Aardgasbewerking. Foto: KSB.
Door Gerard d’Olivat.
Altijd weer, als de energieprijzen oplopen en de voorraden dalen, gaat het over betaalbaarheid van energie en halen we Groningen uit het energiebejaardenhuis. We maken een rondje buiten, kloppen hem op de schouder en proberen hem — tegen beter weten in — nog één keer te laten jongleren. Het is kansloos. En eerlijk gezegd ook een beetje een zielig gezicht.
Tijdens de energiecrisis van 2022 ging het nog over prijs. Energie was extreem duur, en dat werd in de EU tijdelijk opgevangen door de subsidiekraan wijd open te zetten. In een half jaar werd er voor honderden miljarden bijgedrukt om het economische systeem, gebaseerd op betaalbare energie, overeind te houden. Er was nog een idee van normaliteit. Markten bewogen, prijzen stegen — en ooit zou het weer zakken.
In 2026 is dat beeld gekanteld
We hebben het niet meer over prijs, maar over betaalbaarheid. En dat is iets totaal anders.
‘Betaalbaarheid’ is geen eigenschap van energie. Het is een eigenschap van het systeem eromheen: inkomens, subsidies, schulden en politieke keuzes. Zolang dat systeem overeind blijft, lijkt energie betaalbaar. Maar zodra de fysieke stroom onder druk komt te staan, valt die illusie weg.
En dat is precies wat er nu gebeurt. Europa gaat de zomer in met halflege gasopslagen. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar LNG in Azië door hitte en elektriciteitsgebruik. De beschikbare volumes gaan niet naar wie ze nodig heeft, maar naar wie het meest betaalt.
Dat is geen storing. Dat is het systeem. Wat in de zomer niet wordt opgeslagen, ontbreekt in de winter. En als die winter koud wordt, verschuift de vraag van “wat kost het?” naar “wie krijgt het nog?” Daarmee verdwijnt het laatste restje van het oude marktdenken.
Want er bestaat geen evenwicht tussen drie dingen die tegelijk waar moeten zijn:
energie moet beschikbaar zijn, betaalbaar blijven en winstgevend geproduceerd worden.Dat was altijd al zo. Alleen wordt het nu zichtbaar.Wat volgt is geen prijsschok, maar een verdelingsvraagstuk.
De mythe van de draaiknop – Groningen als fantoomoplossing
In tijden van oplopende energieprijzen duikt hij altijd weer op: Groningen.
Alsof er ergens in Noord-Nederland een grote kraan zit die je simpelweg weer open kunt draaien. Even de druk erop, en het probleem is opgelost. Maar Groningen is geen draaiknop meer. Het is een leeglopend systeem in zijn eindfase.
Gasvelden zijn geen opslagplaatsen, maar druksystemen. Naarmate de druk afneemt, wordt winning complexer, trager en duurder. De infrastructuur is deels ontmanteld. Dat zet je niet “even” terug. Zelfs als je morgen besluit om Groningen te heropenen, krijg je te maken met: beperkte opstartcapaciteit, technische risico’s , juridische procedures en een veld dat simpelweg niet meer levert wat het ooit deed
En belangrijker: het verandert niets aan het onderliggende probleem
Groningen was ooit een buffer. Nu is Europa structureel afhankelijk van import: LNG, pijpleidingen en wereldmarkten. Die afhankelijkheid draai je niet terug met één veld in zijn nadagen.De discussie over Groningen is daarom geen oplossing, maar een symptoom. Het is de reflex van een systeem dat gewend is aan overvloed en bij schaarste teruggrijpt op zekerheden die er niet meer zijn.
De rekensom die niemand wil maken
Stel dat je het toch doet. Nederland verbruikt ongeveer 30 miljard m³ gas per jaar. Een herstart van Groningen op 10 miljard m³ per jaar — een ambitieus scenario — dekt dan grofweg een derde van het nationale verbruik.
Dat klinkt groot, maar het verandert niets aan de Europese markt. Voor de winteropslag is ongeveer 11 miljard m³ nodig. In een half jaar produceert Groningen in dit scenario zo’n 5 miljard m³.
Met andere woorden: je vult nog niet eens één winterbuffer. Op Europese schaal is het effect marginaal. De prijs blijft hoog. En de gedachte dat je het “voor jezelf en goedkoop kunt houden” is een illusie. Energieprijzen worden niet nationaal bepaald, maar in een gekoppelde markt.
De verborgen rekening
De rekensommen gaan altijd over opbrengst. Maar in de eindfase verschuift alles naar kosten.
Lagere druk betekent hogere kosten per eenheid. Wat ooit goedkoop gas was, wordt duur gas. En dan is er de schade. Aardbevingen zijn geen bijverschijnsel, maar een direct gevolg van drukverlaging. In de eindfase worden ze grilliger en minder voorspelbaar. Dat betekent: structurele versterking van woningen, jarenlange juridische trajecten , waardeverlies van vastgoed en een Groningse bevolking die angstig in slaap valt en het vertrouwen kwijt is,
De reflex is: “dat compenseren we wel uit de gasbaten.” Maar dat is de denkfout. Compensatie is geen bonus. Het is een kostenpost en bovendien ‘angst’ laat zich niet ‘compenseren’. Zodra je die meerekent en dat zul je wel moeten, verandert Groningen van een ‘goudmijn’ in een verlieslatend systeem met oplopende kosten en risico’s voor de bevolking. Wat overblijft is onbetaalbaar gas, die het ‘economisch systeem eerder ondermijnt dan het zal steunen’.
