Marijn Poels’ klimaatdocumentaire, ‘The Uncertainty Has Settled’, geboycot door media

Sietske Bergsma achtergrond Marijn Poels1

‘De bagger die ik over me heen krijg bevestigt ook dat ik een film heb gemaakt die ertoe doet.’

Marijn Poels

Een gastbijdrage van Sietske Bergsma. 

Every so often, something is published which slices through the fog of confusion, obfuscation and the sheer dishonesty of public debate.

Dit schreef een recensent van ‘The Times’ onlangs over een boek van de Engelse journalist Douglas Murray over de toekomst van Europa. Datzelfde gevoel, over het doorsnijden van mist, had ik na het kijken van de documentaire ‘The Uncertainty Has Settled’, van filmmaker en activist Marijn Poels (41). Daarin gaat hij onbevangen (‘naïef’ zegt hij zelf) tijdens een sabbatical op zoek gaat naar het verhaal achter ons huidige klimaatbeleid, een beleid dat Duitse boeren drijft tot het gesubsidieerd produceren van windenergie en biogas in plaats van bijvoorbeeld aardappels, vlees en melk.

Ver weg van complot scenario’s begint Poels simpele vragen stellen, tegen de achtergrond van zijn eigen waarnemingen. Hij schreef 53 mainstream wetenschappers aan, waarvan er maar twee wilden praten (Hans von Storch en Friedhelm Taube). Hoe zeker weten we dat de aarde opwarmt? En als de aarde opwarmt, hoe erg is dat dan? Wat heeft CO2 daar precies mee te maken? Wat is eigenlijk de ideale temperatuur van de aarde? Vragen die zijn leven nu volledig op zijn kop hebben gezet. “Het ging mij om veel meer dan het bespreekbaar maken van klimaatverandering en de politiek erachter, ook om het debat over van alles terug te pakken. De links-rechts verhouding is totaal uit balans”. In Berlijn, waar hij met zijn gezin woont, ontmoeten we elkaar om daarover verder te praten.

Ik krijg alleen maar bagger, en echt van zo’n laag niveau, vertelt hij met een mengeling van oprechte verbazing en humorvolle ergernis. “Het is meer dan schelden, want ‘rotte vis’ doet mij echt geen pijn. Maar mijn angst is dat ik zie hoe de maatschappij blijkbaar in elkaar zit. Dat we overal agenda’s in zien. We denken: iedereen is slecht, en bewijs maar dat je goed bent. En in mijn geval ben ik pas ‘goed’ als ik onkritisch in een links hoekje me gedeisd houdt. Waar gaat dit naartoe?”

Zonder iets te willen bewijzen of claimen – zoals hij vaak in ons gesprek zal zeggen – is de film volgens hem vooral een belangrijk pleidooi geworden voor zelfstandig en kritisch nadenken, omdat dat nadenken tegenwoordig al bijna verboden wordt. “Dat is wat ervoor zorgt dat ik nu geboycot wordt: het in twijfel trekken van de consensus, niet omdat het onzinnig is wat ik in mijn film zeg.”

Poels is “een typische linkse jongen” uit een klein dorpje in Limburg, die zich bij links steeds minder thuisvoelt. Iemand met een onverzettelijke aard, nog altijd zoekende, maar zeker niet dolend – een opgeruimd karakter. Hij overleefde als driejarig jongetje ternauwernood een auto ongeluk, waarbij hij na een aanrijding met een vrachtwagen vanaf de achterbank dwars over de weg werd geslingerd. “Die jongen is dood”, zeiden omstanders meteen tegen zijn vader, die als enige niets had. Hij lag vier dagen in coma, ontving de heilige sacramenten van een priester, maar overleefde het. Hij moest opnieuw leren lopen – en zijn vader de gebeurtenis van zich afschrijven. “Ik ben in de jaren daarna 23 keer aan mijn oog geopereerd, ik hoorde slecht en was veel weg van school.”

School was niet veel, vertelt hij. “Als de juf vroeg “Marijn, wat gebeurt er in de herfst?’ dan antwoordde ik: dan is oom Henk jarig. Dat was fout zei de juf dan. Maar dat met die blaadjes van de bomen was voor mij niet méér waar dan de verjaardag van oom Henk, dat gevoel is me altijd bijgebleven.” Hij moest naar de LTS, maar dat werd niks, dus toen was er de tuinbouwschool en werd hij hovenier, later grafdelver. Dag in dag uit stond hij met een schop in de hand letterlijk in een graf. “Hoe kwam ik hier, eindigt het hier? dacht ik. Want het voelde als het einde, terwijl ik eenentwintig was.” Toen ging er een knop bij hem om. “Ik kon naar het grafisch lyceum, het leukste jaar van mijn leven, en aan de slag bij een plaatselijk krantje”. Maar ook dat duurde niet lang. “Op een dag ging ik naar mijn vader: pap, ik word filmmaker. Ik heb daarna alleen maar  hard gewerkt, ik had zo’n enorme wil. Want ik wist, ik kon niets anders. Met onverzettelijkheid kom je als je iets hebt meegemaakt heel ver, op een gegeven moment heb je ook niets meer te verliezen, en dat gevoel heb ik nog.”

Die onverzettelijkheid heeft hij nu nodig. “The Uncertainty Has Settled” (in Duitsland: “Der Bauer und sein Klima”), die hij zelf financierde en in anderhalf jaar tijd maakte samen met zijn Duitse zwager en een geluidstechnicus, werd in eerste instantie goed ontvangen door ‘onafhankelijke clubjes’ – hij kreeg twee festivalprijzen, in Berlijn en in Los Angeles – maar vanuit de pers bleef het stil. “Heel stil”, zegt Poels. Ook zijn linkse vrienden en honderden volgers op sociale media lieten het in hoog tempo afweten, tv-zenders en distributeurs wilden eerst een preview zien van de film. “Daarna hoorden we niets meer. In plaats daarvan ontving ik wel haat-mails en anonieme telefoontjes.” Het is aan Poels af te lezen dat hij het snapt, maar toch komt de verbazing erover er steeds opnieuw uit. “Ik heb echt nog nooit meegemaakt dat mensen zo tegen je aan spugen, ze zeggen gewoon ‘je kunt er maar beter mee ophouden’.”

Wie waren dat dan? 

