Borssele. Foto Shutterstock.
Van een onzer correspondenten.
Vier kerncentrales wil de nieuwe regering laten bouwen, maar een groene oplossing is dat allerminst, betogen kernenergiespecialisten Boelie Elzen, Rob Geerts en Wim Smit.
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA plant de bouw van ten minste vier kerncentrales in Nederland. Opvallend is dat kernenergie wordt besproken in een hoofdstuk over ‘klimaat en groene groei’, onder een subkopje: ‘Investeren in energie(zekerheid) en betaalbare energie van eigen bodem’. Die koppen zijn misleidend omdat kernenergie het klimaatprobleem juist verergert en omdat we van diverse landen afhankelijk blijven om de centrales te kunnen laten draaien. Het is een opinie in dagblad Trouw.
Zowel in officiële stukken als in de pers lees je vaak dat een kerncentrale geen broeikasgassen uitstoot. Maar kerncentrales zijn wel onderdeel van een lange mondiale kernenergieketen die wel degelijk een aanzienlijke hoeveelheid CO2-uitstoot veroorzaakt. En die emissies moeten we meenemen in de berekening. Dan zien we dat de CO2-uitstoot door kernenergie tienmaal zo hoog is als die van zonne-energie en zevenmaal zo hoog als die van windenergie.
Nederland wil de CO2-uitstoot in 2050 naar nul terugbrengen. Er zijn tussenliggende doelen voor 2030 (55 procent reductie) en voor 2035 (klimaatneutrale elektriciteitsopwekking).
Met de bouw van de centrales verergeren we het klimaatprobleem.
Kernenergie maakt die tussendoelen volledig onhaalbaar, want de bouw van kerncentrales duurt 15 tot 20 jaar. De daarvoor benodigde miljarden euro’s zijn niet meer beschikbaar voor het echt terugdringen van de CO2-uitstoot op korte termijn. Sterker nog; we verergeren eerst het klimaatprobleem door de hoge emissies bij de bouw van kerncentrales en doordat we veel langer gascentrales moeten gebruiken. De uitgaven voor kernenergie gaan ten koste van die voor zon en wind waarmee we al vóór 2030 forse emissiereducties zouden kunnen bereiken.
Tegen 2045, als de eerste kerncentrales in bedrijf komen, zal 80 tot 90 procent van onze energievoorziening van wind en zon moeten komen. Die zijn echter niet continu aanwezig (‘energieflauwte’). Vier kerncentrales zouden rond de 5 procent kunnen bijdragen, volstrekt onvoldoende bij een tijdelijke uitval van 80 tot 90 procent. Dat opvangen lukt alleen door voldoende energieopslag en door (deels al bestaande) uitwisseling met andere landen in een Europees elektriciteitsnetwerk. Overschotten worden dan benut om de energieflauwte in andere landen op te vangen.
Climategate.nl: Diederik Samsom (GL-PvdA) in De Volkskrant, ‘Vier kerncentrales in Nederland? Dat is gekkenwerk.’
Een aantal technieken voor energieopslag is nu al beschikbaar. Wat ontbreekt zijn vooral grootschalige investeringen in verdere toepassing en in de ontwikkeling van efficiëntere technologieën. Het is tekenend dat het coalitieakkoord nergens plannen voor stimulering van energieopslag noemt, terwijl dat juist essentieel is voor energiezekerheid.
Het is wrang de bouwkosten te financieren uit het klimaatfonds
Verder maakt kernenergie ons juist afhankelijk van diverse buitenlanden, waaronder landen met een weinig stabiele reputatie zoals Kazachstan voor het uranium.
Het kabinet-Schoof had 15 miljard euro gereserveerd voor de plannen voor vier grote kerncentrales. De afgelopen 25 jaar hebben we gezien dat centrales van 1500 MWe, inclusief de financieringskosten, in het Westen zo’n 30 miljard euro per stuk kosten.
Private investeerders blijken dat al een veel te groot risico te vinden. De Nederlandse overheid (en dus de belastingbetaler) zal daarom de volledige 120 miljard moeten financieren.
De productie van kernenergie gaat dus wel degelijk gepaard met CO2-uitstoot. Dat is ook zo bij zonne- en windenergie, maar bij kernenergie is die uitstoot 7 tot 10 keer hoger. Investeren in kerncentrales vertraagt bovendien de noodzakelijke reductie van CO2 in de komende 15 tot 20 jaar. Het is daarom nogal wrang om de voorbereidende kosten van de kerncentrales te financieren vanuit het klimaatfonds.
