Transportkabels Offshore Windfarms elektromagnetische muren door visgebied

AC-transportkabels windfarms geven elektrisch veld dat factor 1000 boven detectielimiet roggen ligt

Een Urker visser vertelde mij dat ze meer vis in één gebied vangen ten westen van de NorNed-kabel, sinds deze in gebruik kwam in 2008. Terwijl vis voorheen over een groter gebied was verspreid. Kan die stroomkabel invloed hebben? Het antwoord na literatuurzoek is: ja, de magneetvelden van vergelijkbare DC-kabels beïnvloeden trekgedrag van vis als paling.

Elektromagnetische vervuiling van visgebied.
De 560 kilometer lange HVDC (hoog voltage gelijkstroom)-450 kilovolt-kabel loopt van de Eemshaven naar Noorwegen, heeft een vermogen van 700 Megawatt en ligt op 1 meter diepte in de zeebodem (voor de kust op 3 meter). De kracht van het magneetveld is afhankelijk van de stroomsterkte. De Norned-kabel genereert bij 1550 Ampere stroomsterkte een voor vis duidelijk detecteerbaar magneetveld dwars door de visgronden. Van diverse vissoorten is bekend dat ze magnetische velden gebruiken bij oriëntatie. Bij de mogelijke invloed op zeedieren, hangt veel af van het type kabel en de vissoort.

Correlatie walvisstrandingen en magnetisme
De uitbreiding van windfarms op de Noordzee volgt uit Europees klimaatbeleid sinds EU-directive 2001/77/EC de bevordering van offshorefarms beval. De door AC- (wisselstroom in windfarm en transport naar wal) en DC-(gelijkstroom voor langere afstand) kabels gegenereerde magnetische velden, zijn een honderddvoud van wat dieren kunnen detecteren bij hun navigatie. Er is een correlatie gevonden tussen de locatie van walvisstranding en magnetisme.

Het magneetveld van AC-stroomkabels veroorzaakt ook een elektrische veld, met veldsterkte die een duizendvoud bedraagt van de limiet die het gedrag beïnvloedt van elektroreceptieve soorten als haaien (ampullen van Lorenzini) en roggen. Van haaien is al langer bekend dat ze stroomkabels aanvallen.


B-veld (magnetisch) en E-veld (elektrisch) door transportkabels
Een DC-kabel heeft een constant magneetveld, vergelijkbaar met dat van de aarde. Een AC-kabel met wisselstroom heeft naast een magneetveld een zogenaamd ‘geinduceerd’ elektrisch veld dat door het magneetveld ontstaat. Bij een DC-kabel kan ook een geinduceerd elektrisch veld ontstaan wanneer zeewater langsstroomt. Een hogere stroomsterkte geeft een groter magneetveld, een groter voltage geeft bij AC-kabels een groter elektrisch veld. Het verschijnsel is bekend als EMF.

Er is al verrassend veel literatuur over de invloed van elektrische velden en magnetische velden van kabels op en in de zeebodem, en de invloed op marien leven. Bijvoorbeeld consultingrapporten over EMF voor exploitanten als RWE, en van Vattenfall (eigenaar Nuon).

Elektrisch veld 4000 maal boven detectiewaarde gedragsverandering haaien
Vattenfall vergelijkt modelmatig drie kabeltypes met AC-voltage bij maximale stroomsterkte van 500 ampere (= één derde van de Norned-kabel). Die zijn nu het meeste in gebruik bij windfarms. Het elektrische veld dat de kabel genereert bij 500 ampere (afhankelijk van de geleiding van zeewater S, die in de Noordzee op 3,5 ligt) bedraagt maximaal 4000 micro-Volt per meter direct boven een kabel van 145 kilovolt met geleiders o zeven centimeter van elkaar. De detectielimiet van diverse haaien en roggen ligt al bij 1 micro-Volt per meter.

Extra magnetisme boven ‘normaal’aardmagnetisme
De Vattenfall-studie geeft een magneetveld van 6,7 micro-Tesla (miljoenste Tesla) boven de kabel bij 100 Ampere, al geeft één figuur op de kabel een waarde van 100 micro-Tesla. Ter vergelijking: Het aardmagnetisch veld heeft op de polen een sterkte van 60 micro-Tesla, bij de evenaar 25 micro-Tesla. De geschatte detectiegrens voor diersoorten die aardmagnetisme gebruiken bij navigeren ligt tussen 0,02 en 0,1 micro-Tesla.