“Organisaties, die bellen met nummeronderdrukking, dat soort dingen. Mails van Greenpeace, die ‘onverantwoord’ schrijven en roepen door de telefoon: ‘houd er maar mee op, voordat je in de problemen komt’. Ze zeggen niet wie ze zijn, het is heel griezelig.” Het ‘Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK)’ in Duitsland, waar hij iemand wilde interviewen voor de film stuurde hem als antwoord slechts een officiële richtlijn, ‘hoe verantwoord om te gaan met klimaatontkenners in de media’. We lachen boven onze koffie om de woorden ‘klimaatontkenner’ en ‘klimaatscepticus’ die deze organisaties gebruiken, alsof er iemand ter wereld ontkent dat er zoiets als klimaat bestaat. Dan zegt Poels: “de scepticus heeft juist een hele interessante toekomst, denk ik, tegenover deze gelovigen met hun woorden”. De bijna Bijbelse vastberadenheid die omtrent dit onderwerp wordt geclaimd fascineert hem. Hij noemt ook twitteraccounts met namen als ‘climate babes’ (met in hun bio ‘welcome to the winning side‘), en ‘klimaatzuster’ (‘50% uitstoot broeikasgassen zelf in de hand!’), waarin vooral mooidoenerij belangrijk is tussen de aanvallen en beschuldigingen van critici door.

In de documentaire zegt Leonardo di Caprio over ‘klimaatontkenners’: ‘Als je dat ontkent maak je geen deel uit van de moderne wereld’. Voel je het religieuze daaraan zelf als je al deze mensen spreekt en hoort, of heb je die vergelijking met religie ergens anders opgepikt?

“Ik voel dat echt zelf zo. Die landbouwer in Kiel bijvoorbeeld, die ik interviewde, die zei ‘als je twijfelt aan het klimaat, dan kun je maar beter omdraaien, dan ben ik er niet meer bij’. Terwijl ik me opstel als iemand zonder mening, juist om mensen niet af te schrikken, en ook bij Greenpeace bijvoorbeeld mag je absoluut geen grapjes maken of zo. Dan worden ze kwaad.”

Hij ziet die combinatie van religieuze ideologie en de enorme economische belangen achter de gecreëerde klimaatconsensus als de reden dat zijn film is geboycot, waarbij niet allen ‘climate babes‘ maar ook serieuze journalisten ‘sociale verantwoordelijkheid’ als hun rol zijn gaan zien, en bewust afhaken. “Ik had een paar hele goede recensies, waarvan er een gewoon na een dag van de website werd gehaald,” Poels ziet het mis gaan als we niet bij elkaar komen. ‘En kom op. In een democratie leven betekent dat je per definitie een activist moet zijn, anders kun je net zo goed in Zimbabwe gaan wonen’, zegt hij.

Hierom voelt hij zich niet meer zo thuis bij links, zegt hij, omdat ze mensen uitsluiten met een andere mening. “Populisme komt precies hierdoor.”

Wie zijn er dan links voor jou? 

“De media, maar ook mijn familie en vrienden, waaronder jeugdvrienden in Limburg. Maar daar komt niets tussen, ook dit niet. Mijn broer bijvoorbeeld, die piloot is, is ook naar een vertoning geweest van mijn film in Rotterdam en hij maakt dan grapjes dat hij er niet gezien wil worden: ‘ik plak wel een snor op’, zegt hij dan. In mijn vriendengroep merk ik het ook, mensen die het allemaal goed hebben, kinderen, een auto. Die sluiten zich af en zeggen ‘waar maak je je druk om?’ Je kunt zo moeilijk met ze discussiëren, het wordt ook enorm emotioneel voor ze. Ze zijn gaan geloven dat mensen met een andere mening slechte mensen zijn. Zo ben ik steeds meer naar anderen gaan toetrekken.”

Poels ziet het als een breder probleem. “Links creëert juist datgene waar ze propaganda voor maken dat ze het niet doen. Ze praten met jihadisten, om een oplossing te vinden, maar als er over klimaat gepraat moet worden klappen ze dicht. Of dan zeggen journalisten tegen mij: vind je niet dat je verwarring zaait met je verhaal? Ja, zeg ik dan volmondig. We moeten hierover praten. Maar ze blijven allemaal hetzelfde zeggen: dat ‘we onze sociale verantwoordelijkheid’ moeten nemen.”

Wat bedoelen ze met verwarring, denk je?

“Ik denk dat ze bang zijn dat als mensen dit zien en horen, dat ze zullen zeggen ‘oh, wacht eens even, maar nu doe ik helemaal niets, want het is allemaal gelogen.”

Bang voor de gevolgen als de waarheid misschien een andere is dus. Poels heeft duidelijk niets met het idee dat journalisten, filmmakers en schrijvers de mensheid moeten beschermen en naar consensus moeten streven. ‘Ze berichten toch ook eerlijk over wapenhandel? Dat kan blijkbaar allemaal wel, maar dit, dit is ‘onverantwoordelijk’, legt hij uit. Hij zegt dat het allemaal zo veel levendiger zou worden als er meer ketters in de media waren. Want die journalistieke verantwoordelijkheid is niets meer dan de angst om de baan te verliezen, zegt hij. ‘We zouden juist de bemiddelaar moeten zijn tussen meningen’.

We hebben het over de Nederlandse media. “Kijk maar eens naar de NOS, bijna elke dag verschijnen er wel twee of drie berichten, dat als we niets doen dat we er dan allemaal aan gaan. Uiteindelijk ga je er in geloven. De laatste jaren heb ik best wat problemen gehad met de mainstream media maar nu zie ik het ook echt. Ze schrijven niet over mijn film, met geen woord. Ja, in een Limburgs krantje, omdat er ‘een Limburger een prijs in Amerika heeft gewonnen’. Maar dat boeit mij helemaal niet.

Poels reist nu daarom ook mee naar voorstellingen van de film, doet alle publiciteit zelf en heeft zich min of meer verzoend met het besef dat het grote publiek voorlopig wegblijft. Maar als ze komen, vertelt hij, staan ze vaak verward op na de voorstelling, soms met tranen in hun ogen. Er zijn ook mensen die weglopen tijdens de nazit. Er staan ook veel mensen open voor mijn boodschap, die zien dat mijn film niets claimt, die ervaren het als een opluchting, een frisse wind. Poels ziet dat ook dat veel mensen ertussenin wel willen, maar dat ze gevangen zitten.

