Eric Wanders

Eric Wanders

Boekhouders, juristen en boerennatuur-liefhebbers hielpen het Nederlandse natuurbeleid om zeep, aldus Eric Wanders in deel 2 van mijn gesprek met de voormalig adjunct-directeur van Staatsbosbeheer en regiodirecteur Noord, en ex-directeur Vogelbescherming Nederland. Er is wat hij noemt een ‘geleide planecologie’ ontstaan, natuurbeleid vergelijkbaar met de 5-jarenplannen van het communisme.

Volgens Wanders zijn natuurdoelen in Nederland onzinnig en duur, waardoor steun voor natuurbeleid uitholt. We besteden miljarden euro’s tegen het voedselrijker worden van gronden met milieubeleid. Enkel om vegetatie terug te krijgen van uitgemergelde marginale landbouwgronden (heide, blauwgraslanden), en dat is volgens Wanders geen natuur. ‘Te veel aandacht gaat naar voedselarmoe-minnende arme boerenvegetatie. Terwijl Nederland van nature juist een voedselrijke delta is waar je veel meer fauna te zien zou kunnen krijgen’.

Lees hier Deel 1 over de verwording van natuurclubs tot marketing gedreven instituten.

Ter inleiding: de boer is troef in Nedernatuur
Ik schreef op Climategate.nl al eerder: de aanleg van de Ecologische Hoofd Structuur die onder boer Gerrit Braks begon, was een boerensteunoperatie, bedoeld om meer schaarste in landbouwgrond te creëren. Daarom steunde de Rabobank de EHS ook. Het LEI becijferde volgens het Natuurbeleidsplan dat wel 450.000 hectare landbouwgrond in Nederland overbodig zou worden in 2005. Onder de vlag van ‘natuurbeleid’ begaf de Nederlandse overheid zich vervolgens als de grootste speler 0p de agrarische grondmarkt.

DLG’s Bureau Beheer Landbouwgronden kocht in 2006 liefst een kwart van alle verhandelde landbouwgronden aan, waar dit het jaar daarvoor nog 11 procent was. De overheid bleek ook fors meer te betalen dan andere partijen. De grondprijs van landbouwgrond rond steden steeg 2006 met 12 procent, tot ruim 65.000 euro, het jaar daarvoor was die ook al 20.000 euro duurder geworden. Daarbuiten bleef de grondprijs stabiel op ruim 31.000 euro. En zoals ik al in mijn post over Teo Wams en landbouwsubsidies per hectare schreef: die natuurclubs verpachten om niet van het Rijk verkregen ‘ natuurgrond’ vervolgens gewoon weer terug naar boeren. Liefst 150.000 hectare ‘natuur’  in de EHS wordt nu door boeren beheerd. Ook veel gronden die met 2 miljard euro belastinggeld voor ‘natuur’ werden verworven voor Ruimte voor de Rivier, zijn gewoon weer in boerenhanden beland. Nu als ‘natuurbeheerder’.

 

Eric Wanders:

Wanneer je natuur een doel geeft, houdt het op natuur te zijn, zo is mijn stelling. Je kunt niet precies op 1 locatie plannen waar en wanneer een soort moet voorkomen, de natuur werkt volgens toeval. Wat je wilt vasthouden raak je onherroepelijk kwijt. Onvermijdelijk glijdt de kwaliteit uit je vingers weg ondanks al je goede pretenties. Die mentaliteit van ‘vasthouden wat we hebben’ is deels afkomstig uit de naoorlogse natuurbescherming. Natuurbeschermers stonden in de wederopbouwjaren met de rug tegen de muur, het was vooral redden wat er nog te redden valt. Die mentaliteit heerst nog steeds bij natuurbeschermers, het ligt ook vast in het woord ‘bescherming’.

Een andere oorzaak van ‘houden wat je hebt’ -mentaliteit begon in 1984 toen ‘natuur’ bij het Ministerie van LNV werd ondergebracht.  De b0ekhouders met hun schijnzekerheden kwamen aan de macht. Terwijl natuur geen doel heeft maar doelloos is, werkt volgens kansprocessen. Het is dus onvermijdelijk dat een soort door toeval zal verdwijnen uit de kaders die een boekhouder en jurist daarvoor maakten. Ook het eiland Rottum wandelt zijn natuurdoeltype al uit.

Planecologie en controle uit wantrouwen
Onder het ministerie van Landbouw ontstond een systeem van juridisering en boekhouderij, gebaseerd op wantrouwen, waardoor natuurbeheer veel te kostbaar werd. Toen werd- naar model van productiedoelen in de landbouw- een productiesysteem van natuurdoelen ingevoerd. Daarbij kwam ook het wantrouwen vanuit het beleid: de beheerder gaat het fout doen, en wij moeten het controleren. Zo ontstond wat ik noem een ‘geleide planecologie’, naar de planeconomie van het communisme waar je natuur pretendeert te kunnen sturen.Beheerders kiezen vervolgens allemaal het veilige midden, om in dit systeem van boekhouderij niet op een gebrek aan vooraf gepland resultaat afgerekend te worden. Daarom zijn ook de spontane overgangen tussen natuurtypen weg.

