De parabel van Copernicus, de klimatologie en hoe het had kunnen zijn

Noud Vermeulen.

Een gastbijdrage van Noud Vermeulen.

Duizenden jaren hadden Azteken, Chinezen, Egyptenaren en schaapherders naar de hemel getuurd en waren gebiologeerd geraakt door de regelmatigheden daarin. Iedereen dacht dat de aarde het middelpunt was en de hemel daaromheen bewoog (geocentrisch model). De zon was de belangrijkste ster en had onder andere bij de Egyptenaren een goddelijke status. De zonnewende werd algemeen gezien als een belangrijk fenomeen en werd feestelijk gevierd. De Chinezen ontwikkelden een verfijnde kalender die nu al 4 millennia dienst doet op basis van zon- en maancycli.

Het geocentrisch model werkte prima, maar de bewegingen van sommige sterren weken af: de planeten. In de tweede eeuw kwam Ptolomeus met een vernuftige verklaring voor de ongewone gang van de planeten. (Ptolemaic model animation.)

Het geocentrisch model ging wankelen rond 1050, toen sommige islamitische sterrenkundigen veronderstelden dat de aarde zélf wel eens zou kunnen draaien. Hun geschriften werden ook in het Grieks vertaald en rond 1500 komt er in Europa een beweging op gang onder sterrenkundigen, die het geocentrisch model in twijfel trokken.

Copernicus, de kannunnik van de kathedraal van Frauenburg, was zo iemand. Hij maakte rond 1510 een model met de zon als middelpunt en liet de aarde om zijn as draaien. In het heliocentrisch model vielen veel vraagstukken op hun plaats.

Ook rond 1510 zat paus Julius II met dezelfde vraag als sommigen nu zitten: wat is er toch aan de hand met het weer? Hij had echter goede raadgevers en die vertelden hem dat er iets moest zijn met de kalender. De toen gangbare Juliaanse kalender diende niet alleen om de kerkelijke feesten vast te stellen, ook de boeren leidden daaruit af wannneer zij moesten zaaien. Die kwamen erachter dat ze steeds veel te laat moesten zaaien en zo slechtere oogsten kregen. Het probleem kreeg de aandacht van het Vaticaan, toen dé autoriteit op het gebied van tijdrekening en kalender.

Tijdens het 5de Lateraans concilie (1512-1517) stond aanpassing van de kalender op de agenda en in de voorbereidingen daarvoor vroeg de Paus aan Copernicus of hij een idee had. Maar Copernicus schreef terug ‘Heilige Vader, dat hebben wij niet’. Terwijl hij ’De Revolutionibus’ al had geschreven. Dat boek lag er al een tijd, maar hij durfde dat niet uit te geven, beducht voor de toorn van de kerk.

Dertig jaar later vond een leerling het manuscript en ging er de boer mee op. Maar zelfs in het vrijzinnige Holland durfde geen uitgever het aan om een boek dat op de kerkelijke index stond uit te geven. In Augsburg had hij meer succes en vandaar ging het ketterse boek de wereld rond.

Toenmalige geleerden als Brahe, Keppler en ook Gallilei lazen het en deden er hun voordeel mee. Ruim 100 jaar na het verschijnen van Copernicus’ boek, in 1633, veroordeelde de Inquisitie Gallilei omdat hij de kerkelijke opvatting openlijk in twijfel trok.

Het vreemde aan deze geschiedenis is dat de kerk al in 1582 de Gregoriaanse kalender had ingevoerd, waardoor de kalender en de seizoenen weer op elkaar aansloten.

Kennelijk hadden de pragmatici in de kerk gewonnen; de boeren konden weer vooruit, maar de officiële leer bleef. Op 2 november 1992 gaf het Vaticaan eerherstel aan Gallilei.

Thomas S. Kuhn gebruikte de wederwaardigheden van Copernicus om de invloed van de sociale context op de ontwikkeling van de wetenschap te beklemtonen.