Verder is het onjuist dat kerncentrales nodig zijn voor de energiezekerheid. Die garantie is er alleen als je fors investeert in energieopslag en energie-uitwisseling tussen landen. De torenhoge financiële lasten van kerncentrales zuigen de investeringen weg van de ontwikkeling van energieopslag en duurzame energieproductie, schrijven de opiniemakers in Trouw.
Het coalitieakkoord presenteert kerncentrales volkomen ten onrechte als belangrijk voor een klimaatneutrale, betaalbare en zekere energievoorziening. Zij zijn juist een grote sta-in- de-weg.
***
Lees het in Trouw, hier.
***
Dat allemaal vanuit de premisse dat CO2 uitstoot schadelijk is en daar gaat het artikel in trouw meteen al de mist in.
Verstandige mensen daar bij Trouw!
—-
“De productie van kernenergie gaat wel degelijk gepaard met CO2 uitstoot.”
FG ja.
“Dat is ook zo bij zonne- en windenergie maar bij kernenergie is dat 7-10 maal hoger én investeren in kerncentrales vertraagt bovendien de noodzakelijke reductie van CO2 in de komende 15-20 jaar.”
FG het eerste daarvan wil ik weten hoe dat sommetje is gemaakt. Het tweede daarvan staat die rol van CO2 ter discussie in het breder verband dan uitsluitend klimaatverandering.
“Het is daarom nogal wrang om de kosten voor de voorbereiding van de vier kerncentrales te financieren vanuit het klimaatfonds. Terzijde zij nog opgemerkt dat de coalitie stelt dat zij een financieel beleid voorstaat waarbij de lasten niet worden doorgeschoven naar latere generaties.”
FG of het nu dat fonds is of het financieel beleid kosten worden altijd verrekend en gezien duur van zaken dus ook over komende generaties.
“Tegelijkertijd betekent de keuze voor kerncentrales dat deze generaties wel geconfronteerd worden met de enorme kosten zowel van de ontmanteling van uitgewerkte kerncentrales als van het onopgeloste probleem van de opslag van radioactief afval.”
FG het bekende verhaal.
“Verder is het onzin dat kerncentrales nodig zijn voor de energiezekerheid. Kernenergie zal hooguit een kleine fractie van onze energiebehoefte dekken en kan dus maar een klein deel van de energieflauwte opvangen.”
FG het is maar welke economie en samenleving men voor die toekomst voor ogen heeft. Als door keuzes voor bv wind en zon kernenergie slechts een kleine fractie is dan zal kernenergie niet tot haar recht komen. Kernenergie voor opvangen energieflauwtes (het woord alleen al) is dus een verkeerde keuze.
“Energiezekerheid kan alleen worden gegarandeerd door fors te investeren in energieopslag en energie-uitwisseling tussen landen. De torenhoge financiële lasten van kerncentrales zuigen de benodigde investeringen weg van de ontwikkeling van energieopslag en duurzame energieproductie.”
FG doodlopende weg met onduidelijke kosten baten analyse met weer de vraag welke toekomst men voor ogen heeft.
“Het coalitieakkoord presenteert kerncentrales volkomen ten onrechte als belangrijk voor een klimaatneutrale, betaalbare en zekere energievoorziening.
Die kerncentrales zijn juist een grote sta-in-de-weg”
FG en maar weer de vraag hoe zien opstellers van dit artikel de toekomst voor zich.
Een toekomst met wonen en leven tussen zonneweides, windturbines en opslaginstallaties en wat voor werk is er dan?
“investeren in kerncentrales vertraagt bovendien de noodzakelijke reductie van CO2 in de komende 15-20 jaar.”
Dat is onwaarschijnlijk optimistisch gezien het gegeven dat de bouwtijd van kerncentrales van besluit tot klaar opleveren inmiddels >25jaar is.
In UK is het besluit tot de bouw van HPC in 2008 genomen, in 2012 is het contract getekend (de centrale zou in 2018 klaar zijn), de opleverdatum is inmiddels verschoven naar 2031-2033.
Gresnigt’s manke ‘feiten’ herhalen maak ze niet meer waar….. Gresnigt’s flauwe (ideologische anti-kernenergie) kul gisteren reeds afgedaan….
Natuurlijk gaat Nederland niet / nooit voor een type European Pressurised Reactor (EPR) zoals Hinkley Point C, ….. maar zo als het er nu uitziet wel voor een Small Modulair Reactor (SMR)
“Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken om uiterlijk in 2035 een eerste Small Modular Reactor (SMR) in Nederland te realiseren. Op 17 oktober 2025 is een officiële SMR-strategie gepresenteerd aan de Tweede Kamer om deze technologie te integreren in het Nederlandse energiesysteem.”
https://www.overkernenergie.nl/plannen-rond-kernenergie/smrs-kleine-modulaire-reactoren
Gisteren geplaatst tegen Gresnigt slap gewauwel *************************************************************
Scheffer 2 mrt 2026 om 13:25 : Gresnigt komt weer met zijn manke Hinkley Point C voorbeeld, ….
