boeken is 99.99% ook vaak genoeg.

    Daarnaast: het bewijs van de antropogene herkomst zit niet in 14C maar in 13C. En in een afname van de zuurstofconcentratie. En in de gradient van noordelijk naar zuidelijk halfrond, die over de jaren heen evenredig is met de hoeveelheid uitstoot (die met name in het noordelijk halfrond zit). En uiteraard in gewoon boekhouden, zoals Hans Erren hier zo vaak heeft uitgelegd.

  8. Guido 12 oktober 2011 om 15:14- Antwoorden

    Uit het PVV verkiezingsprogramma:

    "Ondertussen grijpen socialisten de klimaattheorieën aan om te doen wat ze altijd willen: hogere belastingen, schuldgevoel en veel regels, terwijl van alle CO2-uitstoot slechts 3 tot 4 procent veroorzaakt wordt door de mens. De rest wordt door de natuur (vulkanen, oceanen en moerassen) zelf geproduceerd."

    Velen hier zullen het misschien met het eerste gedeelte eens zijn, ik mag toch aannemen dat iedereen door heeft dat het hier aangedragen argument niet echt relevant is. Maar blogs als deze geven er m.i. wel legitimiteit voor. En zijn dus net zo contra-productief als ondoordacht alarmisme.

  9. Hugo Matthijssen 12 oktober 2011 om 19:32- Antwoorden

    ThoenesEen duidelijk verhaal waarvan ik denk dat ik het begrijp.Een kleine aanvulling:
    je geeft in de tekst het volgende aan:
    Daarnaast speelt energietransport door de wind een belangrijke rol op kleinere schaal, vooral van zee naar land en omgekeerd.In de praktijk zijn er echter toch ook luchtstromingen waar veel horizontaal warmtetransport plaats vindt.toelichting:
    Het betreft de passaatwinden
    Op de evenaar stroomt een grote hoeveelheid lucht naar boven ( convectie) vervolgens stroomt de lucht bovenlangs naar de keerkringen waarbij onderweg vrijwel zeker veel warmte wordt afgegeven en uitgestraald.
    Rond de keerkringen zakt de afgekoelde lucht omlaag en stroomt vandaar op zeeniveau naar de evenaar daarbij wordt weer veel warmte opgenomen. Vervolgens begint de cyclus opnieuw.
    Dit zijn vrijwel constante winden die niet helemaal haaks stromen van de keerkring naar evenaar maar iets schuin door die corioliskracht.
    Het is een soort lopende band waarop de warmte wordt getransporteerd mede door horizontale luchtbewegingen
    Vergelijk het maar met een radiator in een huiskamer de circulatie blijft op gang zolang er warmte wordt geproduceerd voor convectie die ook de horizontale luchtbeweging aandrijft. deze horizontale stromen nemen warmte op of geeft die af afhankelijk van verhouding tussen lucht en de omgevingstemperatuur

  10. Turris 12 oktober 2011 om 19:49- Antwoorden

    Ik, op mijn beurt, kan niet begrijpen wat er relevant is aan een PVV-verkiezingsprogramma-verwijzing op gefundeerde kritiek door Thoenes op het KNAW-rapport dat duidelijke gepolitiseerd broddelwerk blijkt.

  11. Guido 12 oktober 2011 om 22:40- Antwoorden

    @Turris: toch nog even Thoenes' verhaal lezen en beter je grijze massa laten werken. Zowel Thoenes als de PVV scheppen onnodig verwarring over de herkomst van de toegenomen CO2, de PVV wat platvoerser dan Thoenes.

    In het geval van Thoenes is dat betreurenswaardig omdat hij misschien voor de rest een heel goed verhaal heeft. Ik kan dat niet beoordelen, maar haak af omdat hij bij hetgene dat ik wel kan beoordelen de plank flink mis slaat.

  12. Turris 12 oktober 2011 om 23:09- Antwoorden

    @Guido: Als je iets niet kan beoordelen is het raadzaam dat je er ook geen mening over gaat spuien. Dat is juist betreurenswaardig!

    De conclusies van Thoenes zijn niet alleen steekhoudend maar hebben aanzienlijk en wijdverbreid bijval:

    "De KNAW geeft blijk door opvallende onjuistheden, door onverantwoordelijke en volkomen speculatieve en ongefundeerde uitspraken feitelijk niets van het klimaatproces te begrijpen”!