Groningen heeft inmiddels al miljarden gekost aan schade en versterking, en de totale rekening loopt richting de 10 miljard euro en verder — niet als uitzondering, maar als structureel onderdeel van het systeem dat men opnieuw wil aanzetten. Tel uit je winst, dat ‘verdien je nooit terug ! En dat zal oplopen tenzij je ‘de bevolking’ weer om de tuin wilt leiden onder het motto ‘kan ons het schelen. Ze moeten niet zo overdrijven’. Wellicht dat u zich nog herinnert hoe u te hoop liep tegen het ‘droeve lot’ van de inwoners van Moerdijk. Meten met twee maten is nooit verstandig.
Jongleren in het atrium
En zo komen we terug bij de kwadratuur van de cirkel Je probeert schaarste op te lossen met een systeem dat zelf in zijn eindfase zit. Ja, je kunt tijdelijk iets extra’s produceren. Misschien een paar jaar. Misschien, in een gunstig scenario, een decennium. Genoeg om de illusie van leveringszekerheid nog één keer op te tuigen, maar die stuk loopt op de prijs en de fysische grenzen van de geologie met alle gevolgen van dien. De kosten lopen op — technisch, economisch en maatschappelijk — en verdwijnen niet. Ze verschuiven: van de producent naar de prijs, van de prijs naar de belastingbetaler, en binnen de kortste naar een economie die het niet meer kan dragen.
Gerard d’Olivat.
En dus sta je daar. In het atrium van het energiebejaardenhuis. Met een veld dat achter een rollator loopt. En jij probeert te jongleren met steeds meer ballen: beschikbaarheid, betaalbaarheid en schade. Maar die drie blijven niet tegelijk in de lucht.
En vroeg of laat valt er één.
En daarna de rest.
***
Altijd handig om een pijplijn op te blazen, zo worden we meer en meer afhankelijk van bijvoorbeeld een schurkenstaat als de USA, schurkenstaat ja, want oinder het mom van het brengen van democratie … de rest is genoegzaam bekend.
Als je puur naar de cijfers kijkt, ligt er een energievoorraad in de bodem die groot genoeg is om heel Nederland nog zeker 15 tot 20 jaar volledig van gas te voorzien.
Een praktische vraag hierbij is hoe ernstig de aardbevingen als gevolg van de gaswinning zijn. Naar ik heb vernomen zijn deze hooguit zo sterk als het denderen van een vrachtwagen door de straat veroorzaakt. Daarbij oude, gemetselde gebouwen vertonen scheuren na verloop van tijd, in de eerste periode worden dit zet-scheuren genoemd. Hoeveel van de geclaimde schade heeft eigenlijk niets met de gaswinning te maken?
Is dat contract dat na de aardgasvondst met Italië gesloten werd om voor Hfl 0,10 per m3 te leveren omdat de toekomst, kabinet Den Uyl, econoom niet?, want atoomstroom was de toekomst, al afgelopen, of importeren we duur gas om het vervolgens aan Italië vrijwel weg te geven?
Worden we bestuurd of uitgemolken?
Verder gas weer gaan winnen daar, druk op peil houden door water in de putten te pompen, als CO2 in de grond gepompt kan worden, dan kan water ook de grond in.
We gaan dan de periode dat er nog genoeg gas gewonnen wordt gebruiken om kerncentrales te bouwen
Gaan ‘we’ de komende twaalf jaar gebruiken om over te schakelen naar kerncentrales ?
Dat is op zich een berekenbaar model. In Frankrijk, kernenergie land bij uitstek ,waar ik woon, geldt trouwens dat ‘wij’voor ongeveer 70 % afhankelijk wat hun totale energie betreft van laten we het maar fossiele bronnen noemen (gas diesel en olie). Maar goed latren we even rekenen, want dat kan met energie.
Nederland verbruikte in 2024 ruim 30 miljard m3 aardgas. CBS rekent 1 miljoen m3 aardgas om naar ongeveer 31,65 TJ. Omgerekend is 30 miljard m3 dus ongeveer 950 PJ, oftewel ruwweg 264 TWh aan energetische inhoud per jaar.
Dan komt de eerste nuchtere kanttekening: gas en kernstroom zijn niet één op één hetzelfde. Gas wordt niet alleen gebruikt voor elektriciteit, maar ook voor verwarming, proceswarmte en als grondstof in de chemie. Kerncentrales leveren in de praktijk vooral elektriciteit. Dus de vraag “hoeveel kerncentrales vervangen Groningen?” heeft minstens twee antwoorden.
Als je puur rekent op basis van energie-inhoud, dan levert een moderne grote reactor van EPR-formaat ongeveer 13 TWh stroom per jaar. Deel je die 264 TWh door 13 TWh, dan kom je uit op ongeveer 20 grote kernreactoren.
Kijk je alleen naar het deel van het gas dat nu in Nederland wordt verstookt voor elektriciteitsproductie, dan is het beeld kleiner maar nog steeds fors. In 2024 kwam in Nederland 44,3 TWh elektriciteit uit aardgas. Dat zou je in theorie kunnen vervangen met ongeveer 3 à 4 grote EPR’s van 1,6 GW.
De kerncentrale Borssele levert ongeveer 3,6 tot 3,8 TWh per jaar.
Alleen al om de huidige gasgestookte stroomproductie te vervangen, heb je dus circa 12 Borssele-centrales nodig. En om de volledige energetische inhoud van 30 miljard m3 gas te vervangen, zit je eerder in de buurt van 70 Borsseles. Nou dat wordt kortom een hele ‘klus’. De discussie in Frankrijk dat feitelijk voor eenzelfde probleem staat (upgraden en vervangen tegelijkertijd) staat voor een enorm ‘financieringsprobleem’ zeker met de gestegen rentevoet.
Naast gas is er ook nog olie en steenkool. Dwazen staan te juichen bij het sluiten van een zeer moderne kolencentrale.