De manier van denken, de axioma’s en de geldende theorie veranderen en de sociale context heeft daar invloed op. Of een verandering van paradigma kán, is niet alleen een kwestie voor wetenschappers.

Hij formuleerde vijf criteria waaraan een gezonde theorie hoort te voldoen:

1. Accurate– empirically adequate with experimentation and observation.

2. Consistent – internally consistent, but also externally consistent with other theories.

3. Broad Scope – a theory’s consequences should extend beyond that which it was initially designed to explain.

4. Simple – the simplest explanation, principally similar to Occam’s razor.

5. Fruitful – a theory should disclose new phenomena or new relationships among phenomena.

De les van Kuhn is dat dogma’s, als dat van het geocentrische model, de voortgang van de wetenschap belemmeren. En dat is precies wat de huidige klimatologie doet. Het spel wordt wel slim gespeeld: de wereld laten geloven dat het maar om één ding gaat: CO2 en dat we aflaten kunnen kopen. Waar hebben we dat eerder gezien?

Klimatologie

Henk Tennekes.

De meteorologie, de geologie en b.v. ook de biologie hebben, als bijproduct, het inzicht in de ontwikkeling van het klimaat vergroot. De jonge klimatologie trekt zich daar niets van aan, verzet zich tegen de macht en gedraagt zich als een puber.

Waar andere wetenschappen gebruik maken van inzichten van anderen, methoden gebruiken die hun waarde bewezen hebben en bij tijd en wijle een hypothese formuleren, volstaat de klimatologie met ‘the science is settled’. Dat zullen alle andere takken van sport nooit zeggen, want daarmee sluit je voortschrijdend inzicht uit.

De klimatologie leent het GCM-model van de meteorologie, verklaart dat toepasbaar op het klimaat. Postuleert dat één factor van overheersend belang is en gaat de toekomst voorspellen, niet met 1 model, maar met meer dan 100. De uitkomsten daarvan worden voorgelegd aan een panel, dat vervolgens verklaart met x% waarschijnlijkheid de aarde in n 2050 y graden opgewarmd zal zijn als we zo doorgaan.

Dat is in mijn ogen geen wetenschap, maar dogma. En zolang er consensus is, blijft het dogma overeind, zeggen ze.

Maar er is meer, de klimatologie organiseert haar eigen kerk, verdeelt de wereld in gelovigen en ketters en schoffeert andersdenkenden. Daar waarschuwde Henk Tennekes al voor, een van de geestelijke vaders van het GCM. In een drietal essays legt hij uit waarom een model dat het weer adequaat beschrijft, niet gebruikt kan worden om het klimaat te voorspellen. Klimaat voorspellen met een in wezen deterministisch model, kan volgens hem niet. Zier hier.

De parabel van Copernicus, de klimatologie en hoe het had kunnen zijn. De boodschap van Tennekes was: eerst begrijpen, dan voorspellen is zijn boodschap. Die boodschap was niet besteed aan de hemelbestormers.

Als de doem-predikers zich eerst eens hadden verdiept in bewezen statische methoden, was er niet zo’n simplistische hockeystick verschenen. Als ze de geologen bestudeerd hadden, hoefden ze nu niet het klimaat in het pleistoceen te reconstrueren. Als ze met de biologen zouden praten in plaats van te schreeuwen, zouden ze weten dat voedsel óók belangrijk is voor ijsberen. Verblind door het CO2-paradigma, merken ze niet op dat geologen en fysici moeite hebben om de koolstof-huishouding van de aarde te begrijpen. Kortom, het gedrag van de klimatologie is nog steeds dat van een puber: alles beter weten.

Maar dat zoeken ze zelf maar uit. Ernstiger is het feit dat de massa niet ziet dat het dreigen met hel en verdoemenis niet past in een tijd waarin de rede voorop staat. Dat de ‘planeet redden’ verdacht veel lijkt op ‘zielen redden’.

