Hier sta ik, ik kan niet anders

Bron: Manoury.

Een gastbijdrage van leonardo da gioiella.

Enkele dagen geleden sloot Hugo Matthijssen, onder ‘De rechten van de burger worden buitenspel gezet’ af met: Je staat met de rug tegen de muur en kan geen kant meer op. Dat soort situaties maakt dat mensen ziek worden. En de oorzaak moet je toch ècht bij de overheid zoeken.

En ik riep subito, wat ik in mijn vorige leven nog wel eens in het bedrijfsleven riep als iemand weer eens iets beweerde: is dat waar?

Ik bedoel daarmee niet de verstandelijke vermogens van Matthijssen in twijfel te trekken, ik ben ook niet à la Van der Heijden bezig: kan dat onderbouwd worden? Nee, meer in de zin van: kunnen we dat handjes en voetjes geven, zodat je er wat mee kunt?

Waarom kom ik daar nu op terug. Wel, in het internet magazine Aeon staat een buitengewoon interessant artikel over hoe om te gaan met de schuldvraag van iets. De vraag: Can we be held morally responsible for our actions? De vraag wordt besproken, onder de kop Just Deserts, door Daniell Dennett, denker over het denken en bestrijder van het positief denken over God, en Gregg Caruso, ook een filosoof, maar met een iets andere kijk op sommige dingen.

Vanwege dat artikel wil ik het niet over de schuldvraag hebben, die staat voor mij vast, al heb ik die anders ingevuld dan Matthijssen. Nee, hier gaat het over de toerekeningsvatbaarheid.

Maar eerst de crime.

Het gaat wat mij betreft om de onwelvoeglijke daad van institutioneel paniekzaaien. Op basis van wat ideeën, die misschien wel redelijk lijken, gevangen onder het epitafium hockeystick, en geëxploreerd in ondoorzichtige modellen, wordt ons meegedeeld:

  • dat het klimaat aan het veranderen is, wat zich uit in een hogere temperatuur en allerlei vervelende weersverschijnselen, zoals daar zijn orkanen en hittegolven;
  • dat dat de schuld van de mens is, die teveel CO2 produceert;
  • dat dat verschrikkelijke gevolgen zal hebben, waarbij de menselijke habitat ernstig aangetast wordt;
  • en dat we nu draconische maatregelen moeten nemen die grote offers vragen om die gevolgen in te perken.

Jullie kennen mij, ik vind dat allemaal volstrekt uit de lucht gegrepen: er is geen robuuste theorie, er is geen fatsoenlijk experiment dat het integrale verhaal ondersteunt, er is zelfs geen denkexperiment dat de logische samenhang invoelbaar maakt. Vandaar: paniekschoppen! Met het directe gevolg van angstpsychose onder de bevolking – ik zie dat bij mijn Amerikaanse vrienden daadwerkelijk optreden – en een groot risico van maatschappelijke ontwrichting op de langere termijn.

Ik zie andere schuldigen. (Let wel, ik wil geen namen noemen, maar ik wil ook niet onduidelijk zijn, dus ik noem eenmalig een paar bekende namen, en gebruik verder een acroniem als een soort pars pro toto). Daar zijn dus:

  • de geleerden: representanten van die club zijn Mann, internationaal, met z’n hockeystick, en nationaal Verheggen en Van der Werf, beide werkzaam aan de Vrije Universiteit – verder aan te duiden als het MVW-complex;
  • de bestuurders: Gore, internationaal en grote roerganger, en nationaal Wiebes en Knot, respectievelijk minister van Economische Zaken en president van De Nederlandse Bank – verder aan te duiden als het GWK-complex;
  • de willing enablers, de zeloten; ik ken geen assistent van Mann, maar nationaal mensen als Custers van klimaatverandering.nl en Van der Heijden, niet van Climategate.nl, verder aan te duiden als het CH-complex.

