Zoals trouwe lezers weten, staat Climategate.nl sceptisch tegenover waterstof als energiedrager (NB: waterstof is geen energiebron) vanwege de hoge kosten en vele andere nadelen die daaraan kleven, zoals wordt bevestigd door de vele waterstofprojecten die de laatste tijd zijn afgeblazen. Ing. Henri Ossevoort ziet daarentegen wèl mogelijkheden, zoals hij hieronder uitlegt.
Een discussiebijdrage.
***
Door Henri Ossevoort.
Waterstof is de meest voorkomende chemische stof in het heelal. De oneindige energiedrager. Wij noemen dit een kans. Je moet de kans wel zien, anders komt er weinig van terecht. Verheugend is te zien hoe ongelooflijk veel initiatieven er ontplooid worden op waterstofgebied. Dat geeft wel aan hoeveel mensen al lange tijd overtuigd zijn van de ultieme energiemogelijkheid van H2 waterstof voor nu en in de verre toekomst.
De schoonheid en de veiligheid van H2 waterstof gaat ver boven welk ander energiedrager dan ook uit. De schoonste onder alle energiedragers. Op dit moment Verbruikt de mensheid op grote schaal grondstoffen. Wij Verbruiken in plaats van Gebruiken en gooien de rest eenvoudig van ons af! Recyclen komt langzaam op gang.
Verbruiken is eindig tot de grondstofvoorraden uitgeput zijn, maar gebruiken is oneindig, wat we gebruiken geven wij terug aan de natuur, de bron waar wij het vandaan halen. Dat is het basismateriaal water en verkeren daarmee in de eeuwige kringloop van alle water op onze planeet (72 % wateroppervlak) ( 1.499.000.000 km³ = 1 miljard, 499 miljoen km³.
Zo mag het ook 1.479.000.000.000.000.000 ton water)!
Bovenaan prijken:
- H2 Waterstof als schoonste zonder afval, Thorium reactor, Verrijkt uranium reactor.
- Aardgas, Aardolie, Steenkool, Bruinkool, Hout, Turf
5 Jaar geleden heb ik het waterstof dictee geschreven.
Alle initiatieven ten spijt we halen op geen stukken na de hoeveelheid per jaar die we nodig hebben. Om ons land te voor zien van voldoende voor wonen werken, industrie en transport. Er zijn andere maatregelen nodig.
Zo heb ik een idee gelanceerd met enig rekenwerk produceren wij 60 tot 80 Miljard m3/h2/a Dat begint er op te lijken. Wat men van ver haalt mag dan lekker zijn maar is ook duur. Mijn idee ligt dichter bij huis voor de kust, dus lekker dichtbij en hoogstwaarschijnlijk minder kostbaar.
De probleemanalyse
Om een complete waterstof economie te realiseren, eerst een analyse.
De 5 onderdelen van deze analyse zijn:
-
Overgang van aardgas naar waterstof.
-
Opwekking en grootschalige productie van waterstofgas op zee en elders.
-
Opwekking op lokaal niveau waar mogelijk op industrieterreinen en beschikbare en geschikte daken.
-
Distributie via het bestaande (infrastructuur) gasnet.
- Gebruikers voorzien van aanpassingen tot aan de voordeur zowel voor gas als elektriciteit
- Om over te gaan van aardgas naar waterstofgas is het belangrijk in welke mate we gebruik kunnen maken van het bestaande aardgas net. Wij in Nederland hebben het meest fijnmazige aardgas distributie netwerk van de hele wereld. Onderzoek heeft uitgewezen dat grosso modo ons aardgas net heel geschikt is om waterstof te transporteren.
- Naast allerlei initiatieven van ondernemingen tot particulieren die oplossingen bedenken in de toepassing van waterstof blijft de hoofdvraag min of meer onbeantwoord.
Waar halen wij de enorme hoeveelheid waterstof vandaan om Nederland te bedienen zoals we gewend zijn?
Dat kan alleen op hele grote schaal. Via zon en wind op land daarvoor is het oppervlak van Nederland bij lange na niet toereikend. De Noordzee biedt een veel betere mogelijkheden.
Toch zijn er wel degelijk mogelijkheden op het land. Omdat we uitgaan van het produceren van waterstof via zon en wind hebben we al een klein potentieel op het land gerealiseerd. Daar is 1 ding voor nodig. Alle geproduceerde elektriciteit dient ter plaatse omgezet te worden naar Waterstof via elektrolyse, groot of klein. Op die manier hebben we waterstof tot voor de deur. Voor industrie, utiliteit, en woningen. Met waterstof voor de deur kunnen we twee dingen doen. Direct verstoken in de verwarming en kookapparatuur en daarnaast via brandstofcellen de eigen elektriciteit op te wekken.
Nu vastgesteld is dat waterstof via ons fijnmazige gasnet getransporteerd kan worden ligt de weg open voor verder ontwikkeling. Zoals bij alle nieuwe aansluitingen zal nog het een ander aangepast moeten worden.
Bijvoorbeeld industrieterreinen. Doorgaans beschikken die over een uitgebreid hoog capacitief net. Als de daken van veel industriehallen vol gelegd worden met zonepanelen en centraal op het industrieterrein een grote windturbine geplaatst wordt, kan de gezamenlijke elektriciteit opwekking centraal worden omgezet naar waterstof, die vervolgens in het bestaande gasnet wordt gepompt zodat ieder bedrijf naar eigen behoefte warmte en elektriciteit kan maken.