Als klimatologen nou eens hun zonden zouden opbiechten, wil ik ze wel vergeven. Als ze dat niet willen of niet kunnen, het zij zo.

Honni soit qui mal y pense.

Door | 2018-03-18T11:21:51+00:00 18 maart 2018|29 Reacties

29 Reacties

  1. Erik 19 maart 2018 om 20:35 - Antwoorden
  2. Hans Timmerman 19 maart 2018 om 18:39 - Antwoorden

    Dag Noud, dat is lang geleden . . . met de robotstudie bij STT in de jaren tachtig. Toen waren de robots al actueel. Goed te zien dat je nuchterheid over goede wetenschap nog steeds actief aanwezig is en we na de ontkerkelijking nu een groene religie hebben gekregen met eigen bijbel en inquisitie.

    Groeten, Hans Timmerman.

    • Noud Vermeulen 20 maart 2018 om 10:11 - Antwoorden

      Bien étonné de se trouver ensemble, Hans. Begin jaren tachtig konden we laten zien dat robots nodig en nuttig waren. Nu worden ook daarover weer doemscenario’s gepubliceerd. Ook hier is een beetje afstand houden en je erin verdiepen misschien teveel gevraagd voor journalisten. Maar van organisaties als het KIVI of de NNV, zou je toch meer distantie mogen verwachten.

      Groeten, Noud Vermeulen.

  3. h.oldeboom 19 maart 2018 om 16:00 - Antwoorden

    Ik lees wel eens boekjes welke betrekking hebben op de aanhef van dit artikel waarin gesteld werd dat Azteken, Chinezen, Babyloniërs, etc. gebiologeerd raakten door de regelmatigheden in de hemel. Deze boekjes hebben een ander uitgangspunt; die hemel werd juist bestudeerd omdat die regelmatigheden NIET constant zijn maar dat afwijkingen daarin catastrofes op aarde veroorzaakt hebben of kunnen hebben. Het was dus uit angst dat men de zaak bestudeerde en waar de mens de kennis vandaan had over hemelse zaken waarvan wij pas in de 20e eeuw kennis over verworven hebben, is nog steeds een officieel raadsel.

  4. Henk dJ 19 maart 2018 om 05:59 - Antwoorden

    Noud, ik heb vorige week nog een artikel geschreven waarin ik onder ander Copernicus vermeldde, en waarin ik aantoonde dat het volledig onterecht is dat AGW-negationisten naar Copernicus verwijzen om kritiek te geven op de huidige generatie van klimaatwetenschappers. https://www.climategate.nl/2018/03/analyse-van-de-agw-negationist/

    Eigenlijk geef jij geen enkel goed argument om aan de conclusies van de klimaatwetenschap te twijfelen. Het enige wat jij doet, is en hoop boutades presenteren, zonder ook maar enige onderbouwing. Enkele voorbeelden van je holle retoriek:

    “GCM-model […] verklaart dat toepasbaar op het klimaat.” Nee, dat wordt niet zomaar ‘”verklaart”, dat werd onderzocht. Kijk eens naar de figuren in https://www.nature.com/articles/ngeo3017. In deze review zie je dat ze zich niet op één model baseren, gebaseerd op één principe, maar dat in de afgelopen jaren klimaatopwarming op zo’n honderd verschillende manieren is bestudeerd, en dat telkens een gelijkaardige conclusie werd bekomen.

    “Postuleert dat één factor van overheersend belang”. Nee, het wordt niet zomaar “gepostuleerd”, maar onderzocht. Verschillende factoren worden in het model gestoken, en dat is de ene factor die eruit komt als de belangrijkste.

    “Verblind door het CO2-paradigma”. Weerom een absurde boutade. Kijk nog eens terug naar de review, om vast te stellen dat het helemaal geen ‘paradigma’ is.