De sterkte van de magneetvelden en elektrische velden rond kabels neemt exponentieel af met de afstand. Volgens Vattenfall zou op 30 meter afstand een meetbaar effect verdwijnen tegen de achtergrond. Vattenfall rekent niet met DC-kabels die in de toekomst bij windfarms meer worden gebruikt. Andere studies aan een HVDC-kabel in de Baltische zee tonen op 60 meter afstand nog een magneetveld van 5 micro-Tesla.

Extra veld bovenop aardmagnetisch veld eenvoudig door dieren detecteerbaar
Er zijn diverse literatuurstudies, die biologische effecten onderzochten met effect op gedrag van zowel haaien als de embryonale groei van zeekomkommers. Eén studie in Ambio 2007 ‘Offshore windfarms and the effect of eletromagnetic fields on fish’van Markus Ohman geeft een aardig overzicht wat tot dan toe was gevonden. Paling pastte haar zwemsnelheid aan in de buurt van kabels. Sommige haaiensoorten reageren op lokale magneetvelden van 25 micro-Tesla. Kabeljauw zou het Nysted Windfarm-gebied mijden wanneer de molens meer vermogen leveren bij harde wind. Natuurlijk blijven slagen om de arm nodig, in een ecosysteem met veel variabelen.

Magnetisme belangrijk bij migratie diersoorten: 50 nano-Tesla al van invloed
Van zalm, tonijn en diverse andere vissoorten is bekend dat ze organen met ferromagnetische stoffen bevatten die een rol spelen bij het detecteren van aardmagnetisme en migratie. Deze studie van Michael Walker in 1997 in het Journal of Experimental Biology, geeft statistische basis aan het idee dat walvissen het magnetisch veld van de aarde volgen op trek: ze volgden de gebieden met de laagste fluxverschillen per afstand. We lezen over walvisstrandingen en magnetisme:

Kirschvink and his colleagues (Kirschvink et al. 1986; Kirschvink, 1990) extended Klinowska’s work. They mapped stranding positions from a computerized data set onto digital aeromagnetic data for the east coast of the United States and then developed procedures that demonstrated statistically reliable associations of stranding sites with locations where magnetic minima intersected the coast. Total intensity variations of as little as 50 nanoTesla (nT; 0.1 % of the total field) were sufficient to influence stranding location (Kirschvink et al. 1986; Kirschvink, 1990).

Zie ook deze studie in Nature in 1997 die de invloed van magnetisme en het functioneren van een magnetisch orgaan bij forellen aantoonde.

Het is goed mogelijk dat een dicht netwerk van bekabeling en bijbehorende elektromagnetische velden lokaal oriëntatie van zeedieren beïnvloedt. Dat diverse dieren (zeer) gevoelig zijn voor magnetisme is bij trekvogels, bijen en vissen aangetoond.

Steeds meer vermogen en DC-kabels bij toekomstige windfarms
Ik heb me nog te weinig verdiept voor boude conclusies, die je op basis van deze literatuur niet kan trekken. Toch, het is gek dat je milieuclubs hier nooit over hoorde. Het ‘Hoofdrapport Net Op Zee‘van het Ministerie van EZ in 2009 zwijgt in alle talen over EMF.

Natuurlijk is er geen scháde aangetoond. Maar het is wel waarschijnlijk dat steeds meer kabels met steeds hogere voltages (en dus krachtiger geinduceerde elektrische velden) en hogere vermogens met dito stroomsterkte (en dus groter magneetveld) een invloed hebben: gezien de verslaving van milieuclubs (als dat zo uitkomt) aan het voorzorgprincipe zouden ze dus kritisch horen te zijn bij deze elektromagnetische vervuiling van de zeebodem. Ik proef hier een zekere selectiviteit.

Door | 2013-01-13T15:43:45+00:00 14 januari 2013|19 Reacties

19 Reacties

  1. Niek Rodenburg 14 januari 2013 om 06:17- Antwoorden

    Hier ligt een mooie weg open om in beroep te gaan tegen een verleende milieuvergunning als een Milieu Effect Rapportage geen rekening houdt met de invloed van elektromagnetische effecten op zeedieren door hoogspannings zeekabels van offshore windparken.

    Een mooie testcase zou zijn om de milieuvergunning die een consortium van bedrijven die beide Gemini windparken boven Schiermonnikoog gaan bouwen, te fileren en bij de rechter te laten toetsen op schadelijke effecten die zeedieren mogelijk zouden ondergaan.