“Ik geloof dat als mensen zelf bij de waarheid kunnen komen, ze het goede zullen doen. Want die andere klimaatfilms heb je ook hè, van Al Gore, Leonardo diCaprio, en dan denk ik: zit ik nu naar een communistische propagandafilm te kijken? Alles is hel en verdoemenis, ’de wereld gaat naar de klote’ is het enige wat je meekrijgt. Filmmaker Michael Moore is zich ook een beetje aan het verliezen daarin. Vroeger nam hij nog risico’s, nu niet meer. Julian Assange neemt wel risico’s, dat vind ik bijzonder.”

Je maakte 50 films in negen jaar tijd, heb je dit eerder met vorige films meegemaakt? 

“Nee, niet zo agressief als dit. Ik heb een film gemaakt over Marokkanen met scènes die in hun cultuur prima zijn, maar hier lastig liggen. En een film over straatkinderen in Rio de Janeiro tijdens het WK in 2014. Die waren ineens van de aardbodem verdwenen, niemand wist waar ze waren. Dan krijg je ook wel wat politieke bagger over je heen, maar niemand zegt: je moet het niet doen, zoals nu.”

Maar het ziet er zo goed uit, de kwaliteit van de film, de poster, het geluid, de titel…

“Welnee, in Duitsland begrijpen ze er geen zak van, van die titel. Vandaar ‘Der Bauer und sein Klima’.”

Mensen die wel kritiek op de inhoud dachten te geven begonnen bijvoorbeeld tegen Poels over Freeman Dyson (‘die man is veel te oud’), Hans von Storch (‘die man is al lang met pensioen’), Piers Corbyn (‘die man is gek’) of over de laatste scène in de film – het interview in Stockholm met de Russische oliewetenschapper Vladimir Kutcherov. “Mensen zeiden: dat is een Rus, die moet je niet vertrouwen, want die hebben een agenda, terwijl ik het nou juist zo sterk vond dat uitgerekend een Rus – in het groenste land ter wereld, in Zweden, iets zegt over olie.” Het interview met Kutcherov blijkt een heet hangijzer te worden, een ongewilde hekkensluiter in de film, realiseert hij zich later. Dat Kutcherov bovenop al het andere misschien te veel was.

En het is ook veel vond ik zelf, zelfs – of misschien wel juist – door die rustige opbouw van de film, de afwezigheid van horror beelden, van wegdrijvende ijsbeertjes of populistische boze tongen. Ik probeer me voor te stellen hoe inderdaad klimaat ‘gelovigen’ dit beleven. De vraagtekens over de opwarming van de aarde en de menselijke rol daarin zijn op zichzelf al genoeg om je aan het wankelen te brengen, maar daarmee kun je nog denken, vooruit. Als iemand op het einde ook nog gaan vertellen dat de olie nog lang niet op is, en dat we maar 15 procent van de huidige voorraad nodig hebben, dan zit je wel naar de langste pijnlijke stilte in de hele film – en jezelf – te kijken. In Duitsland heeft Poels die brok-in-de-keel afsluiter van de film eruit gelaten, daar eindigt het nuchter – met boer Frits, bij een kampvuur.

Maar was dat niet juist zo’n ‘verantwoordelijke’ keuze om dat deel eruit te laten? Iets wat je juist niet wilt doen als filmmaker? Of deed je het omdat je wist dat de Duitse kijkers anders definitief zouden afhaken? Wat is eigenlijk het verschil? 

“Het verschil is dat ik inspeel op de reacties van het publiek om beter aan te sluiten op het doel: het debat! Ikzelf ken geen verantwoordelijkheid. De mensen geven me dat aan, ik speel er slechts op in. Wat ik niet wil is dat mensen volledig in coma worden geslagen door de inhoud van mijn film. Dat ik hun denken verlam. Dat gebeurde op veel plekken in Duitsland. Mensen die na de filmvertoning opstonden, me minutenlang doofstom aankeken en vervolgens verward en vertwijfeld de zaal uitliepen zonder discussie. Dat is niet wat ik wil. Mijn enige doel met deze film is het klimaatdebat openbreken. Als bepaalde scènes het debat in de weg zitten sta ik in dienst van het debat en probeer ik te kijken hoe ik mensen iets meer ruimte kan geven om nog kritisch in debat te willen gaan. Het doel en uitwerking van de film blijft hetzelfde alleen haal ik er een ingrediënt uit wat binnen het Duitse paradigma beter functioneert.”

Ook speelt een rol dat de film al zo hard aanschopt tegen het ego van de Duitse ‘Energiewende’ dat Poels zelfs zonder die scène zich op glad ijs begeeft. Filmisch doet het hem pijn om de scène weg te laten maar als activist moet hij simpelweg soms inleveren om uiteindelijk zijn doel te kunnen bereiken.

Stel dat het debat er ondanks jouw film niet komt, was het dan voor dit alles wel waard?

“Ik heb geprobeerd om een onderwerp te zoeken wat leeft. Als dat niet zo is, ben ik inefficiënt als filmmaker. En moet ik iets anders gaan doen. Maar natuurlijk wil ik ook iets bereiken, en dat het niet voor niets is geweest.” Nuchter en zonder stoer te willen doen zegt hij daarover nog: ’maar ja, een pionier komt altijd te vroeg’.

We hebben het nog over de toekomst van de planeet, over dat Freeman Dyson tegen hem had gezegd dat het heelal in de toekomst ook bereikbaar wordt voor de mens. “Het is gek genoeg daarom dat ik de toekomst niet zwart inzie of zo, helemaal niet zelfs. En wat ik over me heen krijg is niet hoe iedereen is. Het bevestigt mij ook dat ik een film heb gemaakt die ertoe doet.” Die ochtend had Poels nog een telefoontje van GroenLinks in Limburg gekregen. “Ik had laatst tegen hen gezegd: wat zou het goed zijn als jullie deze film zouden zien, waarom hosten jullie hem niet? Dat zou een statement zijn. Nu hebben ze na lang vergaderen gezegd dat ze naar een voorstelling komen. Dat is winst, een statement, ook dankzij de hulp van de bioscoopeigenaar in Sittard.”

Hij wil zijn plan voor een trilogie doorzetten, waarin hij in een vervolgfilm naar oplossingen voor milieuproblemen wil zoeken, bijvoorbeeld door te kijken hoe ze in Rusland boeren, “daar zijn ze nog heel zelfstandig en efficiënt”, maar hij weet financieel nog niet precies hoe. “Ik geloof dat ik er altijd wel uitkom want ik zoek altijd naar anderen wegen. En sowieso… wie doet mij nog wat?”