Daarmee zijn het kwaad en de daders aangeduid. Dat wil zeggen, ik heb drie daders, waarbij ik wel de hoofddader wil aanwijzen, het MVW-complex. – maar niet goed weet te kiezen wat de belangrijkste handlanger is: het GWK-complex of het CH-complex. Ik laat dat bewust in het midden.

Het MVW-complex denkt dus diep, en al heel lang, daarover na, en legt het resultaat van dat denken vast in plannen, terwijl het GWK-complex denkt dat dat goed gedacht is, en bewust, innerlijk bewust, maatregelen neemt om die plannen te realiseren, en ondertussen staat het CH-complex op de uitkijk: die houdt iedereen op afstand die er niet zo over denkt, door bestrijding, poging tot bekering of anderszins.

Er wordt dus hevig nagedacht.

Is dat waar?

Wordt er nagedacht? Of komt dat allemaal uit die hersenpannen rollen, heel lang geleden al voorgekookt in de oersoep?

Daarmee zitten we nu precies in het dispuut tussen Dennett en Caruso. En het maakt niet uit of je leading bent in de misdaad, of gewoon een hulpje. Voor ieder van de complexen geldt: is het aansprakelijk te stellen voor het eigen gedrag, kan het gedrag hen toegerekend worden?

Handjes en voetjes: kunnen we straks, als we midden in de rotzooi zitten, al die mensen aansprakelijk stellen en om schadevergoeding vragen, of moeten we ze een bemoedigend schouderklopje geven en zeggen: ach, jij kon er eigenlijk ook niks aan doen.

Dennett zegt volmondig: het is hun verantwoordelijkheid! Hij denkt zelfs dat de dader daar een voorkeur voor heeft: When we screw up, we’d rather be punished than institutionalised as morally incompetent. Caruso zegt, ongeconditioneerd: je kunt ze het niet aanrekenen.

Luther zat, de zondeval even buiten beschouwing latend, meer op de lijn van Caruso. Hij was het niet eens met de gang van zaken in de kerk. Hij vond dat ie daar ten strijde tegen moest trekken. De Paus vond dat lastig, en wilde hem de deur uitschoppen, waarna Luther zei wat ie volgens de geschiedschrijving gezegd heeft.

Zeg niet dat het geen maatschappelijke ontwrichting heeft gebracht: brandstapels, een tachtigjarige oorlog, nog meer godsdiensttwisten, tot in de vorige eeuw, zelfs tijdens vreemde bezetting, die families uit elkaar scheurden. En ik kan er persoonlijk getuigenis van afleggen dat, zo’n 444 jaar later, de situatie niet als een verbetering mocht worden gezien in de geloofsbeleving – en het gaat bij het klimaat en het geloof om overeenkomstige inponderabele grootheden.

We gaan even de diepte in, met wat begrippen die hierbij een rol spelen (ik hanteer de Anglo-Amerikaanse terminologie)

  •  desert, beter gezegd: basic desert: dat betekent dat als je iets goeds doet, krijg je een pluim, en als je iets fouts doet krijg je een standje (let wel, of iets goed of kwaad is, is in deze discussie een gegeven);
  • free will: kan de mens in vrijheid kiezen uit alle soorten gedrag;
  • determinism: is alle gebeuren in het universum, hoe minuscuul van invloed ook, van voor alle tijden vastgelegd, of gebeurt alles spontaan;
  • compatibilism/incompatibilism: je bent een incompatibilist als je denkt dat free will en determinism niet met elkaar te verenigen zijn, en een compatibilist als je vindt dat free will en determinism elkaar niet uit hoeven te sluiten;
  • constitutive luck: de plek waar je geboren wordt, het gezin en de omgeving, de welvaart van je familie etc. speelt een rol bij de kansen die je in je leven krijgt en de afslagen die je neemt.

Er komen ook nog begrippen als retributive punishment en backward-looking langs, ook het positievere begrip forward-looking benefits komt aan de orde, maar daar zijn wij hier – gelukkig – nog niet aan toe: er is nog geen sprake van maatschappelijke ontwrichting, dus er wordt nog geen afleggen van verantwoordelijkheid gevraagd. Nog niet, dames en heren alarmisten!

