Door Pjotrs Dwarsliggers.

Europa streeft naar klimaatleiderschap via de Green Deal, met net-zero in 2050 en ambitieuze emissiereducties. Tegelijk daalt de eigen energieproductie, door het afbouwen van kolen, kernenergie en fracking — wat  de EU erg kwetsbaar maakt voor geopolitieke schokken.

De crisis in de Straat van Hormuz (maart 2026) legt die kwetsbaarheid bloot: 20% van de wereldwijde olie- en LNG-xport is geblokkeerd. Brent olie schiet naar $110-120 per vat, TTF-gasprijzen naar €60+/MWh.

De Europese Commissie meldt geen acute tekorten dankzij hoge voorraden, maar prijzen exploderen en industrie en huishoudens betalen de prijs.

Eigen productie had een buffer van 15-30% kunnen bieden. In plaats daarvan koos beleid voor importafhankelijkheid — nu 88-90% bij gas, ~90% bij olie.

Dit is geen toeval, wél het directe gevolg van het Green Dealbeleid: moratoria, fracking-verboden, uitfaseringen van kolen en de kernuitstap.

Hieronder de belangrijkste gemiste kansen per energiebron, met concrete schattingen van de impact op de totale EU-vraag (gas ~320-340 bcm/jaar in 2025-2026 (bcm staat voor billion cubic metres); olie ~10-10,5 miljoen vaten per dag).

1. Gas: miljarden kubieke meters liggen onbenut

De huidige EU-gasproductie bedraagt nog slechts 38 bcm/jaar (billion cubic meters per year – miljard m3/jaar), wat slechts 11-12% is van de vraag.

 . Er is nochtans onbenut potentieel, maar dat wordt bewust niet benut:

  • Groningen (Nederland): permanent gesloten in 2024. Nog ~550 miljard m³ gas in de grond – genoeg voor 1,5-2 jaar volledige EU-vraag of +20-30 bcm/jaar op piek. Heropening is wettelijk uitgesloten.
  • VK Noordzee (UK Continental Shelf): volgens NSTA Reserves and Resources Report (eind 2024) ~400-600 bcm gas-equivalent in reserves, bestaande en prospectie bronnen (totaal 13,7 miljard boe (barrels of oil equivalent – 1bcm = ~6 miljoen boe).
    Realistisch +30-50 bcm/jaar extra mogelijk met velden uitbreiding, maar Labour-moratorium op nieuwe exploitatievergunningen blokkeert dit.
  • Duitsland (schaliegas): BGR-schatting 320-2.030 miljard m³ recupereer baar (gemiddeld 700-940 bcm), vooral in Posidonia Shale (Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen). Ex-BGR-directeur Kümpel schatte ~20 bcm/jaar via fracking mogelijk – genoeg voor ~25% van het Duitse verbruik (80 bcm/jaar) en ~5-6% van de EU-totaal.
    Fracking is sinds 2017 verboden.
  • VK onshore schalie gas (Bowland Shale, Engeland): oorspronkelijke BGS-schatting (2013) tot 37 tcm gas-in-place, latere studies (2019-2024) neerwaarts naar ~4 tcm gas-in-place en <0,6-1 tcm recupereerbaar. Zelfs conservatief potentieel voor 90-330 bcc over decennia. De enige twee testboringen (Preston New Road) zijn permanent gebetonneerd na moratorium (Johnson 2019). Geen commerciële productie.
  • Oostelijke Middellandse Zee (EU-landen): Neptun Deep (Roemenië) ~100 bcm (start 2027, piek ~8 bcm/jaar); Aphrodite/Calypso/Kronos (Cyprus/Griekenland) ~200-300 bcm. Ontwikkeling traag door geopolitiek en kosten.
  • Polen: conventioneel ~70-100 bcm (dalend); schalie-potentieel na mislukte boringen <200 bcm additioneel.

Het totaal ongebruikte gas-potentieel: 800-1.200 bcm. Theoretisch dekt dit 2,5-3,5 jaar volledige EU-vraag. Realistisch gespreid over 10-15 jaar: +30-60 bcm/jaar extra (10-20% dekking boven huidig niveau).

In deze Hormuz-crisis had dit een groot deel van de 15-20% importschok kunnen opvangen.

2. Olie: Noordzee had een buffer kunnen vormen

Eigen olieproductie is marginaal. Het onbenutte hoofdpotentieel:

  • VK Noordzee: 9-10 miljard vaten beschikbaar (reserves + contingent/prospectie, olie-dominant). Theoretisch ~2-2,5 jaar volledige EU-olieverbruik (3,8 miljard vaten/jaar). Realistisch (10-15 jaar): 15-25% extra jaarlijkse dekking.
    Duitsland, Polen en Baltische staten: marginaal (Duitsland conventioneel + schalie olie <1-2 miljard vaten). Moratoria en decommissioning blokkeren dit.

3. Kolen en bruinkool: betrouwbare baseload weggegooid

  • Duitsland: grootste bruinkoolproducent ter wereld. Fase-out wettelijk vastgelegd op 2038, versneld in Rijnland naar 2030. Reserves hadden decennia de baseload kunnen leveren (~1/3 elektriciteit uit kolen tot recent).
  • Polen: grootste EU-steenkoolreserves (~65 miljard ton totaal). Geen vaste uitstapdatum, maar geleidelijke afbouw onder EU-druk (PEP2040).Green Deal en ETS-prijzen maken kolen onrendabel; just transition-fondsen versnellen sluiting.

4. Kernenergie: de “strategische fout” die nu wordt erkend

  • Duitsland sloot 17 kerncentrales en de laatste centrales in april 2023. Het cumulatief verlies bedraagt ~20-25% van de elektriciteitsproductie. Prijzen zouden 23-25% lager zijn geweest met kernernergie in de mix. Duitsland gooide betrouwbare, CO₂-arme baseload weg, bouwde massaal zon/wind maar betaalt nog steeds de prijs voor leveringsonzekerheid en hogere prijzen.
  • België volgde een vergelijkbare weg met de 2003-kernuitstapwet: oudere reactoren (Doel 1-3, Tihange 1-2) permanent gesloten tussen 2022-2025, verlies van ~3-4 GW, dit is 32-44% van de gemiddelde belasting of 29-40% van de piekbelasting.
    Het economisch verlies aan kernenergie en de kosten voor wind , zon en netwerken resulteren in naar schatting voor 2025 in een prijsstijging voor nettarieven van 33% en de huishoudens met 20-25%.Ursula von der Leyen noemde dit in maart 2026 een “strategische fout”.

De gemene deler: Green Deal als blokkade

Al deze beslissingen – fracking-verboden, kolenfase-out, kernuitstap, Noordzee-moratorium, Groningen-sluiting – zijn ingebed in de Green Deal en REPowerEU, met als doel de emissiereductie en Russische importuitstap.

Het resultaat is extreme kwetsbaarheid. Noorwegen produceert volop; de EU niet. Von der Leyen erkent dat de kernuitstap fout was, maar gas, olie en kolen blijven taboe.

Dit is geen klimaatrealisme, maar hypocrisie: Europa preekt transitie terwijl het eigen energiezekerheid opoffert aan ideologie.

In 2026, met lage gasopslag en Hormuz-chaos, betalen burgers en industrie de prijs. Eigen productie had 15-30% dekking kunnen bieden  – genoeg voor echte strategische autonomie. In plaats daarvan kiest Europa niet voor een voorziend beleid maar energiearmoede, afhankelijkheid, hogere rekeningen en een economisch kerkhof.