Toch zijn dit maar deelproblemen. Het hoofdprobleem is:
Hoe komen we aan de gigantische hoeveelheid waterstofgas per jaar om Nederland te bedienen? Ca 80.000.000.000 m3/a
- Hoe produceren we deze hoeveelheden waterstofgas?
- Waar produceren we dit?
- Hoe distribueren we die hoeveelheden?
De wat grotere elektrolysers, Bijvoorbeeld de Siemens Silyzer 200 PEM produceert 225 Nm3/h bij een vermogen input van 1.25MW of 1.250 kW.
1250 kW vermogen levert 225 Nm³/h, watergebruik 1,5 liter/Nm³/h
1250 x 1000 /a draaiuren =
1.250.000 kWh x 225 = 281.250.000 Nm3/a
Deze gegevens worden gebruikt voor de nog volgende berekeningen.
Op dit moment zijn er al veel grotere capaciteiten in elektrolysers. Later daarover meer.
Transport
Gas laat zich relatief eenvoudig transporteren. Althans in Nederland is daar heel veel ervaring mee.
Na de productie van waterstofgas via de elektrolysers dient het getransporteerd te worden naar een eerste opslag. Dat kan op drie manieren, lage druk, ca 30 bar, midden druk, ca 100 bar, hoge druk van 300 tot 1000 bar.
De eenvoudigste is de 30 bar in de onmiddellijke nabijheid van de elektrolysers. De reden is eenvoudig het gaat hier om grote hoeveelheden en dus om de hoogste veiligheid.
Bij de relatief lage druk 30 bar kan gebruik gemaakt worden van kunststof leidingen. Voor transport over grotere afstanden worden veelal stalen leidingen toegepast. Het hogedruk aardgas net werkt met een druk van 60 bar. Veel ervaring is opgedaan met grote netwerken in deze vorm.
Voor leidingen die direct van de offshore installaties komen zijn speciale maatregelen nodig voor het leggen en beschermen tegen de zoute omgeving.
Welke materialen kiest men voor gasleidingen?. Een lijstje:
Gasleidingen kunnen van verschillende materialen worden gemaakt. De keuze van het materiaal voor een gasleiding is afhankelijk van een aantal factoren:
- Het soort gas dat getransporteerd kan worden. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan de risico’s op ontploffing, brand en ander schadelijke gevolgen zoals vergiftiging en verstikking die kunnen ontstaan wanneer gas uit de gasleiding ontsnapt.
- De capaciteitseisen die worden gesteld aan het transport door de gasleiding. Kortom hoeveel gas moet worden getransporteerd op een bepaald moment. Dit bepaald mede de diameter van de leiding.
- De druk waarmee gassen worden getransporteerd. De druk van gas heeft te maken met de capaciteitseisen. Als gassen snel getransporteerd moeten worden zal er veel druk op de gasleiding staan en moet de gasleiding van extra stevig materiaal worden gemaakt. Daarnaast worden ook extra hoge eisen gesteld aan de verbindingen waaruit het gasleidingtraject bestaat.
- De invloeden van buitenaf die druk uitoefenen op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan bewegingen en trillingen die afkomstig zijn van gebouwen en machines waarin de gasleidingen zijn geplaatst.
- Weersinvloeden zoals wind, sneeuw, hagel en regen kunnen ook invloed hebben op gasleidingen die buiten zijn geplaatst.
- Temperatuur heeft eveneens een invloed op de gasleiding. Hierbij kan gedacht worden aan de omgevingstemperatuur waar de gasleiding is geplaatst en aan de temperatuur van de gassen die worden getransporteerd.
- Corrosievastheid is belangrijk wanneer een leiding geplaatst is in de buitenlucht en met name in een omgeving met zouten zoals een zeeklimaat.
- De prijs is ook van invloed bij het bepalen van het materiaal van een gasleiding, maar zeker niet het belangrijkste.
Comprimeren
Te beginnen met de einddruk die behoort bij het optimale gebruik van waterstof. Waar het hogedruk aardgas systeem werkt met 60 bar dient deze druk gereduceerd te worden tot 500mbar= 0,5 bar in de straat tot in de gebouwen en apparaten. Sommige huishoudelijk apparaten werken met 200 mbar(0,2 bar) die hebben een speciaal reduceer ventiel.
Het reduceren van het hogedruk net naar de gebouwde omgeving werkdruk vind plaats bij Gasreduceer stations die verspreid georganiseerd zijn in en rondom dorpen, stadjes en steden. Het grote gasnetwerk en de reduceerstations is het meest fijnmazige gas infrastructuurnet in Europa.
Om deze situatie te bereiken is het nodig dat het waterstofgas gecomprimeerd wordt. Waterstof heeft enkele hele dunne molecuul, in vergelijk met andere gassen dient 2x zoveel gas verwerkt en gecomprimeerd te worden.
Het geproduceerde gas na de elektrolysers wordt gecomprimeerd met zuigercompressoren. Comprimeren kost energie tot wel 6 % van de gaswaarde. Bij hogere drukken wordt gebruik gemaakt van Ionische compressoren. Dat zijn compressoren waarvan de cilinder is gevuld met Ionische vloeistof die de waterstof tot 450 bar onder druk zet in waterstoftankstations.
Het Rekenwerk
Via elektrolyse maken we van H2O waterstof. Om H2O te splitsen hebben we elektriciteit nodig. Om 1 m3 waterstof te produceren via elektrolyse is 48,7Kw nodig.