Met gas kunnen we andere dingen doen dan met kernenergie. Voor een deel overlappen de mogelijkheden. Kerncentrales gaan bouwen en die in Duitsland zo snel mogelijk weer in gebruik nemen zou een hele goede tactiek zijn.
Dan zijn er nog andere Nederlandse gasvelden dan alleen die in Groningen. die productie kan wellicht wat verhoogd worden de komen de tijd.
De Groningse productie tijdelijk opvoeren is een mogelijkheid voor overbrugging.
De overheid hoort te zorgen voor een gegarandeerde energievoorziening.
Van het gas af is een dwaas idealisme tegen het licht van het belang van onze energievoorziening.
Je zult maar op instorten staan in de woestijn en er word je een halve fles water aangereikt.
‘Wat heeft het voor zin die fles aan te nemen’, roept een laconiek persoon, ‘je komt er een paar km verder mee en dan lig je daar te verschrompelen morgen in plaats van hier’.
Ik neem die fles aan, lezer. Die fles geeft me tijd! In die tijd kan ik worden opgemerkt door redders onder leiding van uitzonderlijk begaafde mensen en visioenairs als Jetten, Klaver of Bontenbal. Ik bedoel ‘visionairs’ natuurlijk..
@Troubadour – ben het met u eens; we hebben nog een beetje reserve en tijd. Daarnaast moet het besef komen dat uitsluitend zon en wind het niet gaan redden – https://klimaatgek.nl/wordpress/2026/03/27/energie-in-de-nederlandse-ondergrond/
Weet je niet, het kan zijn dat er verderop weer een halve fles beschikbaar komt en je uiteindelijk bij een oase terechtkomt.
Bij dit soort waarheid ontbreekt meestal een oplossing. Ook nu dus….
Marktwerking altijd de terugkerende balans op de wereld energiemarkt zou niet meer passend zijn in onze politieke overwegend ‘groen” marxistische ‘klimaat’-bestrijdingsovertuigingen.
Onze Nederlandse ideologische ‘klimaat’-EKO-accijnzen op alle energie en hele ‘hernieuwbare’ systemariek moeten alle ideologische hobbies voor onze grenzeloze en open democratische maatschappij kunnen dekken.
Dat is de energiebalans waarbij een transitie van besteedbaar inkomen van lage en.midden inkomens naar ‘klimaat’-beleggers en naar eigenaren van hotels, huisjesparken en verouderde cruiseschepen plaatsvindt.
En zo blijft alles in balans in Nederland … ook bij een verdere verdubbeling van de wereld crude oil prijzen. Ook in Groningen dus.
Inertia van de democratie dus,…. gevaar voor groeiende extreme politieke partijen …. omdat alle ideologische oplossingen nieuwe grote problemen impliceren.
“Bij dit soort waarheid ontbreekt meestal een oplossing. Ook nu dus….”
FG soms is een ‘waarheid’ zo bedreigend dat de geest deze niet kan (of wil) accepteren. Dan idd ontbreekt er een oplossing simpelweg omdat men het probleem niet meer kan bevatten.
Je kunt het ook anders formuleren: wat “klimaatbeleid” genoemd wordt/werd, functioneerde in de praktijk vooral als energietransitiebeleid. CO₂-reductie, elektrificatie, isolatie, subsidies op zon en wind – het zijn allemaal maatregelen die uiteindelijk draaiden om één illusie die nooit bereikt kon worden maar ook nooit vertelt werd: minder afhankelijk worden van fossiele energie.
In de uitvoering is het alleen maar een stapeling gebleken, maar dat is uit en treure besproken op CG. Een soort ‘alchemie 2.0’ gebaseerd op drogredeneringen over waterstof, biobrandstoffen en andere onzin en dure conferenties met steeds krankzinniger uitkomsten.
Zolang energie ruim en relatief goedkoop was, kon dat als ‘klimaatdoel’ worden gepresenteerd. Maar nu energie schaarser en duurder wordt, zie je waar het echt over gaat: beschikbaarheid, betaalbaarheid en systeembehoud. En dan verschuift zelfs het ‘klimaatbeleid’ wat het toch al niet was, ook al vermijden ze om dat expliciet te zeggen.
Maar het verschuift wel en verdwijnt uit de discours: ‘ onzinnige klimaatdoelen’ worden uitgesteld of afgezwakt, industrie krijgt uitzonderingen, subsidies worden aangepast, accijnzen gaan tijdelijk omlaag. Nu die energiedruk toeneemt, valt dat verhaal volledig door de mand en komt de echte discussie naar boven: hoeveel energie hebben we nog, en wie krijgt wat.
In Frankrijk is ‘het klimaat’ door het feit dat de CO2 uitstoot toch al een van de laagste in Europa was nooit zo’n centraal item geweest als in Nederland. Maar de energie problemen zijn er niet minder om. Integendeel Het ging hier altijd al meer over ‘betaalbaarheid’ (gele hesjes)
Kort gezegd: Eerst heette ‘het klimaatbeleid’ vooral in Nederland dat nu wordt afgebouwd. In Frankrijk kampen ze met staatsschulden die door de oplopende rentevoet als een molensteen om de nek van het energie en accijns/subsidie beleid hangt.
Nu heet/is het gewoon schaarstebeheer geworden overal in de EU en het VK. En dat is een stuk minder comfortabel om te vertellen of op te lossen.
Vanuit zijn 1970 ondergangs filosofie, een consistent verhaal van Gerard d’Olivat.
Om de wereld ook nu te zien als een verdeelvraagstuk en niet een als mark is ook typisch 1970 ondergangs denken.
Toen noemde ze dat DOEM denken.
Afgelopen 56 jaar liet een markt zien en geen doem, kwa grondstoffen en welvaart in de wereld.