    “Dat is in mijn ogen geen wetenschap, maar dogma”. Aangezien jij je visie met een irrelevante parabel, niet-onderbouwde beweringen, simplistische verwijzingen naar wetenschapsfilosofie,wetenschappelijke ongeletterdheid en met veel retoriek verdedigt, zijn jouw uitspraken dus dogma’s.

    • Noud Vermeulen 19 maart 2018 om 13:48 - Antwoorden

      Tja Henk, hoopvol zocht ik jouw Nature-artikel op. Maar nee, geen andere factoren dan CO2, geen andere modellen, nada, niks, niente. Wel een literatuurlijst van 369 referenties met auteurs die naar elkaar verwijzen. Nog steeds meer van hetzelfde en de incestueuze manieren zijn sinds M. Mann ook al niet veranderd. Doe er wat aan.

  5. Frans Galjee 18 maart 2018 om 21:09 - Antwoorden

    “ From this perspective, those that advocate the idea that the response of the real climate to radiative forcing is adequately represented in climate models have an obligation to prove that they have not overlooked a single nonlinear, possibly chaotic feedback mechanism that Nature itself employs.”

    Een citaat uit three essays on climate models van Henk Tennekes dat mij zeer aanspreekt.

  6. Hetzler 18 maart 2018 om 20:37 - Antwoorden

    @Noud Prima en rake parabel. De narigheid zit hem in de wetenschappelijke ongeletterdheid bij onze politici en de kracht van het groepsdenken dat zelfs wetenschappers lijkt te beroven van hun gezonde verstand. Ik verbaas mij over lieden als Jan Terlouw die geheel in de ban zijn van dat groepsdenken, terwijl zonneklaar is dat dogmata als de hockeystickgrafiek en de klimaatmodellen weerlegd zijn. Ondertussen lacht de hele wereld zich rot om Europa, met Nederland voorop, vanwege de omarming van de nieuwe religie van het klimatisme waarmee de EU zichzelf toelegt op een welvaartsniveau in 2050 van pakweg anno 1800. Inderdaad is de enige mogelijkheid om, goed beargumenteerd, duidelijk te maken dat er geen energie- en klimaatprobleem bestaan.

    • Cathrien Stroink 18 maart 2018 om 21:38 - Antwoorden

      Jan Terlouw vereenzelvigt zich volgens mij met de aarde. Iets vergelijkbaars deed Wubbo Ockels op zijn sterbed.

      Makkelijk preken, na het zelf genieten van alle geneugten der aarde, je eigen schuldgevoel projecteren op ieder ander en je nageslacht.

      • David 19 maart 2018 om 12:09 - Antwoorden

        Terlouw praat Urgenda kritiekloos na. Dat constateerde ik eerder al bij een optreden van hem in Pakhuis de Zwijger. Als je zelf niets tekort komt dan is het wat vreemd om andermans consumptie te veroordelen. Dit is typisch gedrag van een elite die vreest voor komende tekorten: arm houden van de massa. Niet denken in innovatie maar inzetten op een statische leefwijze en stagnatie.
        Voorbeelden: Terlouw veroordeelt vleesconsumptie om het milieu te sparen. Hij wil energie van wind en zon om die reden.
        Maar met toekomstige veilige kernenergie (thorium MSR) kan je iedereen van genoeg energie voorzien en in fabrieken kweekvlees produceren. Bovendien is de aanslag op de natuur minimaal itt tot energie van wind en zon.

    • Chris Schoneveld 18 maart 2018 om 21:50 - Antwoorden

      En niet te vergeten de wetenschappelijke ongeletterdheid van de journalisten, want zij zijn de werkelijke boosdoeners. De politici laten hun oren hangen naar de mening van het grote publiek dat op haar beurt door de vooringenomen media wordt geïndoctrineerd.

      • David 19 maart 2018 om 12:13 - Antwoorden

        De politiek valt m.i. het meest te verwijten omdat ze de oren laten hangen naar activisten. Vanavond ga ik luisteren naar Ben van Beurden. Ben benieuwd wat hij niet gaat zeggen. Want de Shell heeft natuurlijk allang berekend dat die volkstuintjestechnologie (zonnepanelen en windmolens) landelijk geen ene moer waard is.