Uitgaand van 1 eiland zoals in het ontwerp ter sprake komt de volgende
uitkomsten:
16 turbines van 15 MW = 240 MW
32 turbines van 8 MW = 256 MW
60 Turbowinds 2 MW = 120 MW
——————————————————
Som: 616 MW
Aantal draaiuren = 3000 x 616 = 1.848.000 MW
1.848.000.000 kW : 48,7 = 36.960.000 m3/a per eiland
X 60 Eilanden = 2.217.600.000 m3/H2/a
Er staan 304 turbines in de Noordzee betekent 11.235.840.000 m3/a
16 turbines van 12 miljoen = 195 miljoen euro
32 turbines van 10 miljoen = 320 miljoen euro
60 Turbowinds 0,3 miljoen = 18 miljoen euro
————————
Per eiland een investering aan turbines € 533.000.000
Per eiland een investering aan offshore installaties € 50.000.000 euro
Totaal per eiland € 583.000.000 euro
Het ontwerp
Al deze ingrediënten maken nog geen werkend geheel. Om een werkend geheel te maken is een ontwerp nodig. Ontwerpen is een geestelijk proces. Niks computer, die leidt in de beginfase van het ontwerpproces alleen maar af. De inspiratie broodnodig voor het ontwerp zit in ons hoofd. Honderden beelden, gedachten gaan door ons hoofd. Daar kan een computer nooit tegen op.
Uit al die beelden en gedachten visualiseren we een richting waar we naar toe zouden willen. Van droom naar werkelijkheid.
Dit ontwerp kwam tot stand door heel veel informatie van buitenaf over energie en de wereld. Ervaring en inzicht in bepaalde zaken maken dat er in het brein verbanden worden gelegd combinaties onderzocht die uiteindelijk uitmonden in schetsen. Een stuk papier en een potlood zijn voldoende om gedachten kronkels op papier te krabbelen. Meer is het niet. Het is een proces tussen hersens en hand dat moet groeien van krabbels en nog eens andere krabbels naar een keuze die dicht bij onze hersenspinsels (dromen ) komen. Uit al die krabbels wordt een keuze gemaakt en die wordt verder uitgewerkt. Krabbels worden maatgevoerde schetsen om te zien hoe de verhoudingen liggen. Past het nog steeds met de beelden in ons brein? Dan gaan we verder.
In dit ontwerp zijn een aantal ingrediënten bij elkaar gebracht en stuk voor stuk nagegaan wat hun mogelijkheden zijn. Het gestelde doel is energie in de schoonste vorm, milieuvriendelijk recyclebaar, duurzaam etc.
Heel de wereld is enthousiast over de mogelijkheden die de zon de wind en het water te bieden hebben. Van de warmwater zonnepanelen, de mechanische molen naar de elektriciteitsleverende turbine, van de waterlopen naar de stuwmeren en het gebruik van de valenergie. Van mechaniek naar elektrisch. Zijn daarmee de mogelijkheden uitgeput? Zeker niet Een regering die plannen maakt vastgelegd in een akkoord blijft hangen in het wondermiddel All Electric. Verder gaat voor hen de wereld niet. Elektriciteit is wederom een middel geen doel op zich. De regering verheft elektriciteit als doel.
Verder, alsmaar verder, wat is nog meer mogelijk met elektriciteit.
Men kan het omzetten in warmte, men kan motoren aandrijven, apparaten laten werken, etc. Daarmee is niet gezegd dat we de schoonste energievorm hebben.
Alle opgewekte energie op een klein percentage na wordt gemaakt door het verbranden van fossiele- en bio-materialen. Schoon?, de schoonste? Nee!
De vastgelopen denkers willen ons doen geloven, alles via zon, wind en water omgezet naar elektriciteit, dat daarmee de ideale toestand wordt bereikt. Op dit moment zeker niet.
De teleurstelling is dan ook groot als blijkt dat, hoe groot de energiepotentie van deze middelen ook mag zijn, ze hoogst onbetrouwbaar blijken. De zon schijnt niet altijd en de wind waait niet altijd. Wie heeft dat ook alweer verzonnen.
Ook blijkt zonneklaar dat de gevraagde elektrische energiehoeveelheid voor een groot dorp en voor een stad niet langdurig kan worden opgeslagen. Deze vaststelling moet onherroepelijk leiden naar het zoeken naar andere mogelijkheden. Het denken had niet op mogen houden bij het opwekken van alleen elektrische energie.
Een aantal ontwikkelingen gaat inderdaad een stap of twee verder. Elektriciteit opslaan op grote schaal lukt niet. Gas opslaan op grote tot zeer grote schaal lukt wel. Simpelweg het feit dat gas samendrukbaar is en het zich redelijk eenvoudig laat opslaan. Door comprimeren en opslaan ontstaat een grote buffercapaciteit die de zonloze en windloze perioden moeiteloos overbruggen kan.
Ja, dan komt de volgende vraag. Hoe produceert men dat gas? Hoe transporteert men dat Gas. Waar slaat men dat gas op?
Dat zijnde volgende stappen na de opwekking door zon wind en water.
Een ontwerp van deze omvang kan alleen maar tot stand komen via de geïntegreerde ontwerpmethode.
Ontwerp nr. 1: Met gebruik van bestaande middelen
Kunstmatige eilanden Offshore Installaties Geïntegreerd Ontwerp door een Consortium
Deze eilanden worden opgebouwd uit niet meer functionerende offshore installaties. Deze gemodificeerde installaties worden opgesteld in een achthoek waarvan elke zijde een lengte heeft van ca 400 meter. De zo ontstane binnenzee heeft een oppervlak van ca. 400 ha. Diameter 2300 m2. Tussen de op de zeebodem verankerde offshore platforms zijn lege supertankers gemonteerd die met de getijden op en neer kunnen bewegen.