Ik denk dat jullie de meeste begrippen wel kunnen plaatsen.

Die constitutive luck is vaker langs gekomen. Je bent opgegroeid in een gezin van biologen, of je was op vakantie bij je oom en tante die van de natuur houden, en aan de eettafel is niet zelden gevallen: de wereld gaat op deze manier naar de kloten – en vader sloeg met z’n vuist op tafel, of tante zat zachtjes te huilen. En als Zwarte Piet heel erg is, dan is dat vermaledijde kolonialisme niet ver weg, noch die wrede oorlogen en kapitaalverwoestingen als gevolg daarvan. Je hebt een vriendje in Groningen, wie de bodem onder zijn voeten is weggeslagen. En je weet: wat gaan wij mensen slecht met de dingen om. De zondeval die in onze kop zit.

Of dat nou luck is, trouwens … bad luck is misschien beter.

Laat ik over free will geen misverstand mijnerzijds oproepen. Ik weet niet goed wat ik er van moet denken. Maar één ding weet ik wel. Als de mens geen vrije wil heeft, en dus geprogrammeerd is – en niks geen neurale netwerken die willekeurig een beslissing kunnen nemen! – dan is het individuele gedrag toch wel zo chaotisch, dat ik de onvoorspelbaarheid daarvan als een manifestatie van de vrije wil zie. Dus, als een zwarte man in Amerika een witte politieman doodschiet, misfortune of niet, heeft ie wel iets uit te leggen, daarin volg ik Dennett.

Ik heb dat artikel met bijzondere belangstelling gelezen, en steeds moeten denken aan de alarmisten en de mogelijke gevolgen van wat ze teweeg willen brengen. Inmiddels is er door IPCC een nieuw rapport gepubliceerd, waarin ook duidelijk voor de schuld van de huidig waar te nemen weersongemakken naar de mens gewezen wordt. En retributief, hé, haar basic desert ziet er niet best uit: ze moet flink betalen voor het kwaad dat ze in het verleden begaan heeft.

Ik heb jullie de elementen die belangrijk zijn in die discussie aangereikt, zodat je er zelf een beetje mee kunt jongleren. Overbodig om op te merken dat Dennett en Caruso er niet uitgekomen zijn, en dat de wereld van de strafrechtspraak/toegepaste psychologie/juridische filosofie er nog helemaal niet uit is.

leonardo da gioiella.

Daarom, zonder hier nu de vraag naar toerekeningsvatbaarheid uit de weg te willen gaan, maar ook zonder mijn standpunt over determinism of free will te moeten formuleren – ik denk dat ik een praktische compatibilist ben – mag ik toch wel concluderen dat, als het MVW-complex én het GWK-complex én het CH-complex mijn schuld als vaststaand beschouwen … als … dat ik dan van mijn kant, als er straks onverhoopt een situatie komt van maatschappelijke ontwrichting, welke vorm die dan ook aanneemt … ja, dan mag ik toch wel met mijn kleine vingertje wijzen naar al die alarmisten?

Niet eentje uitgezonderd hé, ook niet de zeloten!

Door |2018-10-11T14:34:46+00:0011 oktober 2018|67 Reacties

67 Comments

  1. Ronald 11 oktober 2018 om 23:37 - Antwoorden

    “als er straks onverhoopt een situatie komt van maatschappelijke ontwrichting, welke vorm die dan ook aanneemt … ja, dan mag ik toch wel met mijn kleine vingertje wijzen naar al die alarmisten?”

    Loos verhaal als de sanctie slechts één kant op kan gaan. En let wel, als jij met één vinger naar een ander wijst dan wijzen drie van je vingers naar jezelf.

  2. Hans Erren 12 oktober 2018 om 06:22 - Antwoorden

    Goed stuk Leonardo. Dat mag ook wel eens gezegd van mijn kant.