    Voor een KNAW is dat een schandelijke constatering en een héél ernstig feit!

  13. […] gezeik iedereen (energie)rijk”Haantjes de voorste om ijzige winter(s) te voorspellenKNAW begrijpt het broeikaseffect nietKlimaatspeculatie Karin Troost van Imares bedreigt oogst van mosselenAmsterdam speelt wind-erklaas […]

  14. Hans Erren 13 oktober 2011 om 02:12- Antwoorden

    @Turris

    Guido heeft gelijk (deze keer) 😉

  15. Boels069 13 oktober 2011 om 09:25- Antwoorden

    Wie wacht tot de wetenschap honderd procent zekerheid biedt, miskent het grillige karakter van het unieke klimaatsysteem waarin chaotisch gedrag en positieve terugkoppelingen kunnen optreden.

    Een waarheid als een koe.

    Wat niet verteld wordt: klimaatmodellen zijn verschrijvingen van weermodellen waarvan de prognose voor een periode van 5 dagen al op de lachspieren werken.

    En moet het plebs dan aannemen dat een klimaatprognose zinvol is voor een periode van decaden?

    Ook de KNAW is verpolitiekt.

    Waar blijft de noodzakelijke kastijding van zusterwetenschappen die uitgaan van "the science is settled"?

    Heeft men bij het eerbiedwaardige instituut geen fluitjes om de politiek terug te fluiten?

    KNAW, u bent uit de tijd; hef uzelve op!

    Ik heb in ieder geval behoefte aan een academie van exacte wetenschappen die formuleerbaar en controleerbaar zijn en waar groen geen fundamentele constante is.

  16. Turris 13 oktober 2011 om 17:23- Antwoorden

    @ Hans en Guido hebben het gelijk, op het klimaat procesdetail.

    Maar het gaat over de overall constatering aan het adres van de KNAW, die een héél ernstig politiek feit vormt, voor een door de belastingbetaler gesubsidieerd overheidsadviesorgaan!:

    "De KNAW geeft blijk door opvallende onjuistheden, door onverantwoordelijke en volkomen speculatieve en ongefundeerde uitspraken feitelijk niets van het klimaatproces te begrijpen”!

    Daar heeft Thoenes het gelijk aan zijn zijde.

  17. Ferdinand Engelbeen 13 oktober 2011 om 23:25- Antwoorden

    Beste Dick,

    Voor het grootste deel akkoord met jouw visie, behalve waar je schrijft dat de herkomst van de toename van CO2 in de atmosfeer onzeker is. Het is, op een kleine toename door de temperatuurstijging, zeer zeker dat de toename door de mens is veroorzaakt.

    De voornaamste reden: de mens emitteert tweemaal zoveel CO2 als wordt gemeten als toename in de atmosfeer. Dus wat de indivuduele natuurlijke stromen ook moge doen, het geheel van alle inkomende natuurlijke CO2 stromen is kleiner dan de uitgaande CO2 stromen. M.a.w. de natuur is een netto opnemer van CO2 en levert geen enkele bijdage tot de totale hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. Het is alleen maar circulatie, voornamelijk veroorzaakt door temperatuurverschillen (over de seizoenen).

    Daarbij heeft het niet het minste belang hoe groot de CO2 circulatie binnen het jaar is, of hoe die van jaar tot jaar variëert: op het einde van een jaar is er méér CO2 uit de lucht in andere reservoirs opgenomen dat er uit andere reservoirs is bijgekomen. Dat is zo sinds we accurate CO2 metingen hebben op de Zuidpool en Mauna Loa, nu al meer dan 50 jaar.

    Hierbij een overzicht van wat de emissies en toename in de atmosfeer waren over de afgelopen decennia:
    http://www.ferdinand-engelbeen.be/klimaat/klim_im

    Wat de natuur opnam is het verschil tussen emissies en wat is gemeten als toename in de atmosfeer, gezien geen koolstof in het niets kan verdwijnen of uit het niets geschapen kan worden.