Zo ontstaat veel plaats voor windmolens, elektrolyse apparatuur en de eerste opslag in de supertankers. Maar ook voldoende leefruimte voor de mensen die er moeten werken. In de zo ontstane binnenzee kunnen wierplantages worden aangelegd. De binnenzee kent een wat rustiger water bij storm dan de buitenzee. In principe lijkt het ook op het eerste ontwerp alleen wordt hier gebruik gemaakt van bestaande installaties die een tweede leven aangaan.
De overheid moet die offshore installaties opruimen en dat kost de overheid op dit moment 4 miljard euro (4000 miljoen euro). Daar heeft men het eerste startbudget te pakken voor een hele goede pilote.
Dit vergt een compleet herontwerp om alle ingrediënten op de juiste wijze te verwerken tot een werkend Northsea Power Gas Station.
Een geïntegreerd ontwerp met in het ontwerpteam alle disciplines die een taak hebben in deze.
Vervolgstappen
Het zal duidelijk zijn dat voor het definitieve ontwerp en de engineering van deze ideeën alle beschikbare kennis over het gedrag van de zee, de zeebodem, de wind op de Noordzee, de Deltawerken en de kennis van de energieopwekking op land en zee moet worden ingezet voor de constructeurs om tot een schone, duurzame en werkbare installatie te kunnen komen. Universiteiten, onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven zullen samen moeten werken om het geheel mogelijk te maken daartoe gefaciliteerd door de overheid. Groene energie is eenzelfde verantwoordelijkheid als het verzorgen van schoon drinkwater. Een overheid die het voorzorgprincipe hanteert beschouwt ze als grondrechten. Op basis van het totale (duurzame) energiegebruik kan nu berekend worden welk percentage groene energie op deze wijze op zee kan worden geproduceerd. Naar verwachting kan het aantal grote windmolens op land hiermee aanzienlijk beperkt worden.
Kunstmatige eilanden offshore installaties
Met waterstof fabrieken die gebouwd worden op afgedankte boorplatforms zou met stroom van windparken op zee via elektrolyse waterstof uit water gemaakt kunnen worden. Per dag zou zo’n fabriek een hoeveelheid waterstof kunnen produceren die overeenkomt met de energie van meer dan 2 miljoen vaten olie. De waterstof zou met pijpleidingen of tankers kunnen worden vervoerd. (uitspraak van Shell) Het eiland is uitgerust met op elk offshore platform een windturbine van 15MW. Op een lager niveau maar nog steeds hoog boven het zeeniveau windturbines met een verticale as . Diameter ca. 12 meter en een hoogte van ca 30 meter. Alle opgewekte elektriciteit, zowel door wind, zon als water wordt direct ter plaats door middel van elektrolyse apparatuur omgezet in H2.
Tussen de vast opgestelde offshore platforms zijn opgelegde niet meer in gebruik zijn de olietankers. Deze zijn verbonden met kettingen en reserve kabels aan de offshore platforms en bewegen mee op eb ene vloed. Op de dekken van de tankers zijn hoogwaardige zonnepanelen gemonteerd en een aantal verticale as windturbines met een diameter van ca 20 meter en 40 meter hoog.
De tankers zelf bieden voldoende H2 opslag met een lage tot middel druk en dienen als eerste opslag en buffer voor dat het gas naar de vaste wal wordt getransporteerd. De offshore installaties zijn alle voorzien van huisvesting, recreatie en restauratie mogelijkheden.
De totale productie capaciteit is 8 turbines van 10MW en ca 50 verticale as turbines van 0,5 MW is 25 Mw + 80 Mw is totaal 105 MW elektrisch vermogen.
De jaarlijkse windproductie is ca 4000 uren. 105 x 4000 = 420.000 MWh
Ontwerp nr. 2. Nieuwbouw
Kunstmatige eilanden op de Noordzee.
Ontwerp: World of Abondance. (Wereld van Overvloed)
Engineering en uitvoering dienen gedaan te worden door een geïntegreerd ontwerpteam en door een consortium van uitvoerende firma’s.
Het basisconcept voor een ”Circulaire Energie”, bestaat in principe uit een drijvend achthoekige ponton met een diameter van 19 meter en een lengte van 126,60 meter. Om de 20 meter voorzien van een waterdicht schot.
De langwerpige (126 meter) pontons zijn onderling koppelbaar door middel van koppelpontons die op de zeebodem verankerd zijn. De dakzijde, ruim boven het waterniveau is bezet met ca 2.500m2 hoogwaardige zonnepanelen. De onderwaterzijde is uitgerust met getijden turbines van ca 1MW.
Dit is een basiseiland voor FEW = Food Energy Water module.
De koppelpontons, 9 stuks, zijn voorzien van verticale as windturbines van het type Savonius met een diameter van 15 meter en een hoogte van 30 meter het motor /dynamo huis is inwendig in de ponton geïnstalleerd voor droog onderhoud en bescherming tegen zee en weersinvloeden.
Een compleet eiland bestaat uit 6 stuks in zeshoekvorm opgesteld en onderling gekoppelde basiseilanden met een totale oppervlakte van 330 ha. Zie basistekening.
Het hoofddoel is om door middel van zon- getijden- en windenergie duurzame elektrische energie op te wekken die ter plaatse door middel van elektrolyse wordt omgezet in H2 waterstofgas.
Dit gas wordt opgeslagen in drijvende drukbestendige tanks. Vanuit de tanks wordt het gas via pijpleidingen op de bodem van de zee getransporteerd naar de wal.