De ondergang uit 1970 is nu al 56 jaar vooruitgeschoven.
Is in 2026 het “beeld” gekanteld en is de laatste 56 jaar van foute voorspellingen door deze doemdenkers ineens “vergeten”?
Overheid is onderdeel van “de markt”, met 50% BBP beslag kwa inkomen, maar is gewend geraakt met geld hun “foutjes” weg te poetsen.
Geld, veel geld zal nu nodig zijn.
Leg uw portemonnee vast klaar, maar laat u geen angst aanpraten door doemdenkers die al 56 jaar ongelijk kregen.
“Leg uw portemonnee vast klaar, maar laat u geen angst aanpraten door doemdenkers die al 56 jaar ongelijk kregen.”
FG voor veel mensen is het moeten trekken van de portemonnee komende tijd een grote angst.
Dat is geen aanpraten maar gewoon de ervaring die er reeds nu al is.
Een en ander dus het gevolg van dat wat in 1970 werd voorzien en recent nog werd bevestigd dat het mensdom bezig is tegen de grenzen van de verslaving van groei aan te lopen. Dit proces gebeurt niet op een dag maar volstrekt zich over een periode. Alle symptomen zijn er gekomen maar door shifting baseline zien we dat dus als normaal.
En van twee weken geleden:
We kijken bij economische groei nog steeds naar stijging van de bbp ( bruto binnenlands product) maar beseffen niet dat dit bbp steeds meer en vaker moet worden gebruikt om onze reeds verkregen welvaart in stand te houden. Het bbp meet trouwens de economische activiteit en niet of die activiteit nuttig is.
Steeds meer economische activiteit is helaas maar verklaarbaar gericht op problemen oplossen die we zelf hebben gecreëerd.
Enkele willekeurige voorbeelden:
– klimaatadaptatie
– waterbeheer
– luchtvervuiling bestrijden
– cyberveiligheid
– gezondheidskosten door leefstijl
Dit noemen sommige economen defensieve groei. Een mooie duiding voor een groei waar je steeds minder mee kan en op den duur alleen maar ellende van kan verwachten.
Wie kijkt naar de historische ontwikkeling in de economie bijvoorbeeld naar begrippen welvaart en welzijn dan zijn er ruwweg drie fases te onderscheiden:
1. industrialisatie (1800–1950) – welvaart en welzijn gaan gelijk op.
2. welvaartsstaten (1950–1980) – welvaart neemt toe welzijn blijft daarop achter.
3. verzadiging (1980–heden) – welvaart en welzijn neemt toe voor rijken – voor armen gebeurt het omgekeerde.
Voor huidige fase 3 geldt dat vanaf bv een bepaald inkomensniveau wat economen de Easterlin paradox ontstaat en waar extra inkomen nauwelijks leidt tot meer geluk of welzijn.
Alle kenmerken van deze fase zijn zichtbaar en leiden ook tot nieuwe problemen.
“Dat is geen aanpraten maar gewoon de ervaring die er reeds nu al is.
“Een en ander dus het gevolg van dat wat in 1970 werd voorzien en recent nog werd bevestigd dat het mensdom bezig is tegen de grenzen van de verslaving van groei aan te lopen.”
Koopkracht is sinds 1977 67% gestegen, 60% tot 2019 en 7% daarna.
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/41/koopkracht-sinds-1977-met-bijna-60-procent-gestegen#:~:text=In%20de%20periode%201977–2020%20is%20de%20koopkracht,de%20economische%20crisis%20van%202008%20was%20de
Kortom de oliecrisis in 1973 was een veel groter financieel probleem voor koopkracht dan nu.
Angst over “betaalbaarheid”, zoals Gerard doet, wordt ons aangepraat.
“de grenzen van de verslaving van groei aan te lopen”
Daar denken ze in o.a. China en India en dus Azië en Afrika heel anders over.
6,5 miljard mensen alleen daar al.
Gelukkig stoot Europa maar 5,9% van de wereld CO2 uit dus niemand in Europa of de wereld kan menen dan wij,
“Echt iets nu snel iets moeten doen om de wereld te redden” , behalve de echte en Fake Modelleur.
Die koloniale navelstaarders mentaliteit, dat wij de wereld bepalen, is niet meer gewenst elders, tenzij het om extra geld gaat.
Ze willen onze “krimp mentaliteit” niet.
Welvaart in de wereld nam enorm toe sinds 1970.
Hier een grafiek sinds 1990.
https://ourworldindata.org/grapher/gdp-per-capita-worldbank?tab=line&country=CHN~IND~OWID_WRL
Wat heb je nog nodig om los te komen van dat ondergangs denken door economische groei uit 1970?
“Wat heb je nog nodig om los te komen van dat ondergangs denken door economische groei uit 1970?”
FG Allereerst heb ik niets nodig om los te komen van dat wat gewoon logica is.
Je vraag kan ik anders stellen: “Wat hebben jij en die vele anderen nodig om los te komen van die gedachte dat de bomen tot in de hemel kunnen blijven doorgroeien?
Nu ik vermoed wereldwijde crises, economisch als financieel, als gevolg van een economisch systeem dat niet langer op groei kan functioneren. En het heeft NIETS te maken met klimaat.
“FG Allereerst heb ik niets nodig om los te komen van dat wat gewoon logica is.”
Wat afgelopen 56 jaar logisch was maar niet uitkwam poneer je nu gewoon weer als logisch omdat het “gewoon logisch is”.
De bomen groeien niet tot in de hemel en dat weten we al 10.000 jaar sinds het begin van de landbouw.
Vele ondergangs filosofieën en ondergangs voorspellers hebben de wereld niet zien stoppen met ronddraaien.
Velen dachten dat ze die voorspellingsgave hadden en sommigen dat ze het beloofde resultaat zelfs konden afdwingen.