  3. fred bonthuis 12 oktober 2018 om 08:01 - Antwoorden

    in de Elsevier van deze week staat een zeer interesant artikel geschreven door 2 hoogleraren dat co2 niets doet aan het klimaat.
    ook de artikelen van syp wynia zijn zeer interesant.
    Elsevier lijkt wel de enige te zijn die nog kritische artikelen schrijft

  4. Ronald 12 oktober 2018 om 08:40 - Antwoorden

    André, als jij een hypothese opstelt moet je die proberen te falsificeren. Dan bedrijf je goede wetenschap.

    In jouw geval moet je dus de altimeter data bekijken en proberen aan te tonen dat waarnemingen gecontamineerd door schepen niet goed worden gedetecteerd en verworpen door de kwaliteitscontrole.

    Zonder die analyse is jouw hypothese niet meer dan een ….. hypothese. En mag je er geen enkele conclusie aan verbinden.

    Werk aan de winkel dus.

  5. leonardo 12 oktober 2018 om 10:05 - Antwoorden

    Zojuist is er hier, van de hand van André Bijkerk, een post verschenen over de zeespiegelstijging, die ook maar niet wil komen. Ik vind dat daarop geen kansberekening mogelijk is. De mens (niet de moderne!) heeft tijden gekend dat het water substantieel hoger stond, en de mens heeft tijden gekend dat het water substantieel lager stond. De krachten die daarachter schuil gaan, kunnen we globaal inschatten, maar daarvan hebben we geen praktisch inzicht, laat staan modelmatig een beeld. Ik acht de kans dat iemand een juiste kans berekent over verhoging of over verlaging van de zeespiegel dan ook extremely unlikely, zeker over een periode van 100 jaar.

    We kennen ook periodes van maatschappelijke ontwrichting. Die kennen we als moderne mens: vooral omdat de geschiedschrijving kwalitatief grote sprongen heeft gemaakt in het tijdperk van de moderne mens; je mag misschien wel zeggen dat het één van de kenmerken is van de moderne mens, dat hij zicht heeft op zijn verleden.
    Ik acht dus de kans, dat iemand een goede uitspraak kan doen over te verwachten maatschappelijke ontwrichting erg groot. Persoonlijk vind ik de verwachtingen over de maatschappelijke ontwrichting n.a.v. de energietransitie zeer geloofwaardig.

    Ik acht, hoe dan ook, de kans op maatschappelijke ontwrichting vele malen groter dan de kans op overstromingen over 100 jaar – gezien de zeer frequente reële fluctuaties van de eerste, en gegeven dat we voor het tweede één historisch feit hebben waarop we als moderne mens ons inzicht kunnen “baseren”: de zondvloed.

    Wat betreft de verantwoordelijkheid voor het paniekschoppen, en de basic desert daarvoor, nog dit.
    Ik wilde geen grote mond opzetten, en dus niet vandaag roepen dat iemand voor die gezaaide paniek gaat betalen. Maar, het is wel degelijk mogelijk de Staat te dagvaarden, en instituten als Universiteiten, en schadeclaims in te dienen. Inmiddels is er een groeiende rechtspraktijk, ook en vooral in NL, van massaclaims.
    Ik houd het niet voor onmogelijk dat dat gaat gebeuren. Als ik het dus heb over daders aanwijzen, dan bedoel ik dit: als die maatschappelijke ontwrichting er komt, dan zal ik, vooropgesteld dat ik die nog meemaak, één van de initiatiefnemers zijn om zo’n massaclaim gestalte te gaan geven. En ik zal de daders aanwijzen.