Wartha in Polen overstroomd...van Rijkswaterstaat moeten ooibossen gerooid voor de doorstroming

Wartha in Polen overstroomd…van Rijkswaterstaat moeten ooibossen gerooid voor de doorstroming

Boerensteun
Veel natuurbeleid in Nederland kun je zien als een boerenreddingsproject, om te zorgen dat ze niet failliet zouden gaan. Dat was al het geval met de Relatienota-gebieden (aankoop gronden voor boerennatuur, al voor de EHS begon in 1990, en waaruit later 200.000 hectare EHS-gronden afkomstig zijn RZ). Niet voor niets was de Rabobank in 1990 groot voorstander van de Ecologische Hoofd Structuur. De overheid zou als speler op de grondmarkt de prijzen van boerengrond opdrijven. (en veel verlieslatende boerenbedrijven een lucratieve exit-strategie bezorgen, danwel baantje als natuurboer RZ) Dat is ook gebeurd. Het was vanuit economisch en natuur-oogpunt misschien beter geweest ze gewoon failliet te laten gaan. Dat zou ook nu nog gebeuren met een groot deel van de agrarische sector wanneer je de subsidies zou stopzetten. Natuurclubs lieten zich zo door de overheid inpakken, raakten aan het subsidie-infuus en verloren zo hun onafhankelijkheid.

Onnatuurlijke referenties voor onze natuur
De natuur wordt nu doodbeheerd. Er heerst een mentaliteit van boekhouderij waarbij Provincies precies op kaarten vastleggen waar welke natuurtypen moeten komen, en die natuurtypen zijn allemaal landbouwgerelateerd. Ze hanteren een referentie van vegetatie die voorkwam op mislukte landbouwgrond, langs de marges van productievere gebieden. Dat zijn de vegetaties als heide en blauwgraslanden. Moeras is in Nederland geen echt moeras maar ge-exploiteerd rietland. Dankzij deze absurde natuurreferentie werd voedselarmoede voor ‘natuur’ de norm, in plaats van de uitzondering. Dankzij 5000 jaar landbouw met eindeloos afvoeren van voedingsstoffen is de grond op onnatuurlijke wijze verarmd. Alle natuurlijke kringlopen raakten doorbroken. Ook nu zijn bijna nergens ongestoorde kringlopen, je mag geen dode dieren laten liggen.  En zo krijg je voedselarmere gebieden die nu als referentie dienen voor ‘natuur’.

Kadavers mogen (buiten de OVP) niet in de natuur blijven liggen, vanuit boerengezondheidsregels

Kadavers mogen (buiten de OVP) niet in de natuur blijven liggen, vanuit boerengezondheidsregels

Nederland is van nature juist een voedselrijke delta. Van nature zouden hier maar weinig voedselarme vegetatiesystemen voorkomen. Alleen hoger gelegen zandgronden en hoogveen zijn door uitspoeling met regenwater van nature voedselarm. Met die absurde natuurreferentie als maatstaf is steeds gedaan of natuurbeleid synoniem is met milieubeleid (tegen stikstof RZ). Maar dat klopt van geen kant. Ook stikstof uit het verkeer ben ik niet zo benauwd over. Er is tot op zekere hoogte wel een relatie met een schoner milieu, schoon drinkwater, maar er is geen 1 op 1 koppeling tussen natuur en milieu. En al helemaal niet met trofie (voedselrijkdom) alsof voedselarmoede het zelfde is als ‘goed voor de natuur’. 

Miljardenverspilling
Alleen van de duinen en de Wadden kun je misschien nog zeggen dat het enige natuurlijke elementen bevat. Verder nergens. We hebben geen grote ooibossen langs de rivieren. Die moeten van Rijkswaterstaat vaak verdwijnen, omdat het water bij hoge rivierstanden anders niet goed doorstroomt. Zo zijn de 2 miljard euro voor Ruimte voor de Rivier aan natuurontwikkeling ook weggegooid belastinggeld vanuit natuuroogpunt. Het is van boeren overgekochte grond, die weer grotendeels terug in boerenhanden komt. Ook hier, en vrijwel nergens in Nederland is een plek waar de natuur zichzelf mag zijn, waar toeval een rol mag spelen. (zoals in de Wartha en Oderdelta Polen RZ)

Terwijl we in Nederland areaal zat hebben voor meer wilde natuur. Je hoeft daarvoor echt niet naar Zweden, waar je geen wilde natuur hebt, maar bosakkers, net als de snijmais hier. Alleen is de rotatieperiode daar langer. Kijk alleen al in Drenthe met 10.000 hectare aaneen gesloten bos en landbouwgrond, waar boeren zonder subsidie direct failliet zouden gaan. Waarom zou de belastingbetaler ze op de been moeten houden? Met de voedselrijke grond in Nederland kun je op veel plaatsen hogere wilddichtheden bereiken dan nu het geval is (er zijn zoveel grazers als er voedsel is, zeker zonder predatie door voldoende wolven RZ), en waarbij publiek dat wild beter te zien krijgt. Het beheer daarvan hoeft helemaal niet veel te kosten. En dan krijg je als publiek ook echt wat te zien.

Ik voorspelde in de jaren ’90 al dat dit natuurbeleid de steun van de bevolking zou verliezen. Want wat je met alle natuurmiljarden als publiek weer terugkrijgt is gewoon boerenland, beheerd door boeren. Door natuurorganisaties aan boeren terugverpachte grond, waar je bijna geen wild ziet. En juist het agrarisch natuurbeheer gericht op weidevogels is ondanks al die miljarden mislukt, die weidevogels sterven alsnog uit. Waarom zou je al dat geld uitgeven, terwijl ondertussen bejaardenhuizen moeten sluiten?

Ook onze rietmoerassen zijn gewoon rietakkers

Ook onze rietmoerassen zijn gewoon rietakkers

Oftewel: de Nederlandse belastingbetaler kreeg all pain, no gain, minstens 10 miljard euro aan onkosten voor een grote lap boerennatuur, bedoeld om de sector in stand te houden die al via Europa meer dan 200 euro per hectare inkomenssteun krijgt: de boer.  Tegelijk kwam zonder 1 euro uit te geven 1 stuk ongecontroleerde natuur WEL naar Nederland. De wolf, en die moet nu al direct afgeschoten met verdovingsgewer.

RZ14wolf

 

Print Friendly, PDF & Email