Naast de waterstofproductie wordt de vrijkomende warmte benut om zeewater te verwarmen en middels destillatietechniek (ontzilting), dit om te zetten in drinkwater. Dit drinkwater is nodig voor de elektrolysers. Het residu zout kan worden verkocht.
De zo ontstane binnenzee is een ideale plaats om zeewierplantages te exploiteren. Op deze wijze ontstaat een circulaire energiestroom waarbij alle onderling gekoppelde technologieën elkaar versterken.
Deze geconcentreerde ”archipel” van ca 3,3 km2 levert 3 x zoveel energie als een gemiddelde windfarm en produceert extra veel waterstof , water, voedsel, vis en bovendien haven- en luchtfaciliteiten.
Dit aldus geconcentreerd geconstrueerde energiebasis-eiland kan op ieder gunstige plek offshore worden geïnstalleerd en verankerd, onafhankelijk van klimaat en of kustinfrastructuur.
Geschatte maximale capaciteit = 6 miljard m3/h2/a
Het uiteindelijk doel moet zijn dat ieder gebouw, iedere industrie zijn aansluiting krijgt van groene waterstof. De aansluiting dient de capaciteit te hebben van zowel de elektriciteitsbehoefte alswel de warmtebehoefte.
De waterstof aansluiting kan na de meter ingezet worden als gas voor de directe verwarming en via brandstofcellen in elektriciteit.
Industrieterreinen lenen zich bij uitstek om de energievoorziening centraal op te pakken per industrieterrein
Het bestaande aardgasnet dient in ieder geval aangepast te worden voor wat betreft het geschikt maken voor waterstof. Dat betekent dat alle appendages uitgewisseld moeten worden om waterstof resistent te zijn.
Ook uitbreiding en/of verzwaring van het gasnet is noodzakelijk en brengt hoge kosten met zich. De kosten zijn zeker terug te verdienen als men nagaat dat bij het van het aardgas afgaan de infrastructuur verplicht uitgegraven en verwijdert dient te worden volgens de wet hetgeen enorme kosten met zich mee brengt, tot wel 500 miljard.(zie het klimaatakkoord), waar niets tegenover staat, geen besparing, geen enkele verdienste ten gunste van de CO2-uitstoot, eerder het tegendeel.
Geraadpleegde literatuur
- Water en Waterstof Voordracht 24 september 2016
- Routekaart Waterstof TKI Nieuw Gas maart 2018.
-
Hydrogen Rocks 795-Book manuscript. November 2021
- Infrastructure Outlook 2050 appendices 2014 (Gasunie en TenneT)
- Energieopslag.
Naschrift
Dat lijkt misschien onbeduidend, maar juist ‘in kleine utopieën die concreet laten zien hoe het anders kan, hoe het beter kan’ bespeur je de geest van revolte tegen een maatschappelijke orde die verontwaardiging wekt en ingeklemd zit in oude structuren.
Waarom het gebruik van deze installaties? Er staan onder andere ongelooflijk kostbare installaties (offshore platforms) op zee die niet meer in gebruik zijn.
Eigenaars zijn de Nederlandse staat en de NAM. Volgens de wet dienen installaties die niet meer in gebruik zijn ontmanteld te worden Dat geld voor de staat en voor de NAM Sloopkosten 8 miljard euro’s delen door de twee partijen.
Nu ga ik even op de milieustoel zitten. De gigantische milieuvervuiling die ontstaat bij het uit elkaar snijden van deze staalkolossen is te gek voor woorden. Al die zware dure coatings gaan verbrand worden in de open lucht bij het snijden en het schrotten. Zet u het voor u?
Daar doe ik niet aan mee. De faciliteiten die ze herbergen zijn perfect geschikt voor een tweede leven. En alles wat daarbij hoort voor de productie van H2. Sinds wij in Nederland een Forklift Vessel (kost 1 miljard euro) ter beschikking hebben die in èèn stuk deze platforms oplichten en verplaatsen. De overheid moet die offshore installaties opruimen en dat kost de overheid op dit moment 4 miljard euro (4000 miljoen euro). Daar hebben wij het eerste startbudget te pakken voor een hele goede pilot. De NAM moet ook mee betalen met het opruimen als eigenaar, nog eens 4 miljard euro. Beschikbaar budget € 8.000.000.000,= Dit vergt een compleet herontwerp om alle ingrediënten op de juiste wijze te verwerken tot een werkend Northsea Power Gas Station. Een geïntegreerd ontwerp met in het ontwerpteam alle disciplines die een taak hebben in deze. (Zie voorbeeld schema)
Vervolgstappen
Het zal duidelijk zijn dat voor het definitieve ontwerp en de engineering van deze ideeën alle beschikbare kennis over het gedrag van de zee, de zeebodem, de wind op de Noordzee, de Deltawerken en de kennis van de energieopwekking op land en zee moet worden ingezet voor de constructeurs om tot een schone, duurzame en werkbare installatie te kunnen komen. Gasunie, Universiteiten, onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven zullen in ontwerpteam samen moeten werken om het geheel mogelijk te maken daartoe gefaciliteerd door de overheid. Groene energie is eenzelfde verantwoordelijkheid als het verzorgen van schoon drinkwater. Een overheid die het voorzorgprincipe hanteert beschouwt ze als grondrechten. Op basis van het totale (duurzame) energiegebruik kan nu berekend worden welk percentage groene energie op deze wijze op zee kan worden geproduceerd. Naar verwachting kan het aantal grote windmolens op land hiermee aanzienlijk beperkt worden.
Henri Ossevoort.
Wij kunnen binnen onze ideeën vele detail zaken direct worden aangepakt tot een werkbaar plan voor ontwerp, testen en uitvoeren. Een kwestie van opdracht geven.