    Het probleem is dat al die gedupeerden tezamen een enorme schadeclaim hebben. Als de Staat die moet voldoen, moet ze die halen daar waar ze moet leveren: bij de belastingbetaler. Ik wil daar een kleine druppel aan verbeteren. Als er sprake gaat worden van schadeclaims, dan lijkt mij een passende maatregel dat, als basic desert, bij voorbaat beslag gelegd wordt op de (pensioen)vermogens van al diegenen die als betrokkene bij één van die door mij genoemde complexen aangewezen kunnen worden, nogmaals met name voor ons land: Verheggen, Van der Werf, Wiebes, Knot, Custers, Van der Heijden – zodat op het moment dat de schuldvraag daadwerkelijk beantwoord wordt dat geld in ieder geval binnen is.
    Ik zal mij ook daar persoonlijk voor inzetten.

  6. leonardo 12 oktober 2018 om 10:07 - Antwoorden

    Dank voor het becommentariëren. Sommige comments waren zeer positief – die basic deserts zijn bij mij met waardering ontvangen.

  7. G.J. Smeets 13 oktober 2018 om 00:24 - Antwoorden

    @Leonardo
    “Ik acht, hoe dan ook, de kans op maatschappelijke ontwrichting vele malen groter dan de kans op overstromingen over 100 jaar – gezien de zeer frequente reële fluctuaties van de eerste, en gegeven dat we voor het tweede één historisch feit hebben waarop we als moderne mens ons inzicht kunnen “baseren”: de zondvloed.”

    Tja, de zondvloed van 1953 in NL is wereldwijd -tig keer herhaald en die tig-malige herhaling is uiteraard geen kwestie van ‘natuurlijke variatie’ in het klimaatsysteem; dat wat betreft inzicht van de moderne mens in zondvloeden.

    Wat betreft de juridische kant van de zaak wijs ik erop dat minister Wiebes door de juristen van Urgenda in de staatsrechtelijke duimschroef is gezet. Minister Wiebes voldoet volgens de rechter en in hoger beroep volgens het gerechtshof niet aan art. 21 Grondwet: het *sociale grondrecht* op zorgplicht van de overheid voor een goed milieu. Wiebes roept nu ’auw’ en gaat in beroep bij de Hoge Raad. Met klimaatverandering heeft dat allemaal niks te maken, Wiebes is gewoon uit op toetsing van het sociale grondrecht op zorgplicht van de overheid. En de juristen van Urgenda hebben hem daartoe gedwongen, bewust of onbewust.

    Met klimaatverandering en klimatologie heeft het inhoudelijk allemaal niet te maken. Dat is wetenschappelijk een gepasseerd station en de Hoge Raad gaat daar derhalve niet over. De Hoge Raad gaat enkel over (in)correcte juridische procesgang bij het gerechtshof dat nu de uitspraak heeft bekrachtigd van de rechtbank die Urgenda drie jaar geleden in het gelijk stelde.

    • leonardo 13 oktober 2018 om 08:48 - Antwoorden

      Smeets,
      Ik geloof niet dat je één argument inbrengt, waarom het wel mogelijk zou zijn om een blijvende verandering van het zeespiegelniveau te voorspellen, dus ik zou zeggen: kom eens terug als je wat argumenten hebt. En uiteraard niet zo’n argument dat iedereen met zijn eigen waardestelsel is opgezadeld met de [waterspiegelige] constatering dat het [niveau daarvan] ongekend snel verandert door ons toedoen.

      De Staat is altijd verantwoordelijk te stellen voor haar handelen, ook als ze meent rechtmatig gehandeld te hebben, en is daarop aan te spreken. De Staat is zelfs verantwoordelijk als dat is ten gevolge van fouten in de rechtspraak.

      Het verstrekken van misleidende informatie door hen die door het publiek deskundig geacht mogen worden – een activiteit, waar jij je sinds enige tijd ernstig in bekwaamd hebt als hulpje – is, zeker de laatste tijd, één van de pijlers voor de aansprakelijkheidsstelling.