    Dit beroep zou dan samen kunnen gaan met een ander beroep op de geldigheid van de milieuvergunning inzake de invloed die grote windparken hebben op het (lokale) klimaat en dat inmiddels wetenschappelijk door tientallen onderzoeken is aangetoond maar waar in Nederland om duistere redenen door windparkeigenaren en -ontwikkelaars nooit over wordt geschreven.

  2. Turris 14 januari 2013 om 10:06- Antwoorden

    Toe te voegen aan de inmiddels lange lijst “Duurzaam is 100% aantasting van milieu”

  3. Niek Rodenburg 14 januari 2013 om 10:18- Antwoorden

    We lezen over walvisstrandingen en magnetisme

    Bij de stranding van Johanna op de razende Bol maakte ik de opmerking dat het dier wellicht gedesoriënteerd zou zijn door de aanwezigheid van de twee windparken voor de kust van Egmond aan Zee.
    Ook de ogenschijnlijk ‘rustige’ passage van een tweede bultrug langs Egmond aan Zee, amper een week later, zou hiermee te maken kunnen hebben. Misschien zwom het dier helemaal niet zo rustgevend als bezoekers op de Boulevard in Egmond aZ glunderend voor het journaal zeiden en was het zwaar gestressed.
    Er lopen twee dikke stroomkabels van beide parken naar de kust.

    Imares en NIOZ hebben 5 jaar lang intensief wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van het NUON windpark dat het dichtst bij de kust ligt, voor het leven in en op zee maar ik heb sterk de indruk dat men de invloed die de zeekabels op het leven onder water hebben, sterk heeft onderschat of nog sterker, helemaal niet heeft onderzocht.

    Op dezelfde wijze waarop sommige klimaatwetenschappers data weglaten om de uitkomt een voor hen gunstige wending te geven.

  4. Coedijcker 14 januari 2013 om 10:47- Antwoorden

    Natuurlijk past het niet in het straatje van de natuurclubs, maar ze moeten hun subsidies toch veiligstellen, bovendien is hun lobby vee sterker

  5. Niek Rodenburg 14 januari 2013 om 11:42- Antwoorden

    Weer een bultrug.
    Het filmpje illustreert in het begin fraai de aanwezigheid van het windpark Egmond.
    Ogenschijnlijk zwemt het dier onbekommerd rond, maar hij is duidelijk de weg kwijt want hij heeft hier niets te zoeken.

    Imares en NIOZ zullen het wel op toeval gooien.

    Sinds de Noordzee, het Kanaal, de Belgische kust en Duitse Bocht volgezet worden met windmolenparken is dit geen toeval meer.

  6. R.Bijsterveld 14 januari 2013 om 13:05- Antwoorden

    Hoeveel subsidie zouden imares en Nioz gedurende het 5 jaar durende onderzoek naar de gevolgen van het Nuon windpark voor het leven op zee?

  7. R.Bijsterveld 14 januari 2013 om 13:08- Antwoorden

    Pardon voor het foutje,
    Er had moeten staan, hoeveel subsidie hebben Imares en Nioz ontvangen.

  8. Rypke 14 januari 2013 om 16:22- Antwoorden

    @ R Bijsterveld: het gaat bij Imares om miljoenen euro’s. Ook via de TKI Wind op zee vangen ze- volgens eigen plan- weer vele miljoenen euro’s onderzoekssubsidie

    Daarom hebben ze net weer een kantoor in IJmuiden heropend. Tenminste, dat leek mij, want het is niet voor de visserij.

  9. Rf Boom 14 januari 2013 om 16:22- Antwoorden

    Vroeger hadden we op Texel onze eigen stroomvoorziening , en in het voorjaar onbeperkt tong op het westelijke Wad.
    Toen er een stroomkabel is gelegd van af Den Helder naar Texel , was het einde tong in het voorjaar op hetwestelijke Wad.
    Gewoon ff een feitje.

  10. Niek Rodenburg 14 januari 2013 om 19:41- Antwoorden

    Het René Leegte effect?

    Minister Kamp wil minder uitgeven aan duurzame energie

    op

    http://fibronot.nl/nieuwsartikel2013-013-minister

  11. Leo Bokkum 14 januari 2013 om 21:17- Antwoorden

    Weet iemand welke soort kathodische bescherming wordt gebruikt voor het onderwatergedeelte van de molens?

    Bij een actief systeem heb je het namelijk over 80 meter.