The Uncertainty Has Settled is deze maand te zien in Helmond (22 juni, 20.00 uur) , Gent (23 juni, 20.00 uur) en Sittard (24 juni, 15.00 uur) en zal vanaf september 2017 online te streamen zijn via Itunes en Vimeo. Voor een complete lijst van speeldata, kaarten bestellen en meer info, kijk hier.

 

Bron hier.

‘The Post Online’ meldt: Dit artikel kwam tot stand dankzij uw giften. Doneer vandaag nog voor nog meer, meer, meer Sietske Bergsma op TPO.nl.

avatar

Sietske Bergsma (de wereld, vorig millennium) is schrijfster en ’schreckliches Kind’ sub rosa. Inlevend en doordacht. Bewust gehuwd moeder. Zelfreinigend.

Steun direct Sietske Bergsma

Doe een rechtstreekse donatie aan deze auteur en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken: (Dit stuurt je naar een betalingspagina)

Door | 2017-06-17T11:32:10+00:00 17 juni 2017|48 Reacties

48 Reacties

  1. André Bijkerk 17 juni 2017 om 08:54- Antwoorden

    Bravo Marijn

    Er is een definitie voor wat je doet:

    Heldhaftigheid is ook: niet ten prooi proberen te vallen aan angst, aan wantrouwen of degenen die proberen dat bij je aan te wakkeren. Niet luisteren naar de cynici, naar de doemdenkers, naar al die mensen die ons proberen wijs te maken dat alles mis zal gaan als wij niet net zo zwart en wantrouwig gaan denken als zijzelf. En die zelfs blij zijn als er iets verschrikkelijks gebeurt, omdat ze dan kunnen zeggen: zie je wel, ik heb gelijk gehad.

    Uit de 4 mei toespraak van Annejet van Zijl
    http://www.4en5mei.nl/media/documenten/4meivoordracht2017-web.pdf

    Als iemand deja-vu gevoelens krijgt en de indruk krijgt dat we weer in 1939 zijn, dan zou ik niet weten hoe ik dat zou kunnen tegenspreken. Maar we weten nu wel hoe het kon gebeuren. Schrale troost.
    http://www.dagelijksestandaard.nl/2015/05/de-wet-van-monckton/

    • Henk 17 juni 2017 om 10:01- Antwoorden

      En natuurlijk was het van Monckton geen grafsteen maar dat is ene klein detail voor de “sceptici”

      En je angst aan laten praten voor dingen die er niet zijn is natuurlijk goed, maar dingen ontkennen omdat ze je bang maken is natuurlijk gewoon dom.

  2. Scheffer 17 juni 2017 om 10:08- Antwoorden

    Prima! Het debat moet terug naar af! Of klimaatalarmisme wel/niet nodig is, (1) gezien er geen enkele indicatie is van een “catastrofale” opwarming, (2) gezien de fossiele wereldvoorraden die nog steeds toenemen en (3) gezien de technische vooruitgang in nieuwe energieën die compleet worden genegeerd. Andere punten die het reële debat stagneren zijn (a) GroenLinks dat even dogmatisch is als de zwartekousenkerk, (b) gesubsidieerde klimaatactievoerders die (c) gesubsidieerde angstpropaganda verspreiden en (c) VVD-“ondernemers-beleggers” die “klimaat”subsidiegelden ruiken.

    • Henk 17 juni 2017 om 10:29- Antwoorden

      “GroenLinks dat even dogmatisch is als de zwartekousenkerk”

      Daarintegen staat Scheffer open voor andere meningen dan de zijne en veranderd zijn opinie als de argumenten van de ander overtuigend zijn

      /sarc

      • Scheffer 17 juni 2017 om 12:48- Antwoorden

        Huil Huil, Henk?

  3. dwk 17 juni 2017 om 10:28- Antwoorden

    Goed interview dat veel duidelijk maakt. Vooral over de versteende toestand in Duitsland. Brrrr.
    Je ziet hoe erg het is. Poels heeft om de Duitse gelovigen de ruimte gegeven in z’n eigen kindje zitten knippen. Resultaat: NUL
    Want laten we eerlijk zijn: Het debat open breken? Hoe dan? De keizer staat piemelnaakt op een winters en verlaten plein.

    En over kinderen gesproken. Ook deze revolutie lust ze rauw. Duitse bioboeren (mensen die denken dat groente “eerlijker” wordt als je er mee praat terwijl je op de akker poept) kunnen hun pachtcontracten niet verlengen omdat de eigenaren door de molen- en biobrandstofindustrie worden opgezogen.

  4. dwk 17 juni 2017 om 11:16- Antwoorden

    Henk, los van AGW. Mijn inschatting is dat “jullie” / “we” het daar nooit over eens worden. Wat dat betreft begrijp ik trouwens helemaal niet wat je hier nog te zoeken hebt. Je bent ervan overtuigd dat “de wetenschap” in een zalige consensusbubble verkeert en de kiezers schenken voor het overgrote deel hun stem aan partijen die er ook zo over denken. Dus waar maak je je nog druk om?

    Maar blijkbaar ben jij ook van mening dat de huidige methoden van alternatieve energieproductie geen zoden aan de dijk zetten. Je zegt immers steeds: weten jullie iets beters dan?
    Dat is toch volslagen kierewiet!?

    Over – nu weer – het relaas (het barst van de vergelijkbare voorbeelden) van Poels doe je verder geen uitlatingen. Je bent niet van goede wil. Hoepel op naar de NRC columns.

  5. André Bijkerk 17 juni 2017 om 11:44- Antwoorden

    Misschien moesten we nog maar eens nadenken over het mechanisme waarmee Marijn Poels hier wordt geconfronteerd.

    De mens wordt gestuurd door de wetenschap dat hij eens dood zal gaan. Dat wil hij niet maar hij moet dat toch een plaats geven. Een klein greintje onstervelijkheid kun je verwerven door nakomelingen te hebben, waarvoor je hun toekomst zo goed mogelijk moet maken. Kenners noemen dat de wereld redden. Loop je daarbij voorop dan maak je een kans dat je nakomelingen dat zullen waarderen en een standbeeld daarvoor is het hoogst bereikbare in de zucht naar onsterfelijkheid.