      Wat jou betreft, ik zou me maar niet beroepen op je eigen waardestelsel. Ook doe je er goed aan je niet te laten leiden door inblazingen die uit je boekenkast komen, of anderszins. Als ik jou was zou ik alvast eens gaan speuren op het internet waarom jij precies risico loopt, en waarom je het niet onmogelijk moet achten dat jij als handlanger van hen die misleiden aansprakelijk wordt gesteld. En ik zou een goeie advocaat nemen en daarvoor gaan sparen vanwege een mogelijk langdurige procesgang.

      • G.J. Smeets 13 oktober 2018 om 17:14 - Antwoorden

        Heb ik effe mazzel wat betreft juridische aansprakelijkheid voor (assisteren bij) verspreiding van misleidende info. Daarvoor moet dan toch eerst bij enige rechter (bestuursrechter? burgerlijke rechter?) aannemelijk worden gemaakt dat de (inter)nationale verbintenissen zoals Cop21 en het NL-klimaatakkoord, inclusief hun wetenschappelijke basis i.c. de risico analyses van IPCC, misleidingen zijn. Dat jij het aannemelijk vindt betekent uiteraard niet dat er ook maar 1 rechter is die je bevinding ontvankelijk voor procesgang zal verklaren.

        Overigens vermoed ik dat de toenemende juridisering van de energie-transitie tot enige verandering in art. 21 van de Grondwet (sociale grondrecht op zorgplicht van de overheid voor een goed milieu) zal leiden. Zoals gezegd, Wiebes stuurt aan op cassatie bij de Hoge Raad om toetsing van art. 21 van de GW aan te scherpen. Goeie manoeuvre van die man en waarschijnlijk zijn Zwanenzang.
        Je weet het, de wet en de moraal hobbelen altijd achter de feiten, de klimatologische feiten in dit geval, aan. Dat jij die feiten niet wilt erkennen betekent niet dat de wetgever ze nu of in de toekomst niet erkent.

        Verder ben ik het eens met je suggestie dat de in gang gezette energietransitie – door de NL Staat – tot continuering van stammenstrijd zal leiden. Alleen zal het niet meer gaan over de klimatologie. Dat is een gepasseerd station. Twee rechters hebben zich daarover uitgesproken in ‘Urgenda vs NL Staat’. De Hoge Raad buigt zich bij evt. cassatie niet over, hij checkt enkel of de wet door die twee rechters correct is toegepast. We wachten het af.

        • leonardo 13 oktober 2018 om 18:06 - Antwoorden

          We wachten het af, Smeets.

          Trouwens, de Duitse Minister van Justitie heeft zojuist vastgesteld dat het aanleggen van lijsten met personen, door iemand die het niet eens is met de opvattingen van die personen, als middel van dictaturen, als Stasi-methode benoemd. Pas dus op met het gebruik van DESMOG blog of Skeptical Science: voor je het weet wordt je ook nog geassocieerd met de KGB.

  8. Anne 13 oktober 2018 om 01:04 - Antwoorden

    LB: „Rechters zijn meesters in argumenteren. Door een handig juridisch trucje toe te passen, lijkt het alsof de rechter slechts bestaand recht toepast. In werkelijkheid maakt de rechter echter beleid, daarbij de wetgever en de grondwet opzij zettende. Dit intellectualisme getuigt van een elitaire, ondemocratische kijk op de politiek. En het vormt een gevaar voor ons grondwettelijk bestel.”
    https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/12/twistgesprek-7-a2417785

  9. leonardo 13 oktober 2018 om 18:14 - Antwoorden

    Je leest wel eens wat … zoals over Just Deserts.

    En je ziet wel eens wat.
    Zo loop ik net Floris tegen het lijf, die jeugdserie die zo leuk was voor volwassenen. Voor mij jeugdsentiment van het vroege huwelijk, kinderen nog niet geboren.

    Floris revisited.
    Ik bekeek een paar afleveringen, waaronder de wonderdoener. En opnieuw kwamen, evenals bij het lezen van Just Deserts, de alarmisten langs in mijn hoofd.