…… hoe activistische ‘groene’ politieke tegenstand een ramp betekende voor de bouw van een nieuwe – opzich veilig ontwerp – kerncentrale …….
…… die dus in 2017 al gereed had kunnen zijn.
De bouw en oplevering van Hinkley Point C werd meer dan 10 jaar vertraagd en kosten stegen daardoor progressief door nieuwe ontwerp wijzigingen en (politiek overdreven / technisch onnodige) veiligheidseisen vanuit de politieke druk vanuit de hoek van de kernenergie tegenstanders en politieke groene activisten in de UK.
De Britse toezichthouder (Office for Nuclear Regulation) eiste meer dan 7.000 substantiële wijzigingen in het ontwerp om aan de specifieke politiek activistische veiligheidseisen te voldoen. Dit leidde tot het gebruik van 35% meer staal en 25% meer beton dan oorspronkelijk gepland.
De keuze voor het type kernreactor was een politieke foute keuze / uitglijder geweest. Het gebruikte type reactor (European Pressurised Reactor) is technisch zeer complex. Ook andere projecten met dit type, zoals in Flamanville (Frankrijk) en Olkiluoto (Finland), hadden te maken met vergelijkbare budgetoverschrijdingen en uitloop.
De geschatte kosten van Hinkley Point C zijn gestegen van een oorspronkelijke £18 miljard in 2016 naar naar verwachting £35 miljard (in prijzen van 2015). In huidige prijzen kan dit oplopen tot circa £46 miljard.
Zoiets gebeurt dus als je fervente ideologische tegenstanders van kernenergie laat meepraten in het ontwerp van de nieuwe kerncentrale…..
Een lesje voor Nederland …..
Die feiten attenderen mensen er op dat hier in NL erg onrealistische gedachten leven over kosten en bouwtijden van kerncentrales.
De kosten van de geproduceerde stroom door kerncentrales stijgen ook de pan uit.
Zelfs in USA dat de meeste kerncentrales in de wereld exploiteert:
https://www.worldnuclearreport.org/IMG/pdf/wnisr2024-figure58_lazard_lcoe_2024-2.pdf
Stroom middels kernenergie is nu dus ~4 keer zo duur dan middels wind+zon+aanvullingen.
De algemene verwachting geeft aan dat de kosten van stroom middels kernenergie met 3%/a (de verwachte toename van de loonkosten) blijven stijgen omdat kernenergie buitengewoon arbeidsintensief is. Niet alleen de kerncentrale (Borssele heeft veel meer personeel dan de Borssele windparken. terwijl die windparken meer stroom produceren dan de KC), ook de mijnen om uraniumerts te delven, de fabrieken om het te zuiveren en er brandstofstaven van te maken, de nog te graven mijnen om het kernafval op te bergen (>500m diep zoals Finland, Dld, B en France).
Overigens komen dergelijke (hoge) kosten voor de belastingbetaler want de overheid heeft een atoomwet gemaakt die de eigenaren/exploitanten van kerncentrales vrijwaart.
Die wet is m.i. een van de oorzaken dat iedereen in Gv een loopje neemt met de veiligheid van onze KCB, Borssele is immer ver weg.
“Natuurlijk gaat Nederland niet … Reactor (EPR) zoals Hinkley Point C, ….. ………..maar … voor een Small Modulair Reactor (SMR)”
De in serie gebouwde SMR wordt al sinds 1996 (30jaar terug!) gepromoot.
Dat Is nergens van de grond gekomen omdat de kostprijs van de geproduceerde stroom niet lager maar hoger is.
Dat is ook logisch.
Het vermogen van een kernreactor wordt immers bepaalt door de grootte van de inhoud van het reactorvat.
En die inhoud neemt toe met de derde macht, terwijl de benodigde hoeveelheid staal toeneemt met de tweede macht.
Bovendien heb je bij meer kernreactoren naast elkaar ook meer pompen en ventielen nodig en wordt het beheer gecompliceerder = meer kans op ongelukken.
Het groter worden van kernreactoren is ingegeven door de wens om de kosten per KWh te verminderen.
Daarom is het vermogen van Borssele ook ~6 keer zo hoog als dat van Dodewaard (de stilgelegde kerncentrale in de uiterwaarden van de Waal bij Nijmegen, het kernreactor deel staat er nog steeds vanwege de hoge straling).