Adviespraktijkvoor Bouwkunst Energie en Milieu heeft de mogelijkheid de (capability) dit als project te kunnen opstarten.
Wij bieden ons hierbij aan.
Ing. Henri Ossevoort
Ontwerper, engineer, Energie en Milieu.
E-mail. henrihgossevoort@gmail.com info@vriezenland.nl
***
aardgas CH4 bestaat uit een atoom koolstof en 4 atomen waterstof dat kun je eenvoudig opslaan en transporteren en bij verbranding komt er een beetje co2 vrij en een forse hoeveelheid waterdamp . in een centrale zou je zelf die CO2 kunnen opvangen en opslaan maar gezien de hoeveelheid uitstoot van een kolencentrale is aardgas schoon te noemen en kijken we naar explosiegrenzen dan is waterstof ronduit gevaarlijk.
Fred Udo zou hier bij moeten zijn, hij is helaas overleden dus hier zijn artikel “waterstof economie. https://www.climategate.nl/2018/09/waterstofeconomie/
En zijn verwijzing naar mijn artikel https://www.climategate.nl/2018/07/een-groene-waterstof-economie-of-een-ramp-in-wording/
Ik denk dat we daarin duidelijk genoeg zijn
Aardgas bevat 3 ker zoveel energie dan waterstofgas , dus 1 kuub aardgas levert net zoveel energie als 3 kuub waterstofgas , de ddorstroom snelheid wordt bepaald door leiding dikte dus heb je ook dikkere leidingen nodig of een soort van persleidingen. Als je het vloeibaar verplaats moet je 3 maal zoveel verplaatsen dan vloeibaar aardgas.
Mijn vingers zijn te dik voor de moderne apparatuur.
Voor een paar Euro heb je een speciale pen voor tablets. Dikke vingers. Weet ik alles van.
Die je dan niet terug kan vinden of gewoon kwijtraakt.
Omdat zoveel argumenten tegen geen deuk in een pakje boter slaan, is waterstof in volle vaart aan het uitbreiden!
Ons nationaal H2 netwerk is in aanleg. We hebben al tijden een netwerk liggen tussen
Maasvlakte-Botlek-Moerdijk-Antwerpen-Gent.
Dld is verder met de aanleg van zijn nationale H2 netwerk….
Ja dat klopt, grijze waterstof, alleen de meeste burgers weten dat niet.
Tot zover ben ik gekomen en struikelde over dit: Mijn idee ligt dichter bij huis voor de kust, dus lekker dichtbij en hoogstwaarschijnlijk minder kostbaar.
De introductie van HOOGSTWAARSCHIJNLIJK is wat deze column wmb volledig onderuit haalt.
Ik heb nl ook een fantastisch idee en volgens mij HOOGSTWAARSCHIJNLIJK minder kostbaar. Ik lees de column uit want ben benieuwd hoe deze meneer eea gaat financieren. De oplossing is nl subsidie.ik begrijp d actie van HL om discussie uit te lokken maar als we dat gaan doen stel ik voor dat HL ook mijn alles oplossende idee publiceert. Misschien te voorbarig want nog niet het hele betoog gelezen. Op THB een duidelijke column van Pielke jr. over de rol die Al Gore heeft gespeeld in het catastroferen van wat in de jaren 90 heette GLOBAL WARMING waar veel leden van de KNAW als kippen zonder kop achteraan liepen en kwalijker nog steeds doen met catastrofale gevolgen zie het debat Tatasteel over wat de schrijver voorstaat het subsidiëren van een onzin idee dat al veel mislukkingen kent in niet alleen Europa. Enig idee waarom de chinezen zich niet bezighouden met groene want ik neem aan dat de schrijver dat bedoeld waterstof. Ik ga nu verder lezen in de hoop dat ik dit allemaal verkeerd interpreteer. Ik ben zeer blij met het kabinet Jetten en de sterke nietsontziende drive Nederland te de-industrialiseren door navo gelden in te zetten voor wat deze schrijver graag wil groene waterstof opgewekt met windmolens op de noord zee. We gaan mooie zonovergoten en winderige tijden tegemoet u dient alleen wel die befehlen aus Den Haag auf zu führen und sobiet. Auf wiedersehen.
Hans ik ben gestopt met lezen misschien te vroeg zul je zeggen maar een mens met enkele hersencellen meer kan deze onzin niet verdragen want hoofdpijn. Waarom dan? Nou wat dacht je van deze. Voorstel Ossenvoort voor het planten van eurobomen vele honderden hectaren eurobomen die in de herfst hun product laten vallen en dat opgevangen kan worden door de minister van financiën.
Om een complete waterstof economie te realiseren, eerst een analyse.
De 5 onderdelen van deze analyse zijn:
Overgang van aardgas naar waterstof. WAT EEN GELUL
Opwekking en grootschalige productie van waterstofgas op zee en elders. WAT EEN GELUL
Opwekking op lokaal niveau waar mogelijk op industrieterreinen en beschikbare en geschikte daken. Zie 1 en 2.
Distributie via het bestaande (infrastructuur) gasnet. GARANTIE OP ONTPLOFFINGSGEVAAR
Gebruikers voorzien van aanpassingen tot aan de voordeur zowel voor gas als elektriciteit
Om over te gaan van aardgas naar waterstofgas is het belangrijk in welke mate we gebruik kunnen maken van het bestaande aardgas net. Wij in Nederland hebben het meest fijnmazige aardgas distributie netwerk van de hele wereld. Onderzoek heeft uitgewezen dat grosso modo ons aardgas net heel geschikt is om waterstof te transporteren. LEES HET ONTSNAPPEN VAN WATERSTOF IN DE ATMOSFEER BIJ PRODUCTIE IN GRONINGEN.SCHADE IN ATMOSFEER VAN LANGER AANWEZIG BLIJVEN VAN CO2. HEEFT IETS TE MAKEN MET METHAAN.