    Verder zijn er nog additionele indicaties te over, dat de mens de oorzaak is van de toename, zie mijn uitgebreide pagina:
    http://www.ferdinand-engelbeen.be/klimaat/co2_mea

    Dat de mens de oorzaak is klopt met alle mogelijke waarnemingen. Alle alternatieve verklaringen worden weersproken door een of meer reeksen van waarnemingen…

  18. Boels069 14 oktober 2011 om 01:53- Antwoorden

    @Ferdinand Engelbeen:

    Formeel statistisch lijkt het mij onjuist om CO2-metingen van Mauna Loa te koppelen aan temperatuurmetingen van elders.

    Dat het aardig overeenkomt met de verwachtingen is m.i. geen reden om het gebruikte aantal decimalen achter de komma te hanteren.

    Dat geeft een vals beeld van de nauwkeurigheid.

    Een CO2-reeks versus een temperatuurreeks van Mauna Loa zou een beter beeld opleveren.

  19. Ferdinand Engelbeen 14 oktober 2011 om 18:12- Antwoorden

    @Boels069

    Formeel statistisch lijkt het mij onjuist om CO2-metingen van Mauna Loa te koppelen aan temperatuurmetingen van elders.

    Doe ik ook niet. De oorzaak van de toename van CO2 in de atmosfeer en de invloed daarvan op de temperatuur zijn twee zaken die een aparte discussie benodigen. Het eerste is voor 92% zeker door de mens (maximum 8% door verhoogde zeewatertemperaturen). Het tweede is de kern van het huidige debat: wat is het effect van een verdubbeling van CO2. Te verwaarlozen (en met voornamelijk positieve effecten) zeggen de sceptici, tussen 1,5 en 4,5°C zegt het IPCC (en met voornamelijk rampscenarios). Mijn standpunt ter zake: lager dan 1,5°C, gezien men o.m. de koelende invloed van aerosols zwaar overschat heeft (en daardoor de verwarmende invloed van CO2 ook zwaar overschat).

    Verder klopt je redenering niet: de CO2 metingen van Mauna Loa zijn zo goed als globaal. Lokale invloeden op het CO2 gehalte (vulkaangassen bij sommige windrichtingen: +4 ppmv; stijgwind uit de begroeide dalen -4 ppmv) worden herkend en niet meegenomen in de dag-, maand- en jaargemiddelden. Meetreeksen van Barrow (Alaska) tot de Zuidpool geven dezelfde jaargemiddelden, met enige vertraging met de hoogte en tussen het NH en het ZH. Zie: http://www.ferdinand-engelbeen.be/klimaat/klim_im

    Dus wat er in Mauna Loa aan CO2 wordt gemeten, wordt niet beïnvloed door de lokale temperatuur. Wel is er een vrij sterk verband tussen de globale temperatuur en de snelheid waarmee CO2 globaal in de atmosfeer toeneemt, in alle "achtergrond" CO2 metingen. Warmere temperaturen (1998 El Niño) geven minder CO2 opname door de natuur (oceanen) en koudere geven meer opname (1992 Pinatubo). Zie de berekeningen door Pieter Tans, halfweg zijn lezing ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de metingen op Mauna Loa: http://esrl.noaa.gov/gmd/co2conference/pdfs/tans….

  20. Christo 14 oktober 2011 om 18:15- Antwoorden

    @ Boels069

    Formeel statistisch lijkt het mij onjuist om CO2-metingen van Mauna Loa te koppelen aan temperatuurmetingen van elders.

    Een CO2-reeks versus een temperatuurreeks van Mauna Loa zou een beter beeld opleveren.

    Volgens mij heb je er weinig van begrepen. De atmosfeer mengt op een hele korte tijdsschaal. Met uitzondering van dichtbevolkte gebieden zijn metingen op 1 plek min of meer representatief voor het halfrond (gradienten zijn er wel, maar die zijn erg klein). Er zijn zeer grote meetnetwerken van AGAGE en NOAA, en die laten per halfrond hetzelfde zien.

    Je mag dus wel degelijk CO2 metingen van Mauna Loa koppelen aan globale temperatuurreeksen.

  21. Boels069 15 oktober 2011 om 11:26- Antwoorden

    Ik had het over "Formeel statistisch".