Ook UK wil voor zijn nieuwste reactor nabij Sizewell geen SMR, maar twee grote reactoren (netto 1630MW/stuk).
Gresnigt stop met het citeren van de ideologische en politieke bullshit van Diederik Samsom….
Small Modular Reactors (SMR’s) bieden verschillende voordelen ten opzichte van traditionele grote reactoren zoals de EPR (European Pressurised Reactor).
De initiële investering en bouwkosten van SMR’s zijn veel lager en nemen veel minder ruimte in beslag. Waar een EPR tientallen miljarden kost, vergt een SMR een fractie daarvan, wat het aantrekkelijker maakt voor private investeerders. Voordeel is ook schaalbaarheid: Nederkand kan beginnen met één module en later eenvoudig uitbreiden als de energievraag stijgt en die gaat 100% stijgen.
Bovendien kunnen ze dichter bij industrieterreinen of afgelegen gebieden worden geplaatst om direct stroom of proceswarmte te leveren en SMR’s kunnen sneller op- en afschakelen dan grote EPR’s, waardoor ze beter samengaan met ‘hernieuwbare’ variabele elektriciteitproductie.
Veiligheid is ook een pluspunt : SMR’s koelen zichzelf via natuurlijke circulatie (zwaartekracht of hitte-overdracht) zonder dat er elektrische pompen of menselijk ingrijpen nodig zijn bij een storing en hebben minder kernmateriaal / – afval: De totale hoeveelheid radioactief materiaal per eenheid is aanzienlijk kleiner, wat de impact van een eventueel incident beperkt.
Gresnigt stop met het citeren van de ideologische en politieke bullshit van Diederik Samsom….
Je bent afgeserveerd op dit onderwerp…..
Het is wrang de bouwkosten te financieren uit het klimaatfonds
Begrijp ik niet , het is toch de bedoeling energie te produceren zonder CO2 uitstoot
“Het is wrang de bouwkosten te financieren uit het klimaatfonds
Begrijp ik niet , het is toch de bedoeling energie te produceren zonder CO2 uitstoot”
FG als je goed leest zal je het wel begrijpen.
Het probleem is dat kernenergie weliswaar minder CO2 uitstoot per MWh ten opzicht van fossiel betekent,
maar een veelvoud van de CO2 uitstoot die windmolens en zonnepanelen betekenen.
Bovendien duurt de bouw van kerncentrales >20jaar en de afbraak nog langer…
Inderdaad. Zeer verstandig. Uitwisseling van elektra met de buurlanden lost de schaarse periodes op in de groene wind energie op. Landen rond de noordzee zijn hier prima toe in staat. Als de Nederlandse windmolens niet genoeg opleveren zijn er altijd nog de belgische, engelse, deense en duitse windmolens. De noordzee ligt toch al vol met kabels. Wat wel een probleem is dat er (maar) een paar energie dwarsliggers zijn met het bekende mantra van kan niet werken cq betaald worden. De kamer voorzitter kapt dat snel af. Spreektijd op. Er zijn nu genoeg externe deskundigen voor de emergie oplossing. Zaterdag op het D66 congres waren weer een paar deskundigen te spreken. Met een paar bier op waren alle verhalen logisch.
“Diederik Samsom (GL-PvdA) in De Volkskrant, ‘Vier kerncentrales in Nederland? Dat is gekkenwerk.” Als er een gek is, is dat Samsom.
En mijn bovenstaande korzelige reactie wat aangepast:
De stelling dat kernenergie gepaard gaat met CO2-uitstoot is juist — maar dat geldt voor alle vormen van elektriciteitsproductie wanneer men de volledige levenscyclus meeneemt (bouw, grondstoffen, onderhoud en ontmanteling). Volgens onder meer het Intergovernmental Panel on Climate Change liggen de levenscyclusemissies van kernenergie in dezelfde orde van grootte als die van windenergie en lager dan die van veel zonne-installaties. De bewering dat kernenergie 7–10 keer meer CO2 uitstoot dan zon of wind vraagt daarom om een transparante onderbouwing en aannames; zonder die context is zo’n vergelijking moeilijk te beoordelen.
Het argument dat investeringen in kerncentrales de CO2-reductie in de komende decennia zouden vertragen, berust vooral op de lange bouwtijd. Dat punt verdient nuance. Nieuwe kerncentrales vergen inderdaad aanzienlijke voorbereiding en bouwtijd, maar leveren daarna gedurende 60–80 jaar grote hoeveelheden stabiele, CO2-arme elektriciteit. Tegelijkertijd vergen ook grootschalige uitrol van wind en zon, netverzwaring, opslag en vergunningstrajecten veel tijd en investeringen. De vraag is daarom niet alleen wat het snelst gebouwd kan worden, maar welke combinatie van bronnen op lange termijn een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem oplevert.