    Nu vermoed ik dat de molens dit actieve systeem hebben, want bij een passief systeem moeten er namelijk iedere paar jaar nieuwe zinkanodes op het onderwatergedeelte van de paal worden gelast.
    Maar is er hier iemand die dit zeker weet?

  12. Leo Bokkum 15 januari 2013 om 00:55- Antwoorden

    Wtf, er is een heel groot gedeelte van de tekst weggevallen. 😕 Vlak daarna lag het hele blog er voor een paar uur uit.
    Volgende poging:
    ………………………

    Weet iemand welke soort kathodische bescherming wordt gebruikt voor het onderwatergedeelte van de molens?

    Bij een actief systeem heb je het namelijk over >650 milliVolt op 50cm afstand, terwijl het Amperage afhankelijk is van bescherming(verf), oppervlakte onder water en zoutgehalte van het omringende water.

    Nadat ik zo’n actief systeem op mijn schip had geplaatst, was er (in de haven) binnen een straal van 80 meter geen spiering meer te bekennen. Trok ik de stekker er uit, dan zag je de op spiering vissende aalscholvers met gezwinde spoed dichterbij komen. Stekker er weer in, en binnen een paar minuten lag het hele zooitje weer op +80 meter.

    Nu vermoed ik dat de molens dit actieve systeem hebben, want bij een passief systeem moeten er namelijk iedere paar jaar nieuwe zinkanodes op het onderwatergedeelte van de paal worden gelast.
    Maar is er hier iemand die dit zeker weet?

  13. Niek Rodenburg 15 januari 2013 om 11:28- Antwoorden

    Leo schreef:

    Het Marcel Crok effect icm een inzakkende economie zou ook kunnen Niek.

    http://www.staatvanhetklimaat.nl/2013/01/11/presentatie-bij-economische-zaken/#more-1133

    Ik had het artikel vorige week gezien Leo. Als de lezing die Marcel daar hield zo´n impact heeft gehad dat de minister het noodzakelijk vond deze reactie te moeten geven, dan mogen we van een klein wonder spreken.

    En inderdaad, de staatsruif voor dit soort gevallen is nagenoeg leeg en de maatschappelijke weerstand tegen het vullen ervan om onrendabele windmolens te laten draaien neemt toe.

    Vooral omdat er door geen enkele overheid een betrouwbaar overzicht wordt gegeven van de kosten en de baten van dit soort onrendabele technieken.

    Dat is vreemd, want dezelfde overheid heeft in honderden andere gevallen wel direct de cijfers op tafel. Of ze laat een onderzoek doen.

  14. Niek Rodenburg 15 januari 2013 om 14:33- Antwoorden

    Eindelijk laat René Leegte weer eens wat van zich horen. Hij roert zich, om het zo te zeggen.

    Regeringspartijen steggelen over energiedoelen

    op

    http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/3377433/2013/01/15/Regeringspartijen-steggelen-over-energiedoelen.dhtml

    Kom op heer Leegte. Houd uw poot stijf.

    En deze:

    https://twitter.com/reneleegte/status/290727665277739009/photo/1

  15. Niek Rodenburg 15 januari 2013 om 15:03- Antwoorden

    Eneco ruikt nog steeds aan de bijna lege staatsruif.

    Méér windmolens bouwen natuurlijk.

    16 procent duurzaam in 2020 is haalbaar

    op

    http://www.energieoverheid.nl/2013/01/15/16-procent-duurzaam-in-2020-is-haalbaar/

    Mijn schatting is dat de plannen die er liggen een waarde van ruim € 60 miljard aan bouwkosten vertegenwoordigen en een vergelijkbaar bedrag aan subsidies.

    Het is bekend dat Nederlandse banken erg huiverig en zeer terughoudend zijn geworden om windparken te financieren.

    Als Eneco zo graag windmolens wil dan schieten ze de miljarden zelf toch voor en laten ze hun duurzame klantenbestand opdraaien voor de miljarden ipv. ze uit de Staatskas te lichten.

  16. Rypke 16 januari 2013 om 10:33- Antwoorden

    @ Leo, dat is een goede on topic vraag die ik zou moeten uitzoeken. Had ik zelf niet aan gedacht.

  17. Bart Nieuwenhuizen 22 januari 2013 om 14:39- Antwoorden

    Dit zou inderdaad verklaren waarom de tong en paling op de westelijke Waddenzee vrijwel verdwenen zijn. Weet je ook hoe het zit met jonge tong Rypke?

Geef een reactie