    Dan zou je slechts oorzakelijke verbanden tussen meetreeksen kunnen leggen die gelijktijdig en op dezelfde plaats zijn gemeten.

    Is er dan geen oorzakelijk verband te vinden tussen het CO2-gehalte en de temperatuur van Mauna Loa (of andere meetplaatsen)?

  22. Christo 15 oktober 2011 om 14:25- Antwoorden

    @ boels

    Wat is in hemelsnaam "formeel statistisch"?

    Is er dan geen oorzakelijk verband te vinden tussen het CO2-gehalte en de temperatuur van Mauna Loa (of andere meetplaatsen)?

    Ja, dat oorzakelijke verband bestaat: het heet het broeikaseffect.

    Met statistiek kun je nooit een oorzakelijk verband aantonen, alleen correlaties. Er is een sterke correlatie tussen CO2 en temperatuur. Sterker dan bijv. tussen temperatuur en zonneaktiviteit. Correlatie betekent nog geen causaliteit. Maar voor CO2 en temperatuur is er OOK een causale relatie.

  23. Soeps 15 oktober 2011 om 16:31- Antwoorden

    "Maar voor CO2 en temperatuur is er OOK een causale relatie"

    Waar komt dat opeens vandaan?

  24. Zorro 15 oktober 2011 om 20:55- Antwoorden

    @Soeps,

    Met statistiek kun je nooit een oorzakelijk verband aantonen, alleen correlaties. Er is een sterke correlatie tussen CO2 en temperatuur. Sterker dan bijv. tussen temperatuur en zonneaktiviteit. Correlatie betekent nog geen causaliteit. Maar voor CO2 en temperatuur is er OOK een causale relatie.

    "Waar komt dat opeens vandaan?"

    Laatste nieuws! Er is ZOJUIST een artikel gepubliceerd dat proefondervindelijk aantoont dat gassen als CO2 en CH4 de warmtestraling absorberen. Hoe meer gas hoe meer absorptie, blijkt uit het experiment. Leuk hé, vooral in samenhang met bovengenoemde correlatie.

    Hier te downloaden: http://tinyurl.com/676r423

    Voorspeld en vervolgens uitgekomen.

  25. Ferdinand Engelbeen 16 oktober 2011 om 11:31- Antwoorden

    Zorro,

    Er is inderdaad absorptie van IR straling door CO2 en andere broeikasgassen. Gebaseerd op laboratorium metingen zou dat bij een verdubbeling van het CO2 gehalte in de lucht een temperatuurstijging van 0,9°C geven. Met waterdamp als (positieve) terugkoppeling geeft dat 1,3°C. Dat is alles. De rest van de 1,5-4,5°C voorspelde temperatuurstijging is alleen terug te vinden in klimaatmodellen die hun ondeugdelijkheid al bewezen hebben: geen enkel model heeft de huidige quasi-stilstand in de temperatuurstijging voorspeld. Volgens de modellen zouden we nu al 0,2-0,6°C hoger moeten zitten…

    De voornaamste problemen:

    – Het effect van wolken als terugkoppeling op een opwarming (door CO2 of andere oorzaak) volgens de modellen is positief, terwijl het in werkelijkheid negatief is.

    – Het koelend effect van aerosols wordt zwaar overschat, waardoor ook het verwarmend effect van CO2 zwaar wordt overschat. Daardoor rekende men de snelle opwarming 1976-1998 volledig toe aan CO2, terwijl de oscillaties door natuurlijke fenomenen (ENSO, PDO, NAO, AO) niet werden meegenomen.

    – Het effect van de zonne-activiteit wordt zwaar onderschat in de modellen, schoorvoetend komt daar nu verandering in: het effect van cosmische straling op wolkenvorming, van UV op de straalstromen/neerslagpatronen/winterkoude, enz…

    Dus valt er nog veel te leren over wat het klimaat doet en wat de invloed van de mens daarop is. Geen paniek nodig, noch het wegsmijten van hopen geld aan onzinnige projekten zoals windmolens die niet eens CO2 sparen…

  26. Hans Erren 16 oktober 2011 om 16:38- Antwoorden

    Zorro begrijpt niet waar er een slag naar wordt geslagen bij de alarmisten:

    1 CO2 absorbeert infrarood

    2 CO2 zorgt theoretisch voor een beetje opwarming

    3 er wordt een enorme meekoppeling gepostuleerd, zodat er alarm kan worden geslagen

    4 Omdat er in de 20e eeuw geen enorme opwarming is waargenomen, wordt er een enorme aerosolafkoeling gepostuleerd, zodat (oh gruwel) schoner maken van de lucht in de 21e eeuw nog veel meer opwarming moet veroorzaken

    Als deze twee alarmistische postulaten gewoon worden weggestreept, is er dus niets aan de hand en is CO2-stijging juist gunstig, want een beetje opwarming is goed.