De kritiek dat financiering uit publieke middelen lasten doorschuift naar toekomstige generaties geldt in feite voor vrijwel alle grootschalige infrastructuur, van dijken en spoorlijnen tot elektriciteitsnetten en windparken. Zulke investeringen worden per definitie over meerdere generaties afgeschreven, omdat ook meerdere generaties ervan profiteren.
Wat betreft ontmanteling en radioactief afval: dit zijn reële vraagstukken, maar geen onbekende of onoplosbare. Voor ontmanteling worden doorgaans financiële voorzieningen opgebouwd tijdens de bedrijfsperiode. Voor hoogradioactief afval bestaan technische oplossingen voor diepe geologische opslag, zoals ontwikkeld in onder andere Finland. Het debat hierover is dus primair politiek en maatschappelijk, niet technisch.
De stelling dat kernenergie nauwelijks bijdraagt aan energiezekerheid hangt sterk af van beleidskeuzes. In landen als Frankrijk levert kernenergie het grootste deel van de elektriciteit en vormt zij juist een belangrijk element van leveringszekerheid. Of kernenergie een kleine of grote rol speelt, is dus geen natuurgegeven maar een keuze in de energiemix. Keuzes met grote consequenties.
Energiezekerheid uitsluitend baseren op opslag en internationale uitwisseling veronderstelt zeer grote investeringen in netten, opslagcapaciteit en reservevermogen, waarvan de kosten en schaal nog onzeker zijn. Ook deze route kent dus aanzienlijke systeemkosten en risico’s.
Uiteindelijk draait de discussie minder om afzonderlijke technologieën dan om het toekomstbeeld van onze economie en samenleving: hoeveel energie zal nodig zijn, hoe ruimtelijk intensief mag energieopwekking zijn, en hoe belangrijk vinden we betrouwbaarheid, betaalbaarheid en onafhankelijkheid van import? Vanuit dat perspectief is het moeilijk vol te houden dat kernenergie per definitie een “sta-in-de-weg” zou zijn; in veel internationale energiescenario’s geldt zij juist als één van de opties naast hernieuwbare bronnen, opslag en flexibiliteit.
Een evenwichtig debat vraagt daarom m.i. niet om het uitsluiten van technologieën op voorhand, maar om een transparante vergelijking van kosten, baten, risico’s en tijdschalen binnen een samenhangend energiesysteem voor een min of meer verlangd toekomstbeeld. Aan dat laatste ontbreekt het echter volledig.
Kerncentrales halen gemiddeld een levensduur van 40jaar. Gegeven de dalende kostprijs van stroom middels wind & zon, gaat dat niet langer worden.
Hoewel, CH doet het erg goed en veilig gegeven de Europese stresstest waaruit bleek dat ze het veiligst*) waren.
AI:
“The Beznau Nuclear Power Plant in Switzerland is the world’s oldest operating nuclear power plant. Located on an island in the Aare River, its Unit 1 began operations in December 1969, followed by Unit 2 in 1972. The plant is expected to continue operating until 2033 after extensive upgrades.”
NL scoorde veruit het slechtst met de meeste veiligheidsaanwijzingen; niet raar want het veiligheidstoezicht is hier een lachertje.
Helemaal sinds het in ruwweg ~2000 is overgegaan van Sociale Zaken (waar het hoort) naar Economische zaken.
Het is wachten tot de eerste ramp.
Och, Glenn Diesen en Rybar zullen dit wel weer debunken denk ik, maar toch:
https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-europa-moet-in-tweefrontenconflict-durven-benoemen-wie-zijn-vijanden-zijn~b8264147/
https://www.volkskrant.nl/politiek/buitenlands-trollenleger-probeerde-verkiezingen-nederland-te-beinvloeden-vooral-fvd-ers-de-vos-en-baudet-ondersteund~bdb9a70b/
https://www.ewmagazine.nl/buitenland/achtergrond/2026/03/europa-amerikaans-israelische-aanval-iran-1543909/
Wat vindt het FvD eigenlijk over de situatie in Iran?
Moeilijk natuurlijk, want aan de ene kant tegen die islamitische dictators, maar dat zijn wel de dikke vriendjes van Poetin, die nu weer een leverancier van drones enz kwijt raakt.
Je kletst uit je nek.