Ik voorspel geen groei tot in de hemel maar wel steeds nieuwe oplossingen voor problemen zoals we dat al 11.000 jaar doen.
Afgelopen 56 jaar heb ik gelijk gekregen i.p.v. die doemdenkers en blijf daarom alert doemdenkers aan te wijzen.
Vooral “oudere jongeren” die hun jeugdtrauma dat ze de wereld niet naar hun doembeeld zagen veranderen, zoals Gerard, zal ik daar gaarne vanaf helpen.
Sinds zijn geboorte is vele luchtvervuiling met 95% afgenomen, honger doden per miljoen komen niet meer voor, welvaart is over bijna de hele wereld gekomen, en medische voorzieningen en stabiele energie hebben de gemiddelde leeftijd en hoogste leeftijd enorm doen stijgen.
Hoe meer positieve succesvolle dingen Gerard om zich heen ziet hoe meer hij geloofd in een “verdoemde” toekomst.
Dat vele middelbare en lagere school leerlingen nu al die onzin over hun “verdoemde” toekomst opnieuw moeten aanhoren is een herhaling van de jaren 70.
Tijdverspilling, om juist hun eigen toekomst te creëeren.
“Ik voorspel geen groei tot in de hemel maar wel steeds nieuwe oplossingen voor problemen zoals we dat al 11.000 jaar doen.
Afgelopen 56 jaar heb ik gelijk gekregen i.p.v. die doemdenkers en blijf daarom alert doemdenkers aan te wijzen.”
FG nu veel succes met je gelijk maar zoals je weet gelijk uit verleden is geen garantie voor gelijk in de toekomst. Blijf vooral de doemdenkers aanwijzen zelfs als die doem zich reeds in vele geledingen van onze maatschappij laat zien.
Nog wat meer DOEM voor komende jaren.
Wereldwijde economische recessie als gevolg van huidige oorlogen met minder olie – duurdere energie – hogere prijzen – oplopende werkloosheid kortom het economisch spookbeeld van STAGFLATIE.
O ja dan gaat de koopkracht dalen. Ik ben wel benieuwd op welke wijze men dit gaat oplossen.
GDP per capita in 1970 China 1/25 van Nederland.
GDP per capita in 2025 China 1/6 van Nederland.
Geen doemdenker had dat in hun wereldbeeld staan in 1970.
Allen dachten dat China op hun advies en toekomstbeeld zaten te wachten.
Jij ook ? Gerard ook?
Ik denk van wel. :-)
Ik weet, met data kan ik geen angstbeelden bezweren maar iedereen hier kan nu goed zien waar de schoen wringt met de realiteit sinds 1970.
Ja Lo. je zegt het ‘achteloos’, bijna terloops…. even een vuiltje wegvegen
Leg uw portemonnee vast klaar.Daar zit alles in. Geen triomf van de markt, geen ontspannen vertrouwen in vooruitgang. Gewoon een hand die alvast naar de binnenzak gaat en kijkt of er nog wat ‘flappen’ inzitten . Voor wat komen gaat.
En dan, in dezelfde adem: wees niet bang.
Dat is het vreemde moment. De breuk in de zin. Want wie geen gevaar ziet, hoeft geen geld klaar te leggen. En wie geld moet klaarleggen, weet dat er iets aankomt dat niet vanzelf goed komt.
Geld als geruststelling. Geld als oplossing. Geld als doekje voor het bloeden.
Maar geld is geen gasveld. Geen LNG-tanker. Geen vrachtwagen die rijdt.
Het is een afspraak. Een getal. Een belofte dat iets ergens nog beschikbaar is.
En precies daar begint het te schuiven. Want zolang het probleem een prijs heeft, werkt geld. Dan kun je schuiven, subsidiëren, verdelen. Dan kun je de pijn dempen en de tijd rekken. Maar als het probleem verschuift naar beschikbaarheid, naar fysieke grenzen, naar systemen die simpelweg niet meer leveren wat ze vroeger leverden — dan wordt geld stil.en kun je tellen wat je wilt
Dan ligt die portemonnee open op tafel.
En er gebeurt niets.
“Want wie geen gevaar ziet, hoeft geen geld klaar te leggen. En wie geld moet klaarleggen, weet dat er iets aankomt dat niet vanzelf goed komt.”
Ai ai, om iedere onbekende financiële verandering gelijk met een existentieel gevaar-beeld te schilderen en zelfs betaalbaarheid als “een illusie” te betittelen heeft het zicht op de realiteit al lang verloren.
Ooit gehoord van energiebelasting en btw op gas?
1200 kuub gas per huishouden met 0,73 cent belasting is 876 Euro energiebelasting en btw per huishouden.
Dit is 7 miljard voor “de overheid” per jaar.
De 28 miljard van Jetten was 3500 per huishouden en riep verrukking op vanwege “het goede doel” van 0,000036°C in 2100, en minachting voor wie dat wat duur en inefficient vond.
Nu we die 28 miljard graag in die portemonnee hadden willen hebben wordt mij ineens nonchalance verweten met “Flappen”.
Slecht geheugen Gerard of niet meer gewend te rekenen?
Lo ik woon nu 25 jaar in Frankrijk en de regels van het Nederlandse ’transitie gezelschapsspel’ heb ik niet bijgehouden. Ik heb me meer gespecialiseerd in de financieringsperikelen van EDF en Orano de CRE die de tarieven bepaalt en de trage vorderingen rond de bouw van de centrales van ERF zo her en der. Op dit moment gaat de discussie ober een bedrag van ergens rond de 100 miljard die gefinancierd moet gaan worden binnenkort. Dat wordt een heel karwei met de oplopende rentetarieven en de staatsschuld. De komende maanden zul je wel gaan zien of ‘beschikbaarheid’ niet een doorslaggevende rol gaat spelen. Zoek maar eens op ‘Australie’
https://oilprice.com/Energy/Energy-General/Australias-Fuels-Dependence-Turns-Into-a-Crisis.html
“Dat is geen storing. Dat is het systeem.”