    Dus bewijs maar:

    – dat er een enorme meekoppeling is: dat bewijs is er niet

    – dat aerosolen voor een enorme afkoeling zorgen: dat bewijs is er ook niet.

    Wat het ook betekent is dat het tonen van weinig of geen interesse in het zichzelf en andere toestaan te proberen om buitengewone theorieën als fout te bewijzen, maar onmiddellijk elk bezwaar tegenspreken met ad hoc-hypotheses, een teken is van pathologische wetenschap, of zelfs pseudowetenschap.

    De katastrofale opwarmingstheorie is een dwaalwetenschap

  27. Harry van Schalkwijk 16 oktober 2011 om 21:34- Antwoorden

    Als ik de boeiende link van Hans naar dwaalwetenschap volg, dan zie ik daar onder meer genoemd als kenmerk:

    "De verklaring voor het effect is in tegenspraak met alle gevestigde theorieën."

    In het geval van de theorie van katastrofale antropogene opwarming (CAGW) is die theorie nu juist de gevestigde theorie geworden, en dat lijkt me dus een volstrekt ander geval, hoe frauduleus of bedrieglijk men in het zogenaamde 'hockeyteam' ook bezig is geweest om zo veel gezag te krijgen.

    Kenmerkend voor de CAGW lijkt me eerder de politieke steun die men van begin af aan gezocht en gekregen heeft om de indruk te wekken dat deze theorie gezaghebbend, onomstreden en van levensbelang voor de mensheid zou zijn.

    Deze theorie valt dus onder een andere categorie en daar heb ik hier nog geen passende beschrijving van gezien.

  28. Harry van Schalkwijk 17 oktober 2011 om 00:55- Antwoorden

    Wat je in de Wikipedia vindt over Junk science en Cargo Cult science lijkt zeker zo goed of zelfs beter van toepassing.

    Junk science is a term used in U.S. political and legal disputes that brands an advocate's claims about scientific data, research, or analyses as spurious. The term may convey a pejorative connotation that the advocate is driven by political, ideological, financial, or other unscientific motives.

    Cargo cult science :

    Just as cargo cultists create mock airports that fail to produce airplanes, cargo cult scientists conduct flawed research that superficially resembles the scientific method, but which fails to produce scientifically useful results.

  29. Dirk Thoenes 20 oktober 2011 om 20:50- Antwoorden

    Wat is het toch fijn om het met elkaar oneens te zijn! Dat is in ons land een goede oude traditie Maar daardoor kan je wel de hoofdzaken uit het oog verliezen.

    Natuurlijk lijkt het zeer waarschijnlijk dat de stijging van het CO2 gehalte door de mens is veroorzaakt. Toch moest ik wijzen op een zwakke schakel in het betoog, namelijk dat we de variaties in de veel grotere natuurlijke stromen niet kennen. En dat we niet begrijpen waarom nu precies 98% van de CO2 wordt opgenomen. Ik vind dat deze dingen moeten worden uitgezocht.

    Wanneer je de grafieken bekijkt van het stijgend CO2 gehalte over de laatste tientallen jaren en die vergelijkt met de op- en neergaande temperaturen, dan zie je dat er inderdaad geen correlatie is. Die leek alleen te bestaan in de jaren 1979-1998, maar daarvoor en daarna niet.

    Er is ook geen goede theorie gevonden die verklaart dat temperatuurstijging in de atmosfeer veroorzaakt wordt door CO2 stijging. Daarvoor zijn er teveel andere processen gaande. Bedenk dat energietransport door verdamping en convectie boven zee en boven vochtige grond veel belangrijker zijn dan transport door straling.

Geef een reactie