    De wereld redden van een klimaatramp is dus een buitenkans voor dat mechanisme, en wee degene die dat wil tegenhouden. Je bent dus nog niet jarig als je gaat zitten te bewijzen dat er helemaal geen klimaatramp aan zit te komen. Hoe durf je het hoogste levensdoel van de wereldredders te belagen?

    • David 17 juni 2017 om 12:43- Antwoorden

      [De wereld redden van een klimaatramp is dus een buitenkans]
      Dat noem ik het “James Bond” gevoel: de wereld redden. Wel met enorme collateral damage 🙂
      In vroegere nog niet geseculariseerde tijden arbeidde de mens tot glorie van de Heer en lag de toekomst in Gods’ hand. Dat geeft rust. Maar God is nu “natuur” en de hemel is gedaald op aarde. Daarmee komt de postmortale afrekening niet meer op onszelf neer maar direct op ons nageslacht. Leven is verder niet mogelijk zonder de aarde te exploiteren maar door de heiligverklaring van de natuur is elke ingreep thans een zonde en roept diepe angsten op. Waar de kerk de mens geestelijke rust bracht misbruiken de nieuwe eco-kerkvaders hun religieuze status door menselijke angsten genadeloos uit te buiten. Bouwden we vroeger kapelletjes langs de weg met heiligenbeelden en vaasjes verse bloemen, thans moeten miljarden kostende offers worden gebracht: miljoenen kilo’s stalen palen in zee.

  6. David 17 juni 2017 om 12:09- Antwoorden

    Bravo voor Poels. Een lichtpunt in deze tijd van anti-verlichtings denken en stupide romantiek. Waarbij kritische geesten hun mensbeeld doorlopend moeten bijstellen.
    (De mens is primair een religieus beest) Welke echte catastrofes zijn nodig om de idioten die ons regeren weer met beide voeten op de grond te krijgen? Zoals geregelde reageerders alhier weten schuif ik regelmatig aan bij Urgenda avonden en andere activistische evenementen. Daar geloof je je oren en ogen niet want eminente gasten als J.Terlouw of K. van Egmond beweren dat de narigheid in het Midden-Oosten het gevolg is van klimaatverandering. Of dat plaatsing van een windmolenparkje in de Noordzee de sub-Sahara droogtes tot het verleden zal doen behoren. Daar hoor je jonge moeders in paniek aan de geslepen activist W. van Dieren vragen hoe ze hun kinderen moeten uitleggen in wat voor vreselijke wereld ze geboren zijn. Intussen worden op de wanden van de zaal beelden geprojecteerd van dode bomen, dieren karkassen en opgedroogde meren. Zelf heb ik steeds minder zin in die discussies, al zou ik graag ook eens mijn vakantiefoto’s projecteren. De alpenweiden bloeiden volop. Ik heb het punt bereikt waarop ik Greenpeace en Urgenda gewoon smeerlappen noem. Windmolens en zonnepanelen zijn inferieure troep die schaamteloos parasiteert op een nog steeds uitstekend functionerende energievoorziening.

  7. Hans Labohm 17 juni 2017 om 12:40- Antwoorden

    Wegens technische moeilijkheden namens David Dirkse.

    Bravo voor Poels. Een lichtpunt in deze tijd van anti-verlichtingsdenken en stupide romantiek. Waarbij kritische geesten hun mensbeeld doorlopend moeten bijstellen.
    (De mens is primair een religieus beest, consensus = waarheid) Welke echte catastrofes zijn nodig om de idioten die ons regeren weer met beide voeten op de grond te krijgen? Zoals geregelde reageerders alhier weten schuif ik regelmatig aan bij Urgenda avonden en andere activistische evenementen. Daar geloof je je oren en ogen niet want eminente gasten als J.Terlouw of K. van Egmond beweren dat de narigheid in het Midden-Oosten het gevolg is van klimaatverandering. Of dat plaatsing van een windmolenparkje in de Noordzee de sub-Sahara droogtes tot het verleden zal doen behoren. Daar hoor je jonge moeders in paniek aan de geslepen activist W. van Dieren vragen hoe ze hun kinderen moeten uitleggen in wat voor vreselijke wereld ze geboren zijn. Intussen worden op de wanden van de zaal beelden geprojecteerd van dode bomen, dieren karkassen en opgedroogde meren. Zelf heb ik steeds minder zin in die discussies, al zou ik graag ook eens mijn vakantiefoto’s projecteren. De alpenweiden bloeiden volop. Ik heb het punt bereikt waarop ik Greenpeace en Urgenda gewoon smeerlappen noem en windmolens en zonnepanelen inferieure troep die schaamteloos parasiteert op een nog steeds uitstekend functionerende energievoorziening.

    • dwk 17 juni 2017 om 14:49- Antwoorden

      Nou ben ik toch wel nieuwsgierig wat Wouter van Dieren dan antwoordt.
      Heeft ie niet geopperd die kinderen op het altaar te binden en de keel af te snijden? Immers kinderen in een klimaatmodel zijn een hel voor de planeet.

      Het groenste sukkelechtpaar uit mijn dorp heeft er drie. Twee rijden inmiddels net als hun ouders in een dikke walmende Volvo van 20 jaar oud. De derde is aan het sparen.
      Een is monteur landbouwmachines, no. 2 monteur in de plaatselijke garage en 3 werkt in de plasticfabriek.

      Hahahahaha!

      • David 17 juni 2017 om 18:54- Antwoorden

        Het grappige is dat Wouter altijd allerhartelijkst door de Urgenda dames wordt ontvangen en wordt ingeleid met de vermelding dat hij lid was van de club van Rome. Dat die nog nooit een juiste voorspelling heeft gedaan doet er blijkbaar niet toe. Het gaat om de doemscenario’s. Het waarheidsgehalte is volstrekt irrelevant. FYI: Wouter bepleit een oorlogseconomie om NL vol windmolens en zonnepanelen te zetten. Zijn grote voorbeeld is Roosevelt die de Amerikaanse industrie overtuigde om schepen, wapens en gevechtsvliegtuigen te bouwen. Ook roept hij aan het einde van de avond steevast op om de vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Afrika ruimhartig toegang tot ons land te verlenen: slachtoffers van klimaatverandering immers.