    De wonderdoener, gespeeld door Henk van Ulsen: zou zomaar de personificatie kunnen zijn van Van der Werf, of van Verheggen.
    Maarten van Rossem, aanvoerder van huurlingen: zou Mann kunnen zijn.
    De lamme, de blinde en de dove: wie denkt er dan niet aan Van der Heijden cum suis, of Smeets.

  10. leonardo 14 oktober 2018 om 13:20 - Antwoorden

    Hugo vroeg mij, onder een ander post: moet je ook de producenten van wind- en zonne-energie niet als handlanger en schuldhebber beschouwen. Mijn antwoord – dat ik elders gaf, maar dat ik ook hier, onder de oorspronkelijke post plaats – op die vraag luidt: nee Hugo – om twee redenen.

    Allereerst ben ik voorstander van vrije kapitalistische productie. Ik geloof niet in centrale planning. Dus, iemand met ondernemingszin die een gat in de markt ziet, heeft groot gelijk dat ie daar inspringt, waar dat gat ook vandaan komt, en moet vooral niet ontmoedigd worden. De leveranciersketen van de eindproducten zonne- en windenergie levert gewoon wat gevraagd wordt. (Als we de inkomensverdeling = winstverdeling goed zouden kunnen regelen zouden we op deze manier bijna een volmaakte samenleving hebben.)

    Waar we mee bezig zijn is een transitie, in dit geval van energie. De mens heeft niet anders gedaan dan transities doorlopen c.q. ondergaan, zie bijv. steentijd/bronstijd/ijzertijd.
    Als er een opvatting is dat we het productieproces van energie kunnen verbeteren, hetzij kwalitatief, hetzij kwantitatief, dan gebeurt dat ook: latere generaties zullen dat als onderdeel van de vooruitgang beschouwen.

    Dat wordt altijd gedragen door ondernemerszin. Ondernemerszin kan en mag maar op één manier ontmoedigd worden, en dat is door de markt die zegt: ik moet je rommel niet. Het is daarom ook te betreuren dat kernenergie zo onbespreekbaar is geworden.

    • G.J. Smeets 14 oktober 2018 om 20:51 - Antwoorden

      “Het is daarom ook te betreuren dat kernenergie zo onbespreekbaar is geworden.”

      Terwijl de markt geheel volgens Leonardo’s markt-logica heeft gezegd: “Ik moet dat gedoe met kernenergie niet”. En zo betreurt Leonardo zijn eigen marktogica. Geeft niet, het is allemaal erg ingewikkeld.
      Weten Hugo en Leonardo overigens wat het kost, gekost heeft en nog gaat kosten om restafval van kernenergie te bergen?

      • leonardo 15 oktober 2018 om 10:24 - Antwoorden

        Ik weet niet, Smeets, of jij weet wat marktwerking is, maar de markt heeft hier geen nee gezegd. Ook weer zo’n verkeerde voorstelling van zaken.
        Een kleine groep heeft de overhand genomen in de publieke discussie – zoals dat bij dit soort onderwerpen vaker gebeurt … en vooral: zoals dat bij de gesuggereerde klimaatproblematiek gebeurt.

        Wou je misschien over een paar jaar gaan beweren, Smeets, dat het de markt was die ja gezegd heeft tegen wind- en zonne-energie?

        Verder, voor zover hier risico’s aan de orde zijn, zeg ik alleen maar dit: bij de energietransitie dienen risico’s afgewogen te worden, en bij een nieuwe situatie moeten dus ook eerdere risicobeoordelingen in het nieuwe daglicht gezien te worden.

        Hebjum, Smeets?

        • J van der Heijden 15 oktober 2018 om 11:10 - Antwoorden

          Inderdaad in de klimaat en energie discussie neemt heeft een klein groepje de overhand. Ze hebben geen boodschap aan feiten en verspreiden alleen maar angst

          Voorbeeldjes zijn Jeroen Hetzler, Hans Labohm en in de politiek wilders en de pianospeler

          Veel lawaai geen onderbouwing

          Waarom loop jij achter die lichtgewichten aan? Gebrek aan kritisch denkvermogen gecamoufleerd door heel veel woorden denk ik

          Dunning en Kruger hebben verder niets meer nodig

          • Boels 15 oktober 2018 om 11:38

            Waar blijft jouw onderbouwing van “hernieuwbare” energietoepassingen?
            Zonder subsidies, leugen en bedrog was er geen turbine en paneel geplaatst.

