Klimaatschadeclaim

De klimaatbelasting die schuldbewuste Duitsers nu moeten betalen – zo lijkt de boodschap – is dus eigenlijk een koopje, wanneer je dat afzet tegen het wereldleed dat hun BMW’s en SUV’s aanrichten.

Het Handbuch Umweltkosten moet heel wetenschappelijk lijken, maar wie in de literatuur is ingewijd, prikt al snel de schadebedragen door die erin wordt geponeerd. De term voor het berekenen van een klimaatschadebedrag is ‘social cost of carbon’ (SCC), de sociale kosten van koolstof ofwel maatschappelijke schade door CO2. Daarop zijn die “globale Schäden durch Deutsche Treibhausgasemissonen” van de Duitsers

Twee economen van het Duitse Milieuministerie winkelden in de economische literatuur over de maatschappelijke schade van CO2. Daarin vonden ze een Amerikaan, Kevin Rennert, die in 2022 in het wetenschapsblad Nature met een opvallend hoge schatting kwam.

Een gemiddelde onkostenpost van 185 dollar per ton CO2, met een bovengrens van 414 dollar. De Obama-regering had in 2010 nog economen ingehuurd, die tot een CO2-belasting van maximaal 50 dollar per ton gebakken lucht kwamen. Rennert zat daar ineens dik boven. De Duitsers gingen dus zo dicht mogelijk zitten bij de bovengrens van Rennert. Dat werkt als politieke rechtvaardiging om hogere subsidies voor ‘vergroening’ uit te geven.

Bundesamt hanteert nu een minimum CO2-prijs van 345 euro per ton, blijkt uit het nieuwe Handbuch. En dat bedrag vermenigvuldigden ze met de Duitse jaarlijkse emissies. Daarmee zitten ze overigens op één lijn met het subsidiebeleid van de Nederlandse overheid. Nederlandse ambtenarij heeft op basis van zulke SCC-berekeningen liefst 400 euro belastinggeld over om een ton CO2 te vermijden, volgens een recente tabel van het Planbureau voor de Leefomgeving .

De Duitsers kiezen een waarde op de euro nauwkeurig, om meer exactheid te veinzen. Net als Kevin Rennert in Nature. Terwijl die schadebedragen een slag in de lucht zijn, gebaseerd op academische oefeningen met een computermodel. Daarbij komt de aanname die je in het model stopt, er ook weer uit als eindresultaat. De hoogte van het klimaatschadebedrag wordt bepaald door de mate waarin je gelooft dat CO2 de wereld opwarmt.

Hoe ‘gevoeliger’ het klimaat voor CO2, hoe meer de schade oploopt. Bijvoorbeeld aan landbouw door toekomstig geprojecteerde hittegolven. Maar omdat klimaatmodellen al decennia dezelfde uitkomst geven – ongeveer 3 graden opwarming bij een verdubbeling van de CO₂-concentratie – bepaalt die ‘klimaatgevoeligheid’ niet de recente stijging van de berekende klimaatkosten.

Die explosieve kostenstijging komt voort uit een persoonlijke, ethische keuze van de econoom Rennert. Hij rekent namelijk met een zo laag mogelijke zogeheten ‘discontovoet’: het percentage waarmee toekomstige schade naar het heden wordt teruggerekend. Simpel gezegd: hoe lager die discontovoet, hoe meer waarde we hechten aan schade die pas over tientallen of honderden jaren optreedt. Met andere woorden: hoe duurder we het klimaat nu al maken – en hoe ‘goed’ we nu willen lijken tegenover toekomstige generaties. Oftewel, hoezeer willen wij nu ‘deugen’….

Is de bereidheid om te deugen laag, dan houd je een hoge ‘discontovoet’ aan van 5 procent. Een schade van 200 euro nu, heeft over 100 jaar dan een waarde van 1 euro en 89 cent. 

Waarom zou je immers nu de volle mep betalen, voor mensen die over een eeuw veel rijker zijn dan wij?

Maar denk je dat mensen over een eeuw – ‘toekomstige generaties’- slechter af zijn, dankzij je benzineslurpende SUV? Dan houd je een hele lage discontovoet aan, of helemaal géén. Dan moet je nu al de volle 200 euro van die ‘verwachte’ schade in het jaar 2126 betalen.

Richard Tol.

Vroeger was een lage discontovoet meer in zwang bij economen, dus bleef de klimaatschade bij een paar tientjes steken. De laatste tien jaar schiet de CO2-prijs in publicaties over klimaatschade plots omhoog. Dat stelde econoom Richard Tol vast in een overzichtsstudie uit 2025. Maar dat wijt hij dus vooral aan “een wijziging van de ethische positie van wetenschappers.” Tol zegt daar op een zeer beleefde manier, dat economen steeds meer willen ‘deugsignaleren.’ Wie een zo laag mogelijke ‘discontovoet’ kiest, laat de wereld zien hoezeer hij om ‘de wereld’ geeft. Die wil zelfs honderden euro’s aftikken voor mensen die nog lang niet zijn geboren.