  8. JohnSp 17 juni 2017 om 16:28- Antwoorden

    Ik heb het al eerder gezegd: groen is het nieuwe bruin. Dit hebben we allemaal al eerder gezien; toen met een gestrekte rechterarm als windmolenwiek. De geschiedenis herhaald zich, maar we leren er blijkbaar niets van.

  9. David 17 juni 2017 om 18:26- Antwoorden

    https://www.eike-klima-energie.eu/2017/06/17/brand-im-londoner-grenfell-tower-opfer-des-daemmwahns/
    Ter overdenking. Is hier sprake van verstandsverbijstering ? Obsessieve energiebesparing (isolatie) met voorbijgaan aan het brandgevaar? Is hier ideologische verblinding in het spel?

  10. Hetzler 17 juni 2017 om 18:35- Antwoorden

    Ik kan mij vinden in de uitspraak van David over Greenpeace en Urgenda. De ironie wil dat deze organisaties sceptici betichten van kwaadwillendheid en maatschappelijk onverantwoord gedrag. Ik ben op een punt gekomen dat ik GP en Urgenda ernstig verdenk van kwaadwillendheid en maatschappeljk onverantwoord gedrag ten bate van hun eigen (financiële) status of hun droomwereld. Het trieste is immers dat deze beide organisaties de argeloze burger proberen te verlammen met horrorscenario’s waarvan zij weten dat die ter plekke uit de duim zijn gezogen. Het maakt een weldenkend kritisch mens onpasselijk. Marijn Poels brengt dit over het voetlicht.
    En nu zijn de begrippen hemel en hel als beloning en straf na de dood vervangen door in het aardse leven de beloning van planeetredder en de straf van doodzwijgen, verkettering en zelfs oproep tot vervolging ingeval men kritiek heeft op het groene dogmatisme. Het is slechts een religieus gradueel verschil, maar niet minder schokkend. De uitspraken van bijvoorbeeld Rotmans zijn stuitend: http://climategate.nl/2015/01/31/shell-durft-eindelijk-weer-eerlijk-te-zijn/?utm_source=Climategate.nl+Nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_campaign=bebfe49311-RSS_EMAIL_CAMPAIGN&utm_term=0_987b838f61-bebfe49311-280854869
    en zijn aanbeveling van naming and shaming. Welk recht matigt dit heerschap zich aan vanaf zijn wazige leerstoel om op te roepen tot vervolging van diegenen die het niet met hem eens zijn? Er moet een einde komen aan de schaamteloze arrogantie van dergelijke, en vele andere als GP en Urgenda klimaatgelovigen.

    • David 17 juni 2017 om 19:11- Antwoorden

      Ik heb Rotmans woordelijk voor een zaal met 300 toehoorders horen zeggen dat hij graag de Shell eigenhandig kapot zou willen maken. Protest nul. Maar de realiteit is dat wij allemaal dood gaan als de Shell (BP, Exxon) de kraan dicht draaien. Ziehier de absurde werkelijkheid.
      Van de week woonde ik een goede lezing bij over het populisme (Cas Mudde) Definitie populisme: volkswijsheid gesteld tegenover een corrupte elite. Lijkt beetje op perfecte natuur vs verstoring door de mens. Maar in klimaatzaken is wel degelijk sprake van een corrupte elite. Het energie accoord is moeiteloos op te vatten als een poging oude feodale verhoudingen te herstellen. Met het afknijpen van de energie (door inferieure bronnen zon en wind) creëer je een nieuwe onderklasse. Dat verklaart meteen waarom intellectuelen het duurzaamheidssprookje kritiekloos omarmen: wie wil er niet bij de nieuwe elite horen? Iedereen is bang buiten de boot te vallen en voelt (onbewust) aan dat er straks lang niet genoeg is voor iedereen.

  11. bart 17 juni 2017 om 18:36- Antwoorden

    wanneer laten jullie henkie nou ns echt links liggen….mvg…bart

    • ducdorleans 18 juni 2017 om 09:04- Antwoorden

      Bart, just my 2 cents … (en vooraf .. (gekke) henkie Henk … )

      Henk is imho zeer belangrijk voor mij ! .. ons ? … om volgende redenen:

      1. de humor (waarschijnlijk is hetgeen Henk humor vindt verschillend van wat ik als humor zie in zijn reacties ..)

      2. af en toe geeft hij een link mee, en hoe moeilijk het ook moge zijn, ik volg die af en toe .. ik wil/moet op de hoogte blijven van wat de andere kant denkt/schrijft … misschien zijn er gegevens bij .. af en toe moeten die zelfs onderzocht worden …om te zien of ik ergens toch niet iets echt vergeten ben .. dat hij dat aanbrengt, kost mij minder tijd om het zelf te zoeken ..

      3. Het is makkelijk, als je zijn naam ziet, de reactie gewoon niet te lezen …

      • ducdorleans 18 juni 2017 om 09:07- Antwoorden

        “(gekke) henkie is verschillend van Henk”

        groter dan en kleiner dan – de tekens – werden niet weergegeven …

      • Henk 18 juni 2017 om 09:32- Antwoorden

        Duc,

        Blijven lezen die linkjes en nog moeilijker probeer er eens over na te denken, dan leer je misschien af en toe nog eens wat.

        Maar hoe je dat gaat doen als je mijn reacties niet leest lijkt me moeilijk

  12. Scheffer 17 juni 2017 om 18:48- Antwoorden

    Jan Terlouw (met zijn superbe intelligentie en hoge wetenschap) is een alarmistische catastrofale klimaatsprookjesverteller. Schandalig hoe deze fantaseert in wereldalarmisme en daarmee ook een podium krijgt bij de NPO/VARA/DWDD-kliek. Note bene: Terlouw promoveerde in 1964 op onderzoek naar kernfusie aan het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen, en hij weet dus als geen ander dat nieuwe Thorium MSR lagestraling kernenergie de (enige?) goede weg is als er tenminste met enige progressie CO2-uitsoot dient te worden bereikt. Terlouw zegt progressief te denken. Of is het, dat Terlouw (86 jaar) aan progressieve ouderdomsseniliteit lijdt. Dan heb ik meelij met hem, maar geheel niet met zijn dogmatische politieke aanbidders/pushers.

    • Henk 18 juni 2017 om 09:34- Antwoorden

      En wie zegt dat jij niet aan ouderdomsseniliteit lijdt?