FG Het willen terugvallen op het gasveld Groningen is een noodmaatregel in de huidige situatie van het dreigende tekort aan energie door de verschillende oorlogen in de wereld.
Is dat dus tijdelijk een probleem of is dit een probleem dat toeneemt niet alleen in ons land en Europa maar wereldwijd. En die oorlogen gaan die ook niet om grondstoffen en energie en zijn deze dan niet ook het gevolg van dat wat boven in citaat er staat:
“Dat is geen storing. Dat is het systeem.” Idd een systeem dat op instorten staat om de redenen die al vaker zijn beschreven. Nee laten we het dan maar hebben over waarom windmolentjes niet werken iets wat al decennia bekend mag worden verondersteld.
Tot slot goed artikel.
“En die oorlogen gaan die ook niet om grondstoffen en energie”
En waar dan wel om?
Elke oorlog gaat zo’n beetje om grondstoffen.
Vaak worden wel smoesjes bedacht maar het gaat vrijwel altijd om grondstoffen, Irak olie, Venezuela olie, Iran olie, Oekraïne Lithium…
Jouw doemverhaal klopt niet, het enige systeem dat op instorten staat is de hegemonie van de het grote geld, VS/Israël.
De energietekorten in de EU komen deels door geopolitieke omwentelingen en deels door verkeerde beslissingen van de leiders.
Europa heeft geen eigen energievoorraden, nooit gehad ook, op wat kolen en gas na dan, ze moeten het kopen, en dat we van de VS geen energie van de Russen mogen kopen worden we gedwongen om het veel duurdere, 100% duurdere gas van de VS te kopen.
Dát is onze crisis.
“En die oorlogen gaan die ook niet om grondstoffen en energie”
En waar dan wel om?
Elke oorlog gaat zo’n beetje om grondstoffen.”
FG hilarisch je begrijpt blijkbaar de tekst niet. Laat vriendje Kees het je maar uitleggen waar je de mist ingaat.
Dat beeld dat “Russisch gas goedkoper is en Amerikaans gas duur” klopt alleen voor het oude pijpleidinggas.
Als je naar LNG kijkt, ligt het anders. LNG uit Yamal wordt geproduceerd onder zwaardere omstandigheden dan LNG uit de VS:arctische omgeving, complexe infrastructuur, ijsklasse tankers en lastige routes
Dat maakt de kostprijs eerder hoger dan lager. Amerikaans LNG komt uit schaliegas, met relatief gunstige productie en logistiek.
Maar belangrijker: op de wereldmarkt maakt dat verschil minder uit dan gedacht. LNG wordt verhandeld tegen marktprijzen. Yamal-LNG en Amerikaans LNG zitten vaak gewoon in dezelfde prijsvork. Dus het verhaal “we kopen nu duur Amerikaans gas in plaats van goedkoop Russisch gas” is te simpel.
De echte breuk is:we zijn van pijpleidinggas naar LNG gegaan En LNG is per definitie duurder en volatieler. Kort gezegd: Niet Rusland vs VS bepaalt de prijs, Maar pijp vs schip.En dát is waar de rekening vandaan komt.Pijpleidingen zijn nou een keer kwetsbaar en ‘gas’ is nog eens dubberl kwetsbaar van Qatar en Iran tot de Baltischezee. Dat bewijst iedere oorlog en gewapend conflict in toenemende mate waar tere wereld ook. .
Het gasprobleem is gecreeerd door de nitwits van de overheid, we hebben het gas tegen bodemprizen verkocht aan andere landen. Ongeveer 2.500 miljard m³ vanaf 1960, zelf hebben we 1.800 miljard m³ verbruikt sinds 1960.
In italie is het nederlandse gas altijd goedkoper geweest dan voor de nederlanders zelf, vanwege de briljante langlopende contracten. Dus gewoon stom, als we het zelf hadden verbruikt zaten we er de komende 70 winters nog lekker warm bij. We hebben het gas goedkoop verkocht en nu kopen we het heel duur in gewoon een economische stupiditeit.
‘Vaak worden wel smoesjes bedacht maar het gaat vrijwel altijd om grondstoffen, Irak olie, Venezuela olie, Iran olie, Oekraïne Lithium’.
He he Cornelia, eindelijk eens een verstandige opmerking.
Ook Poetin is dus Oekraine binnengevallen vanwege de grondstoffen. Net zoals het uiteindelijke doel van Hitler het inpikken van de ‘rijkdommen’ van Rusland was. En rijkdommen in de brede zin van het woord, want niet alleen grondstoffen maar ook o.a. ‘lebensraum’.
We krijgen nog wat gas van Noorwegen en van de Noordzee, maar de rest moeten we invoeren van USA.
Daar liggen die schepen nou voor R’dam te wachten tot het tekort steeds nijpender wordt en de gas- en olie bazen steeds meer geld kunnen opstrijken.
Ik denk dat je van al het geld wat je nu uitgeeft aan de USA makkelijk alle Groningers 1 miljoen Euro kunt aanbieden om daar weg te gaan en doorgaan met de gas winning en nog steeds een grote winst maken…..
Dan heb je interalia ook een oplossing voor het zgn. status houder probleem. Alle statushouder kunnen intrek nemen in de huizen die door Groningers verlaten zijn maar nog wel goed bewoonbaar zijn. Heb je twee problemen in een klap opgelost. Mooi toch?
“We krijgen nog wat gas van Noorwegen”
We voeren 5x zoveel uit naar Duitsland, dan wat we invoeren uit Noorwegen.
