Door Evert Doornhof.

Wat doe je als je beseft dat je de verkeerde kant op gaat? Je trapt op de rem, toch? Niet in Europa. In plaats daarvan versnellen Europese leiders hun inspanningen en zetten ze door met een energietransitie die nog sneller, ambitieuzer en radicaler is. Ondertussen stapelen de problemen zich op. Een overzicht van de belangrijkste feiten doet je wanhopig afvragen: waarom trapt niemand op de rem?

De signalen in Europa zijn glashelder. De energieprijzen liggen structureel hoger dan in de Verenigde Staten; het elektriciteitsnet stort in; de industrie verlaat Europa; en de afhankelijkheid van import neemt toe. Dit zijn geen geïsoleerde incidenten. Zo werkt het systeem. En toch klinkt de roep vanuit Brussel en Den Haag onverminderd: Laten we het proces versnellen!

Dit is geen pech, maar beleid

De afgelopen jaren heeft Europa bewust voor deze weg gekozen:

• Het sluiten van kerncentrales

• om de binnenlandse gasproductie geleidelijk af te bouwen

• betrouwbare energiebronnen vervangen door weersafhankelijke alternatieven

Dit is geen technologische ontwikkeling, maar een politieke beslissing. Deze beslissing is gebaseerd op de veronderstelling dat er een klimaatcrisis bestaat die snelle en drastische maatregelen vereist. Deze veronderstelling is echter geenszins zeker – en wordt zelden serieus in twijfel getrokken. Onze Wereldklimaatverklaring (WKC) – die inmiddels door 2062 deskundigen is ondertekend – stelt expliciet dat er geen klimaatcrisis bestaat die dit beleid rechtvaardigt. Dit maakt een overhaaste energietransitie ook overbodig.

Frankrijk versus Duitsland: het verschil tussen theorie en praktijk

Binnen Europa is de situatie duidelijk. Frankrijk heeft gekozen voor kernenergie met de volgende gevolgen: ongeveer 70% van de elektriciteit wordt opgewekt in kerncentrales; het systeem is stabiel en voorspelbaar, en de CO₂-uitstoot per kWh is laag.

Duitsland daarentegen koos voor de energietransitie, waarbij kerncentrales werden gesloten en honderden miljarden werden geïnvesteerd in wind- en zonne-energie. De energieprijzen liggen er hoger dan in Frankrijk, en – ironisch genoeg – de CO₂-uitstoot ook.

Zelfs binnen de logica van het klimaatbeleid is de conclusie ongemakkelijk: Duitsland presteert slechter dan Frankrijk, en tegen aanzienlijk hogere kosten. Dit is geen subtiel verschil. Het is een fundamenteel falen van het beleid.CO₂-intensiteit van de elektriciteitsproductie in Frankrijk en Duitsland (2017). Frankrijk produceert structureel schonere en stabielere elektriciteit dan Duitsland – Bron: Environmental Progress, gebaseerd op gegevens van Fraunhofer ISE en RTE.

De huidige cijfers bevestigen dat dit verschil nog steeds bestaat: Frankrijk stoot ongeveer 20-30 g CO₂/kWh uit, terwijl Duitsland ongeveer 300 g CO₂/kWh uitstoot (Bron: RTE France, Ember, Fraunhofer ISE).

Het verschil tussen Frankrijk en Duitsland laat zien dat energiebeleid er wel degelijk toe doet. Frankrijk koos voor kernenergie en heeft een stabiel systeem met lage emissies en relatief gematigde prijzen. Duitsland sloot zijn kerncentrales en investeerde honderden miljarden in wind- en zonne-energie, en wordt nu geconfronteerd met hogere prijzen, een grotere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en zelfs hogere CO₂-uitstoot per kWh. Twee landen, twee beslissingen, twee uitkomsten.

Dingen die mensen liever negeren

De nadelen van de energietransitie worden in Europa nog steeds opvallend weinig besproken. Voorbeelden hiervan zijn:

• Perioden van weken zonder zon en wind

• De reservevoorraad fossiele brandstoffen blijft noodzakelijk

Daarom is een dubbele infrastructuur nodig.

• Het elektriciteitsnet staat onder enorme druk.

• We blijven afhankelijk van grondstoffen en mijnbouw.

• De aantasting van het landschap en de natuur

Dit zijn geen marginale kwesties. Zo werkt het systeem nu eenmaal. Maar iedereen die dit aankaart, wordt meteen bestempeld als iemand die “aan de verkeerde kant van het debat staat”.

De drogreden

Europa probeert een stabiel energiesysteem te vervangen door een instabiel systeem. En het denkt dit probleem te kunnen oplossen door de expansie nog verder te versnellen. Dat is geen strategie. Dat is koppigheid. Zoals onze directeur, Marcel Crok, opmerkt: “Duurzaam” is niet automatisch een oplossing.

Het alternatief

In 2019 presenteerde Clintel de Wereldklimaatverklaring aan de Europese staatshoofden en regeringsleiders. De boodschap was duidelijk:

• Er is geen klimaatcrisis

• en daarom geen reden tot paniekmaatregelen

• De focus moet liggen op betrouwbare en betaalbare energie.

Had Europa dit advies opgevolgd, dan zou het waarschijnlijk een stabieler energiesysteem hebben gehad, met lagere energieprijzen, minder problemen op het elektriciteitsnet en, niet in de laatste plaats, een sterkere industrie.

Bovendien had kernenergie de ruggengraat kunnen vormen, terwijl binnenlands gas als strategische buffer had kunnen dienen en hernieuwbare energiebronnen als aanvulling in plaats van als basis.

De werkelijke kosten worden langzaam maar zeker steeds duidelijker

De kloof met de Verenigde Staten wordt steeds groter. De VS profiteren van lage energieprijzen, een sterke industriële basis en daardoor een hogere economische groei. Tegelijkertijd kampt Europa met hoge energieprijzen, verlies van industrie en een economische achterstand.

Dit blijkt duidelijk uit de ontwikkeling van het bruto binnenlands product in de VS in vergelijking met de EU. De energieprijs speelt hierin een cruciale rol. Dit is geen toeval. Dit is politiek. En politiek heeft gevolgen.

De crisis in Europa is niet dat de energietransitie niet snel genoeg vordert. De crisis schuilt veeleer in het feit dat alle politiek losstaat van de fysieke en economische realiteit. Desondanks blijven politici in Brussel en andere Europese hoofdsteden het gaspedaal indrukken en met volle snelheid op een muur afrazen.

Een eerdere versie van dit artikel is gepubliceerd op theliberum.com.

***

Over de auteur

Evert Doornhof  heeft een lange carrière in de financiële wereld achter de rug, waarin hij commerciële en leidinggevende functies bekleedde. Na de COVID-pandemie sloeg hij een andere weg in, nadat hij had gezien hoe snel persoonlijke vrijheden kunnen worden ingeperkt. Hij zet zich nu in om crises die kunstmatig gecreëerd of overdreven lijken, aan het licht te brengen. Hij is onder meer actief bij de Clintel Foundation, waar hij de sociale mediakanalen beheert en diverse artikelen heeft geschreven.

Link: https://clintel.org/european-energy-policy-full-speed-towards-the-wall/

***