      Want jij bent ook een dogmatische Pusher en staat niet open voor de kans (van 99%) dat je er helemaal compleet naast zit

      • Boels 18 juni 2017 om 11:14- Antwoorden

        @Henk:
        Ik ben er tot nu toe niet voor om je een schop onder de kont te geven en je de mogelijkheid te ontnemen om je hier te uiten.
        Suggereren dat seniliteit een rol speelt gaat een grens over.

        Wil de administrateur van deze site de kop van Henk laten rollen?

        • Ronel 18 juni 2017 om 11:22- Antwoorden

          @Boels, gelijke monniken…..
          Als Scheffer mag suggereren dat Terlouw seniel begint te worden, mag Henk dat ook van Scheffer zeggen. Neemt niet weg dat Henk in andere reacties wél over de schreef gaat en, wat mij betreft, allang geblokkeerd had mogen worden.

        • Henk 18 juni 2017 om 11:56- Antwoorden

          Hup en weer due dubbel standaard

      • Scheffer 18 juni 2017 om 15:52- Antwoorden

        Henk, hier is je spiegel: En wie zegt dat jij niet aan ouderdomsseniliteit lijdt? Want jij, Henk, bent ook een dogmatische Pusher……

        Het gaat over wereldverbeteraar Jan Terlouw, die catastrofale klimaatsprookjes vertelt en die CO2-producerende “duurzame” en weersafhankelijke / “gratis” flut-energie promoot, terwijl hij gedegen kennis heeft van CO2-loze, kernafvalloze superkrachtige Thorium-MSR-energie- centrales, terwijl hij nota bene gepromoveerd is in de kernfusie wetenschap. Dan kan je een volksverlakker worden aangemerkt!

        Was dus weer een Huil Huil van Henk!

        • Henk 18 juni 2017 om 17:59- Antwoorden

          Goh interessant Torium MSR, waar kan ik die kopen? Of zijn dit sprookjes uit de toekomst die dus nu geen reeele oplossing zijn.

          Het lijkt me sterk dat ik aan ouderdomsseniliteit lijdt aangezien ik helemaal niet oud ben……

          Maar ten zij jij ergens kan aanwijzen waar ik er een kan kopen want dan heb ik dat gemist denk ik dat er maar een persoon in aanmerking komt om aan die kwaal te lijden

        • Scheffer 18 juni 2017 om 21:04- Antwoorden
        • Henk 18 juni 2017 om 21:12- Antwoorden

          De eerste pre feesabillity studie is afgerond, het aantal bestellingen is 0, het aantal draaiende centrales 0, er is geen Europese licentie voor.

          Dus geen reeel alternatief

          Wie is er nu aan het roeptoeteren?

      • henkie 18 juni 2017 om 22:45- Antwoorden

        Beste Henk,
        je zult inmiddels wel weten dat ik je een laag dimensionaal denkraam toedicht. Ik heb zelfs geschreven dat ik denk dat je een synthetische persoon bent, een script, of zo je wilt, een Appje. Ik ga nu nog een stapje verder: ik vermoed dat het mogelijk is om je hele persoonlijkheid, zoals hier tentoongesteld, in minder dan 500 regels Python te realiseren. Dat betekent dat mijn Raspberry Pi 1000 Henken zou moeten kunnen simuleren. Maar wie zit daar nou op te wachten? Eén Henk is al teveel voor velen.
        met vriendelijke groet, gekke henkie

        • Wiersma 19 juni 2017 om 05:35- Antwoorden

          @Gekke Henkie: Haha, dat idee had ik ook al. ‘Henk’ is gewoon een slecht geschreven script van een stel dronken studenten in de jaren 80.

          Door een of ander foutje is dit script later op internet beland.
          Ik heb al vaker een oproep gedaan aan die studenten om dit script van het internet te halen of anders die broodnodige 3000 updates eens uit te voeren. Nog niet gelukt.

          Overigens: politici heb ik ook niet veel hoger dan 500 regeltjes code.

          Maar goed: die lijken echt te bestaan. Tenzij hologrammen ed, maar dat geloof ik dan net weer niet. Enige verklaring voor hun gedrag is dan ook zware lood-of kwik vergiftigingen.

          Niet voor niks dring ik aan op hun bloedonderzoek naar zware metalen.
          Want ook zij komen op mij over als slecht geschreven scripts. One trick pony’s.

          Voorbeeld van zo’n regeltje code: “Ik herken mij niet in het door u geschetste profiel!”.
          Of: “De aarde warmt op, we moeten NU wat doen, het is 5 voor 12!”.
          Of: “Met de kennis van nu hadden we het toen anders gedaan!”.

          PS: Overigens Gekke Henkie: is het niet een idee om jouw naam even te veranderen? Wekt bij sommigen nogal wat verwarring mbt ‘Henk’. Wat te denken van professor Barabas , Heer Bommel, Panamorix , Agent Vondelaar oid? Zomaar een ideetje hoor.
          Verzin een list! 🙂

  13. bart 17 juni 2017 om 19:53- Antwoorden

    volkomen gelijk scheffer…mijn reden om niet meer op de vroeger pragmatische partij d66…te stemmen….op geen enkele meer trouwens…ik ga de volgende keer met enthousiasme mn stembiljet ongeldig maken…weg met profeten…proleten….en meer over de ruggen van anderen levenden…mvg..bart.

  14. dwk 17 juni 2017 om 20:59- Antwoorden

    Van Dieren snapt zichzelf geloof ik niet meer.

    Zit ik ernaast als ik me herinner dat hij twee jaar geleden voorspelde dat gisteren o.i.d. de wereldbevolking wegens voedseltekort gehalveerd had moeten zijn.
    En dus nodigde hij alle Arabieren uit om hier koevlees te komen eten alleen mogen we van Van Dieren geen koevlees meer produceren want dan krijgen de Arabieren last van honger wegens klimaat en komen ze allemaal hierheen. (google maar)

    Van Dieren lult zich altijd op een elegante manier uit de affaire: Haha waren geen voorspellingen, waren scenario’s!

    Inhoudelijke kritiek gaat hij niet op in en schopt net als onze huisidioot Henk zijn opponenten (b.v. Jaffe Vink) als ondeskundig in de hoek om zich vervolgens dus weer te richten tot bange moeders in de zaal.

    Als mijn voelsprieten mij niet bedriegen (en ik ben geboren met een prima stel voelsprieten) is het hem gewoon om de sex te doen.
    Ja mensen, daar kijken jullie van op niet? Maar zo werkt het vaak bij mannen met een zekere drang tot macht. Meisjes bang maken en dan troosten veel ingewikkelder is het niet.

    gnavond dan maar weer… ik ga een rondje desserts doen, m’n rekeningen betalen en muziek luisteren.