Naast allerlei initiatieven van ondernemingen tot particulieren die oplossingen bedenken in de toepassing van waterstof blijft de hoofdvraag min of meer onbeantwoord.
DIT IS SCHANDELIJK GEWAUWEL VAN OSSENVOORT WANT NEEM AAN DAT OSSENVOORT OP DE HOOGTE IS VAN HET ONTSNAPPINGS GEVAAR VAN ZIJN GELIEFDE “GROENE” WATERSTOF WAARMEE BESTAAND GASNET NIET GEBRUIKT KAN WORDEN.
MET ALLE RESPECT DEZE TOM POES VERZIN EEN OPLOSSING HEEEFT GEEN MOEITE GELD UIT TE GEVEN VAN ANDEREN OSSENVOORT ONWAARDIG.
Uitstekend artikel dat alle voor- en nadelen en beperkingen en obstakels van een waterstof-economie benoemt.
De voor de hand liggende conclusie is gerechtvaardigd dat heel veel extra (groene?) goedkope elektriciteit nodig is voor een veilige lekkage vrije productie, compressie, opslag, hoge druk transport en anti-corrosie infrastructuur voor een Nederlandse waterstof-economie.
Groene droom dus?
Ja, lekker de Noordzee volplempen met nog meer gifverspreidende zwaaipalen.
Dat hele waterstof idee uit wind- en zonneënergie moet de prullenbak in.
Mocht er ergens waterstofgas winbaar zijn uit de bodem, dan daar rechtstreeks een elektriciteitscentrale op laten draaien.
Plaatje bij het hoofdartikel (gebroeders Das?… Nee, ik denk van niet, want die konden rekenen) is wel erg dom en suggestief,…..
…. dat één mega-windturbine een vloerbaarwaterstofgas transporttanker binnen een paar dagen kan voltanken verankerd liggend aan de zwaaipaal in de Noordzee.
Één dag stilliggen van een vloeibaargas transporttanker is heel erg kostbaar wijst de praktijk uit.
Ik vermoed dat diverse ideologsche ‘hernieuwbare’ / ‘groene’ dagdromers zijn klaargekomen op dit plaatje….
De reden is dat met die tussenstap het verlies (planeetverwarming) drie keer zo groot wordt. Misschien onbedoeld.
Leuk hoor, eerst allemaal van het gas af, straks weer aan het gas. Kolder in de kop!
Zo zie je maar dat idealen leuk zijn, maar niet geschikt om ze door te voeren, het geeft alleen maar ellende.
Als de conventionele energiebronnen te duur worden zal de markt vanzelf naar voordelige alternatieven zoeken.
Subsidie is ook hier weer uit den boze, laat het aan de markt over.
Schaf overheidssturing middels heffingen, belastingen en accijnzen af.
Uitsluitend belasting bij de bron, daar waar werkelijk waarde wordt gecreëerd.
1) “Het Rekenwerk
Via elektrolyse maken we van H2O waterstof. Om H2O te splitsen hebben we elektriciteit nodig.
Om 1 m3 waterstof te produceren via elektrolyse is 48,7Kw nodig.”
Volgens mij:
Je hebt ongeveer 48,7 KW nodig voor 1 kg waterstof niet 1 m3.
1 kg waterstof is 11 m3 dus 4,4 kWh/m3 H2
( Fred Udo gaf 4,5 kWh/m3)
2)”Som: 616 MW
Aantal draaiuren = 3000 x 616 = 1.848.000 MW
1.848.000.000 kW : 48,7 = 36.960.000 m3/a per eiland
X 60 Eilanden = 2.217.600.000 m3/H2/a
Er staan 304 turbines in de Noordzee betekent 11.235.840.000 m3/a”
Volgens mij:
24×365=8760 3000/8760=34%
Een CF va 34% is veel te laag
4000 uren per jaar is reëler wat een CF geeft van 45,6%
Dus 4000×616=2.464.000 MW
2.464.000.000/48,7=50.595.482 kg
Dus x 11= 556.550.308 m3 per eiland
x 60 eilanden = 33.393.018.480 m3/H2/a
Rekenwerk ??
Factor 15 meer m3 H2…..
In dit filmpje ook wat rekenwerk. Al wat ouder, maar nog steeds bruikbaar. https://www.youtube.com/watch?v=-4qXeOe_35c
H2 = boem is HO
Een gigantisch project met vitale onderdelen op zee dat ook nog eens zware stormen moet trotseren, het getijden opwekstysteem lijkt me ook het nodige onderhoud nodig te hebben.
Of hier investeerders zonder subsidie zich aan dit complex systeem durven te wagen zal moeten blijken.
Met gratis geld is natuurlijk alles mogelijk.
Ook het geschatte bedtag zal zoals gewoonlijk bij alle projececten overschreden worden.
Maar in iedergeval het bedenken van dit systeem zal een uitdaging zijn geweest.
Het leven zonder fossiele brandstoffen en fossiele grondstoffen op de huidige schaal met dit aantal mensen op deze planeet zal niet zonder slag of stoot lukken, sterker ik denk dat dit nooit lukt.
Denk ik nu te negatief, ik denk het niet want zo een project als dit is niet eens te onderhouden zonder fossiele brandstoffen want ook waterstof is niet heilig.