  7. Anoniet Anonine 18 maart 2018 om 17:35 - Antwoorden

    Bedankt voor het woord!

    Wederwaardigheden..

    Wauw man! Die bezat ik nog niet..

  8. Maarten Woerlee 18 maart 2018 om 16:58 - Antwoorden

    Volgens Henk Tennekes: De klimatologie is geen wetenschap maar een dogma. Inderdaad is de klimaatwetenschap vergeten dat het gaat om een groot niet- lineair teruggekoppeld regelsysteem dat nog niet goed is beschreven. Huidige voorspellingen hebben daarom alleen een religieuze waarde waarover voor- en tegenstanders eindeloos kunnen blijven discussiëren.

    • David 19 maart 2018 om 12:16 - Antwoorden

      Hoewel aanvankelijk wat vreemd zijn klimaat en weer toch verschillende zaken.
      Weer is de afwijking rond een gemiddelde. Maar klimaat wordt gestuurd door planetenstanden, zonne activiteit, aardbaan, vulkanisme….dat zijn geen meteorologische onderwerpen.

  9. Frans Galjee 18 maart 2018 om 15:32 - Antwoorden

    Noud dank voor je artikel. Zeer leerzaam met uitstekende verwijzingen. Daar gaan nog de nodige uren voor mij aan besteed worden. Alleen maar hoe nu verder? Zo langzamerhand weten we op deze site allemaal (nu ja dan, bijna allemaal) wel dat de oorspronkelijke AGW-angst of het dogma de langste tijd gehad heeft. Maar hoe stoppen we het beleid dat er op gebaseerd is?

    • Noud Vermeulen 18 maart 2018 om 16:45 - Antwoorden

      Hoe we verder kunnen gaan? Nou gewoon, door je stem te verheffen. Niet op een blog of op sociale media, daar wordt alles in de mal van correctheid geperst.
      Ik herinner me hele gezellige verjaardagen waar met de vuist op tafel werd geslagen. Het ging toen om de vraag of het socialisme zou doorbreken. De verhitte koppen hebben niet tot familievetes geleid. Toen was politiek heel gewoon, nu niet meer. Politieke partijen wedijveren om wie het groenst is.
      Begin gewoon in je eigen, beperkte, kring. Later kunnen we altijd nog Greenpeace belegeren of bij de wetenschapsredacties posten. Maar als 50 mensen nu beginnen hoeft dat niet.

  10. André Bijkerk 18 maart 2018 om 13:12 - Antwoorden

    Het is niet “de klimatologie”. Er zijn vele klimatologen die gewoon geheel integer hun wetenschappelijk werk doen. Het zijn de activisten met een academische graad als sausje.

    Ook dat is volstrekt begrijpelijk. Vele jongeren zien met lede ogen aan wat voor een puinhoop de wereld is en ze nemen zich voor om een betere wereld achter te laten dan ze aantreffen. Dan worden ze volgegoten met het AGW-virus en het grote levensdoel is duidelijk. Red de wereld van AGW. Ik zou dat vroeger ook absoluut hebben gedaan. Maar mijn missie was destijds: red het westen van het oosten en achteraf is mij gebleken dat ik evenzeer was misleid.

    Met zo’n levensdoel kan het niet zo zijn, dat het fout is. Dat is absoluut onbestaanbaar. Maar als dat dan toch dreigt te gebeuren, wat doe je dan? Schrap je je missie, je levensdoel of verdedig je het uit alle macht? En, in liefde en oorlog is alles geoorloofd.