Sinds 1 jan is onze invoer lager dan ooit.
https://www.gasunietransportservices.nl/netwerk-operations/dashboard-leveringszekerheid-gas/gastransport-no—nl
In 2021/22 veroorzaakte mede Putin via Gazprom een lage voorraad in Nederland, 11% lager in dec 2021dan nu in dec 2025, en zo een prijsexplosie na zijn inval in Oekraïne feb 2022.
Laagste stand in 2022, 20,9% vulling, vandaag 5,3% geheel vrijwillig door “hoop/speculatie” op goedkoop gas in de zomer.
Afgelopen winter + mrt was warmer dan vorig jaar, in tegenstelling met beweringen in verschillende kranten, maar er is meer uit de voorraad gebruikt dan vorig jaar.
Oorzaak? Iets meer export totaal en tegelijk minder import uit o.a. Noorwegen.
“Sinds 1 jan is onze invoer lager dan ooit.”
Uit Noorwegen.
Ja Lo jij bent iemand die op een drukke rotonde staat en alles wel zo’n beetje ziet ‘doorstromen’ Het gaat goed denk je dan. Afslage hier, afslagje daar … he… maar komt weer wat nieuws aan. Maar waar zit je eigenlijk naar te kijken
Als je doorvoer, import, export en binnenlands verbruik op één hoop gooit, krijg je een indrukwekkende hoeveelheid “beweging”, maar geen enkel zicht meer op de vraag wat er werkelijk beschikbaar is voor eigen gebruik.
Nederland is een knooppunt. Er stroomt veel gas doorheen. Maar dat betekent niet dat het ook van ons is, of dat het beschikbaar blijft op het moment dat het ertoe doet. Een groot deel is contractueel vastgelegd of gaat direct weer door naar andere landen.
Dus ja, je kunt gelijk hebben dat er veel stroomt. Maar dat zegt niets over robuustheid. Het verschil zit hier:
cijfers laten zien dat het systeem draait, maar niet of het systeem standhoudt En precies daar gaat deze discussie over.
Als je alles in één “grabbelton” stopt, lijkt er altijd genoeg. Tot het moment dat je het echt nodig hebt — en dan blijkt dat een groot deel al ergens anders heen gaat of afhankelijk is van timing en prijs.
Dan wordt zichtbaar wat eerst onzichtbaar bleef.
“Als je alles in één “grabbelton” stopt, lijkt er altijd genoeg.”
Niet ik gooi iets in een grabbelton maar dat doet de EU via “eisen van vulling” voor GEZAMELIJK winter gebruik.
Dat “onze” vulling met 73,4% lager was dan de vereiste 80% was een “commerciële” beslissing.
Dat heeft te maken met, je weet het vast wel, geld.
Geld om een financieel risico te beheersen via prognoses van gas gebruik.
Je ziet, zelfs de Gasunie en overheid ziet energiegebruik als een financieel project.
Mij verwijten dat ik dat constateer en niet wil begrijpen welke risico’s de overheid en Gasunie mee bezig zijn lijkt me nogal misplaatst.
Juist ik schreef maanden geleden dat men een onverantwoord risico nam, wat daarna waarschijnlijk alleen met heel veel geld nog te keren is.
Birmezen Pakistani en Cambodjanen gaan echt niet meer betalen dan wij voor je “beschikbaarheid”.
Vindt je dat een betere omschrijving van risico dekking, dan “flappen”?
Dat beeld van LNG-schepen die “even wachten tot de prijs stijgt” klopt niet, en wel om een simpele reden: boil-off.
LNG moet rond de -162°C worden gehouden. Zelfs in de beste tanks verdampt er continu een klein percentage gas: het zogenaamde boil-off gas.
Dat is geen detail: 0,1 tot 0,15% per dag, op een volle tanker betekent dat duizenden euro’s per dag aan verlies, dat gas moet je gebruiken als brandstof of affakkelen
Met andere woorden: stil liggen kost direct geld én lading.
Daarbovenop komen: extreem hoge dagtarieven voor LNG-tankers, contractuele leveringsverplichtingen en beperkte loscapaciteit in terminals
Dus nee, die schepen liggen daar niet te wachten “tot de prijs hoog genoeg is”. Ze willen juist zo snel mogelijk lossen.
Dan Groningen.
“Geef iedereen 1 miljoen en begin opnieuw” klinkt stoer, maar praat over ±200.000 woningen → grofweg 200 miljard euro. En dan heb je alleen de huizen, niet het veldprobleem opgelost. Want dat is de kern:
Groningen is geen volle tank meer maar een eindfaseveld met lage druk en complexe winning. Je krijgt die oude productie simpelweg niet terug.
Kort gezegd:LNG kun je niet parkeren zonder verlies, en Groningen kun je niet herstarten alsof het 1995 is.
“Ze willen juist zo snel mogelijk lossen.”
Maar deze winter niet in Nederland t.o.v. vorige winter.
Bron Boerman:
Hier vulling en gebruik 2024-04-30 t/m 2025-03-29
https://data.boerman.dev/d/7ZPAFy67z/gas-gas-storage-levels-per-country?orgId=1&var-country=NL&from=2024-04-30T13:00:42.000Z&to=2025-04-01T00:40:07.000Z&timezone=browser&viewPanel=panel-10
Hier vulling en gebruik 2025-04-30 t/m/ 206-03-29
https://data.boerman.dev/d/7ZPAFy67z/gas-gas-storage-levels-per-country?orgId=1&var-country=NL&from=2025-04-30T00:40:07.825Z&to=2026-03-28T12:19:33.077Z&timezone=browser&viewPanel=panel-10
Een ieder kan zien dat we deze winter veel minder vulling erbij hadden en zeker minder in mrt t.o.v vorig periode.