        • G.J. Smeets 15 oktober 2018 om 22:08 - Antwoorden

          Uitgestelde kosten van kernenergie restafval-verwerking, heb je daar nog een markt voor op je plank liggen?

          • leonardo 16 oktober 2018 om 08:35

            je heppum dus nog steeds niet, Smeets.

            Energie is een infrastructureel goed, dat kun je niet, zoals de bakker zijn brood, in alle soorten en maten aanbieden. Vandaar dat daar geen sprake is van marktwerking.

            De soorten energie waaruit we kunnen kiezen hebben allemaal zo hun voor- en nadelen:
            – je moet de boel maken en op z’n plek brengen om het op te wekken (bijv. windturbines bouwen en in een afgelegen veld zien neer te zetten)
            – je moet de grondstoffen aanschaffen, bijv. pellets uit Amerika
            – je moet het opwekken, in stand houden voor kortere of langere tijd, en transporteren
            – je moet de rotzooi die overblijft na productie opruimen (ik heb recent een foto gemaakt van een berg afgedankte zonnepanelen)
            – je moet continuïteit garanderen – hebben we bijv. voldoende voorraad fossiele brandstoffen, nu en in de toekomst / ook waken voor ontregeling door terrorisme
            – je moet een risico inschatten, voor zoiets als koeien die plotseling geen melk meer geven
            Dat zijn allemaal afwegingen. Dat gebeurt op overheidsniveau, al dan niet gereguleerd via concessies. Dat afwegen gaat niet altijd even objectief, als het nodig is kunnen zelfs de onderbuikgevoelens van het volk gebruikt worden.

            terzijde Mag ik opmerken, dat die afweging voor onze huidige energievoorziening – kennelijk, volgens de alarmisten – niet goed is gemaakt – m.n. het opruimen van de rotzooi – want nu zouden we met de gebakken peren zitten.

            Als je nu alarmist bent, en je wilt dus af van CO2, en je bent ook nog bang voor kernafval, of je bent lid van Greenpeace, dan krijg je zo’n zinnetje als jij nu opgeschreven hebt: “Uitgestelde kosten van kernenergie restafval-verwerking, heb je daar nog een markt voor op je plank liggen?”

            Je kunt ook proberen dat te vangen in een ERoEI. Een koele heldere analyse.
            Zo koel en helder zijn die analyses nog niet, ik leer dat de meningen daarover nogal verschillen. Ik begrijp dat, want een ROI in zoiets geslotens als een bedrijf wil nog wel eens hooglopende discussies en rooie koppen oproepen. In een open systeem als van de energievoorziening ligt dat vele malen moeilijker.
            En er is haast geboden – opzij opzij opzij – een ontzettende en alles ontziende haast, want jij wil natuurlijk niet verzuipen in 2050.

            Maar de belangrijkste reden dat die koele heldere analyse er niet is ligt toch vooral in het feit van de polarisatie. Dat houdt vooral die risico-inschatting – maar niet alleen de risico-inschatting – voorlopig zo emotioneel.

            Een polarisatie die jij met dat zinnetje zo treffend verbeeldt.

  11. Leffert Oldenkamp 15 oktober 2018 om 20:59 - Antwoorden

    overigens kunnen veel rampspoeden worden herleid tot ontbossing en ander slecht grondgebruik ( Bangladesh, Elbe/Oder overstromingen, Wateronttrekking onder jakarta waardoor de stad zinkt…….). Daar zullen we echt iets aan moeten doen.

Geef een reactie

Conform ons Privacybeleid maken wij gebruik van Cookies om onze website beter te laten werken. OK