    Ik begrijp het dilemma volledig maar toch kunnen we niet met de hand over het hart strijken en alleen maar toekijken, want mijn toekomstige achterkleinkinderen moeten ook de keus krijgen hoe ze de wereld kunnen redden en dan moeten ze wel in hun eerste levensbehoeftes kunnen voorzien en dat zie ik nog niet gebeuren met de huidige AGW hype.

    • Noud Vermeulen 18 maart 2018 om 15:18 - Antwoorden

      Als jongeren hun levensdoel ontlenen aan activisten, met welke graad dan ook, zijn we nog wel een tijdje bezig. En onze volksvertegenwoordigers doen het ook zo.
      Vandaag in de VK: Greenpeace dineert met VNO-NCW en zie er is een energieaccoord. De klimaattafels worden eerlijk opgedeeld tussen CDA, PvdA, VVD, GL en D66.
      https://www.volkskrant.nl/opinie/complexiteit-is-de-vriend-van-bestuurders-en-de-vijand-van-het-parlement~a4581355/

      • Cathrien Stroink 18 maart 2018 om 17:44 - Antwoorden

        Jammer, betaal muur. Maar lees het later wel. Want Martin S. ziet het behoorlijk helder als één van de weinige journalisten van de mainstream media.

        Minnesma van Urgenda en De Boer van VNO/NCW zaten al eerder gezamenlijk bij een interview, waarbij Marianne al liet doorschemeren dat veel bedrijven al een bondje met “de algemene duurzaamheid” hadden gesloten. Maw, dat activisten en de worstelende Groenmens*/Groen Links met VVD, in feite zeer waarschijnlijk gefinancierd worden door diezelfde zgn. tegenspartelende bedrijven. De gecoördineerde oppositie in optima forma.

        Hier voorbeeld van deze beklagenswaardige, in klimaattherapie gaande, mensen. Ga wel met een teiltje zitten, want erg goed wordt je er niet van.

        Rest volgt vanavond op tv op VPRO, het eens zo kritische geluid.

        https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=10155786267919902&id=37586539901

  11. Cathrien Stroink 18 maart 2018 om 12:35 - Antwoorden

    Ach ja. Die arme Jan Terlouw. Dat ie toch nog in zonde moet sterven. Slachtoffer van zijn eigen helse oudgereformeerde bonds boodschappen.

    Maar mooi stuk. Vooral de oude geschiedenis eromheen.

    Helaas is de Science Has Settled houding wijd verspreid in vele takken van de wetenschappelijke sport. Wordt verder zoeken bestraft, dan wel geboycot. Maar dat lot zal de mens nooit kunnen uitroeien.

  12. Hans Erren 18 maart 2018 om 11:59 - Antwoorden

    Een probleem in je betoog: de exacte lengte van een jaar (gregoriaanse aanpassing) heeft niets te maken met een geocentrische of heliocentrische opvatting.

  13. Scheffer 18 maart 2018 om 11:45 - Antwoorden

    CO2 is gelukkig (nog) niet te vergelijken met cyanide volgens de meest recente vergelijking, als reactie door dj.

    De CAGW-theorema voldoet in ieder geval geheel aan Kuhn’s criteria 4 en 5: Simple en Fruitful.

    Voor de criteria 1, 2 en 3, Accurate, Consistent en Broad scope van Kuhn moet nog meer “gemodellleerd” aan de CAGW worden.

    Interessant: https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Kuhn

  14. Anton Bakker 18 maart 2018 om 11:33 - Antwoorden

    Noud, een hele goede vergelijking van de klimaatgekte met de kerk rondom de aarde, zon en tijd. Er zijn veel overeenkomsten en een keer moet ook de klimaatdiscussie eindigen. De grote fout die de VN met het IPCC hebben begaan is om CO2 als enige boosdoener te stellen, zoals jij ook meldt in jouw artikel. Dus het belangrijkste argument is dat CO2 geen gifgas is. Trump is bezig met Pruitt, de baas van de EPA, om hier een eind aan te maken. Het enige is dat het de laatste tijd erg stil is rondom de EPA.

Geef een reactie