Of dat LNG is kan ik niet zien.
Een chaotische discussie. Bij elk proces hoort een tijdschaal. Troubadour toont dat met eenfles water voor een dorstende in een woestijn. Wat de energievoorziening betreft, gaf ik dat op deze webstek al eens aan voor kernenergie. Alles met U-235 is na een eeuw einde van het lied. Met natuurlijk uraan en kweekreactoren enkele miljoenen jaren. Maar een eind is er.
Ook voor de mensheid op Aarde. De zon blijft niet oneindig lang doen, wat die nu doet. Wen maar vast aan het idee.
Helaas is de depletie bij exponentiële groei binnen een eindig systeem niet lineair. In de laatste jaren voor doemsdag gaat het erg snel.
Gerard zou zijn verhaal informatiever hebben gemaakt, als hij er tijdschalen in verwerkt had.
Je hebt gelijk dat elk proces een tijdschaal heeft, maar je gebruikt die hier om het probleem weg te duwen. Dat uranium nog honderd jaar of miljoenen jaren meegaat, zegt niets over de huidige situatie. Dat is een geologische of theoretische tijdschaal.
Waar het hier over gaat is een heel andere: infrastructuur (10–20 jaar), bouw van centrales (10–15 jaar per stuk) .Ombouw van industrie en woningen (decennia) en vooral: de snelheid waarmee bestaande systemen terugvallen (nu)
Daar zit de spanning.
Je kunt perfect gelijk hebben op de lange termijn en toch volledig naast de kwestie zitten op de korte termijn. Dat is precies wat hier gebeurt. Het probleem is niet dat energie “ooit” opraakt. Het probleem is dat de levering, betaalbaarheid en stabiliteit nú onder druk staan.
En die tijdschaal is niet miljoenen jaren, maar maanden tot jaren.Dus ja, exponentiële depletie klopt.
Maar die versnelling zie je juist aan het eind — en dat is precies waarom de huidige fase zo onrustig is. Kort gezegd: De zon dooft pas over miljarden jaren. Maar onze energiemarkt heeft daar niets aan.
Die moet het volgende winter doen.
En daarom schreef ik een week geleden:
“Om de mensheid 6 miljoen jaar de thans benodigde energie voor voedsel, licht, warmte, transport en andere machinerie en materialen te verstrekken is er betaalbaar uraan genoeg met kweekreactoren.”
FG je (Kees) schreef dit eerder. Nogal optimistisch en naïef maar laat die mensheid eerst maar eens de komende decennia overleven – ja dat antwoord schreef ik ook eerder.
Het heelal houd ook ooit op te bestaan.
Hartenkreet
Wat is er toch aan de hand in Nederland? Waarom wordt het mooie Nederland steeds verder de nek omgedraaid? En waarom laten wij als bevolking dit allemaal gebeuren? Waarom zijn er geen kabinetten meer die er echt voor de Nederlander zijn? Wanneer wordt er weer echt naar de Nederlandse bevolking geluisterd? En wanneer stopt het eens dat alles bepaald wordt door Brussel? Wanneer staat er eens een partij op die zo groot wordt dat alles eindelijk weer eens ten goede van Nederland kan veranderen.
F. Zoon, Herten
Komt van GeenStijl is ingezonden brief uit papieren Telegraaf. Door Gemini “overgetypt”
Ze denken dat ze er mee weg komen. Maar dat is niet zo.
Zou het een oplossing zijn om staal te produceren met kernenergie in plaats van groene waterstof.
Nee, dat is geen oplossing, en dat komt omdat hier twee dingen door elkaar gehaald worden: energie en chemie.
Staal maken is namelijk geen kwestie van “er genoeg energie tegenaan gooien”. In een hoogoven wordt ijzererts chemisch gereduceerd met koolstof (cokes). Die koolstof is niet alleen brandstof, maar onderdeel van de reactie: hij haalt de zuurstof uit het erts.
Waterstof kan dat ook doen, en daarom wordt er over “groene waterstof” gesproken. Maar dan moet je die waterstof eerst maken, meestal met elektriciteit.
En daar komt kernenergie binnen. Als je zegt: maak staal met kernenergie, dan zeg je in feite:
maak waterstof met kernenergie → en gebruik die waterstof om staal te maken Elke stap kost energie en geld. Je stapelt verliezen op elkaar.
Je lost dus niets fundamenteels op, je verschuift het probleem een paar stappen verder in de keten.
Groninger gas kan een uitstekend redmiddel zijn op het moment dat er helemaal geen gas meer wordt geleverd; bij het vooruitzicht dat miljoenen mensen letterlijk in de kou komen te zitten.
Rusland hebben we verbannen, Qatar is stuk en wanneer de VS besluiten om al hun LNG aan de hoogste bieder (China) te leveren en Thierry’s ferme Houthi helden de Golf van Aden onder vuur nemen, zitten wij zonder gas en olie. En dan? Toch maar een vriendelijk praatje met Poetin maken? In het slechtste scenario zal hij ons graag van gas en olie voorzien, echter wel tegen een prijs. Die prijs is een stuk Oekraïne. Of kou leiden in een ongekende economische depressie.
Een spaarpot is eindig, maar wel handig om er op het goede moment over te kunnen beschikken. En het verhaal van Gerard is af te doen met zijn nog steeds niet verklaarde “bekering”. Overigens kunnen kolencentrales, die je niet voortijdig sloopt in de waan van klimaatverandering, ook hun dienst als spaarpot bewijzen.
Het is een genoegen te lezen dat de inbreng van het begrip tijd veel deelnemers aan deze discussie ‘bien étonné de ce trouver ensemble‘ brengt.
Vaag heel vaag!