  15. bert Pijnse van der Aa 17 juni 2017 om 21:55- Antwoorden

    ja @ David . Wie wil er nu niet tot de elite behoren ? Daar is het leven en opleidingsstelsel op gebaseerd. ( competitie ) Helaas behoor ik er niet toe en al helemaal heb ik geen succesvolle onderneming in de windmolen-of zonnepaneelsector of zelfs de GGz , dat een verdienmodel ziet in het behandelen van klimaatangsten van mensen. Was dat wel zo geweest dan zou ik hier geen berichtjes achterlaten als loser. Dan zou ik de ene na de andere bijeenkomst bijwonen met collega ondernemers in ‘ The business.’ waar business modellen gebaseerd zijn op ‘ het grote getal van de ‘ provider’ , gelijk de mobiele telefonie; veel mensen die een kleine bijdrage leveren in een geinstitutionaliseerd systeem. Dat was altijd al zo in de geschiedenis en zal altijd zo blijven. Soms komt het proletariaat in opstand , zoals met de Franse revolutie, maar ook toen al kwamen de machthebbers ermee weg. Het zijn de Rotmansen en wetenschappers van Verheggen die het proletariaat juist aanspoort bij hen te winkelen, dus ze lachen zich een deuk. Vandaar ook dat Shell , Unilever ea zich graag aansluiten bij de algemeen heersende opinie. Voor hen is het alleen maar meer business, want hun mening wordt door iedereen geloofd en bovendien beschikken ze over de middelen. Linksom of rechtsom : zij winnen altijd in termen van winst maken. Uitstoot van CO2 neemt alleen maar toe. Afstand nemen of autonoom worden heeft ook geen zin, zoals vanUlzen schetst in zijn laatste blog . Variabele kosten worden vast gemaakt en dan betaalt iedereen alsnog. Maarrr , daardoor blijft wel het pensioenstelsel in stand, wat niet meer is dan een piramidestelsel uiteindelijk. Dat weet Rotmans allemaal niet want die is verblind door zijn idee fixe dat CO2 een giftig gas is.
    http://bertpijnsevanderaa.nl/proletariaat-2-0/

  16. Hetzler 18 juni 2017 om 18:27- Antwoorden

    @Bert Het uitbaten van verdienmodellen is van alle eeuwen. Meestal door priesterkasten, en deze kun je natuurlijk ruim interpreteren. De roman Sinueh de Egyptenaar beschrijft nauwkeurig hoe de priesterkaste van 4.000 jaar geleden in het Egyptische Thebe goud verdiende aan mummificering teneinde de reis naar door de onderwereld veilig te kunnen maken. De heren profiteerden van de redeloze angsten die zij zelf hadden opgeroepen (een vroege versie van Al Gore’s An Inconvenient Truth). Er is in veel opzichten niet veel nieuws onder de zon. De huidige klimaatpriesterkaste profiteert even schaamteloos van de redeloze angsten die zij zelf hebben opgeroepen.

  17. bert Pijnse van der Aa 18 juni 2017 om 21:00- Antwoorden

    Ja Jeroen, zo zie je maar. Ik snap het allemaal heel goed als ik kijk naar het werkelijke leven van ( ons) mensen in mijn eigen omgeving en telkens weer dansen we om het nieuwe gouden kalf. Speelde dat zich niet af in de laatste dynastie van het Egyptische Rijk ? ( Ramses de 2de? ) Groot verschil is dat de verdienmodellen nu globaal zijn , gebaseerd op het ‘ provider ‘ principe. Daartegen is geen enkele ‘cure’ opgewassen, althans zolang overheden zich meer en meer afhankelijk stellen van externe financiers . De mededingingswet ( Wijers ca. 1988 ) heeft concurrentie niet bevorderd, maar juist tegen- gehouden. Lees het verhaal van `google, dat een boete opgelgd heeft gekregen van 1 miljard dollar door de EU . Daar lachen ze natuurlijk om, want hun posite is onaantastbaar geworden. Dát is het model wat steeds minder en steeds grotere en machtige ( energie ) bedrijven overal op de wereld invoeren. landen bestaan niet meer of steeds minder als logisch uitvloeisel van de werking van het kapitaal vs arbeid . ( de plank en Piketty ) . Wij schelden voortdurend op de media die ons ( opzettelijk ) van false informatie voorziet, maar dat mechanisme is minstens even oud . Ik heb hier een DvD serie van de BBC met als titel ” How art made the world”, waarin wordt uitgelegd hoe de ‘media’ , toen al, door afbeeldingen op een munt bv van de heerser – Alexander de Grote in het Perzische Rijk- en andere uitingen van kunst, het volk onder de duim hield. Niets nieuws onder de zon dus. Laat de politici van Groen links lekker schreeuwen; ze graven hun eigen ondergang, net als ze toen al deden. Marijn Poels verstoorde met zijn film het sprookje van het gouden Kalf en daarom wilde niemand ernaar kijken. Ik ook niet. Maak een waarachtige en geloofwaardige film over de mannen en vrouwen die met subsidiegeld miljonair worden in de wind- en zonnehandel over de ruggen van de ‘gewone ‘ man. De verontwaardiging zal in ieder geval groot zijn, net als het boek van Joris. Alleen zal ook dat niets uithalen . ( wij zitten gevangen in de wereld die we zelf hebben geschapen )

    • David 18 juni 2017 om 23:17- Antwoorden

      Een interessante visie is die van Bas van Bavel , boek : “the invisible hand?” , wel taaie kost.
      Hij onderscheidt output markets (produkten) en factor markets (handel in grond, bedrijven, arbeid). In output markets, zelfs globaal , ziet hij geen bezwaar. Ook factor markets geven aanvankelijk grote welvaartsvermeerdering maar gaan aan hun succes ten onder. Reden is machtsconcentratie: de winnaars verdienen zoveel geld dat er niet tegen te consumeren is zodat dat geld wordt ingezet voor het verkrijgen van (politieke) invloed. Dat heeft stagnatie tot gevolg, zoals wetten die de eigen belangen verdedigen. Van Bavel concludeert op grond van een aantal historische cases dat doorgeschoten factor markets de aftakeling inzetten.

Geef een reactie