Shell is bijna klaar met zijn grote H2 fabriek op maasvlakte 2. Die maakt H2 uit windmolenstroom (of ieder andere goedkope stroom).
Air Liquide is daar in buurt ook zo’n fabriek aan het bouwen (heb ik nog niet bekeken).
Het hoeft niet m.b.v. offshore opgewekte windmolenstroom, onshore kan ook. Met zonnepanelen opgewekte stroom gaat ook goed.
Met fossiel opgewekte stroom kan niet want dan is de gemaakte H2 niet meer groen.
Windmolen stroom is niet goedkoop het lijkt alleen zo. Miljarden worden uitgegeven voor de koppeling aan een transport systeem van windmolens op zee en de aansluitingen aan het elektriciteitsnet op het land. Erg duur en dat geld wordt via de netwerkkosten opgehaald bij de gebruikers zo lijkt die rommelstroom goedkoop.
Eerst afvragen waarom je het zo doet. Maak waterstof met kernenergie. Kleine kerncentrales (SMR’s. Thorium) en dan lokaal, ik schat in dat je dan waterstof een factor 2 tot 3 goedkoper kunt maken. Bovendien heb je minimale transport problemen van waterstof.
De reden is toch wel duidelijk?
Hoe moet je anders energie maken als de zon niet schijnt of er geen wind is?
Je zult een buffer waterstof moeten maken welke altijd voldoende is om de luwte in zon en wind op te vangen.
Niet dat het daardoor goedkoper wordt, maar je hebt wel een vorm van opslag van teveel geproduceerde energie in de vorm van waterstof voorhanden.
Aan de hand van de huidige kosten van het plaatsen van windmolens op zee en de aanleg van leidingen moet het mogelijk zijn om toch op een paar miljard nauwkeurig uit te rekenen wat dit gaat kosten als we alle energie in ons land op deze wijze op gaan opwekken.
Volgens mij zijn alle disciplines wel ergens eerder aan de orde geweest, dus laat het uitrekenen door ervaren constructeurs en technici.
Eerlijk gezegd denk ik dat wij zullen schrikken van de kosten, niet alleen de aanleg maar ook de operationele kosten, onderhoud etc.
Heel in kort op dit idee:
FG Waterstof is waarschijnlijk onmisbaar, maar niet geschikt als hoofdsysteem voor alle energie, omdat je er simpelweg te veel energie in verliest; het wordt vooral een oplossing voor industrie, opslag en zwaar vervoer.
Dit idee kan de vraag stellen: “Willen we straks kunnen leven MET een werkend energiesysteem of IN een energiesysteem.
De windmolens hebben genoeg ruimte om twee gezinnen onderdak te bieden, er zit altijd al een deur in en is voorzien van een ruime parkeerplaats, een paar raampjes erin en klaar is kees.
En over dat straks.
In een energietransitie is:
1. Technisch veel tot bijna alles wel mogelijk.
2. Economisch en ecologisch veel minder mogelijk
3. Maatschappelijk nog minder
Technisch kunnen we op zon en wind inclusief opslag een energiesysteem optuigen met een bijbehorende economie en samenleving.
Voor die economie wordt dan de vraag waar en hoe we onze toevoegde waarde kunnen omzetten in inkomen. Welke takken van industrie zijn er dan nog. Tevens hoe ziet binnen die economie ons leven eruit. Waar wonen we waar recreëren we nog en vooral hoe wordt onze besteding van tijd.
Wat technisch kan moet wel (ook ecologisch) kunnen worden opgetuigd met inzet van veel grondstoffen die nu al schaars zijn of versneld dat worden. Verder is die toekomst gericht op voor ons land 20 miljoen bewoners of gaan we bewust terugsturen naar 10 miljoen voor ons land met nu al te beperkte ruimte.
Die maatschappij zal die accepteren dat (zon en wind) wat nu al veel weerstand oproept nog veel verder wordt uitgebreid. Nogmaals technisch kan veel maar uiteindelijk zal dat een keuze zijn van de bewoners van dit land. Niet de techniek mag uitsluitend bepalend zijn hoe we straks moeten leven maar hoe we straks willen leven zal de keuze voor de techniek moeten gaan bepalen.
Zonder een visie en keuze met een plan van aanpak krijgen we een toekomst die ons zal overkomen en ondanks ‘shifting baseline’ bijna zeker ook ons slecht zal bevallen.
Hierboven schreef ik over economie d.w.z. het totaal aan daaraan verbonden activiteiten maar ik had het nog niet over het economisch systeem dat aanloopt tegen einde houdbaarheid en daardoor een enorme rol zal gaan spelen op weg naar die toekomst. Een economisch systeemverandering met alle invloeden op hetgeen boven staat aangegeven zal eea sterk mede bepalen. Dat laatste is de olifant die men steeds negeert.
Frans, windmolenstroom en zonnestroom zijn niet alleen groen maar ook veel goedkoper dan met andere middelen opgewekte stroom!
Daarom ziet de toekomst er zonnig uit voor Shell en Air Liquide met hun H2 fabrieken op de Maasvlakte.
Je gaat van veel te grote veranderingen uit. Er verandert verder niet veel, we gaan alleen nog massaler elektrisch rijden omdat rijden op groene H2 waarvan onder de motorkap elektriciteit wordt gemaakt m.b.v. brandstofcellen (rendement 60%, niets beweegt verder) veel goedkoper gaat worden.
Je hebt immers alleen een elektromotor, een H2 tank en wat regel elektronica nodig.
Ik schat dat de versnellingsbak ook simpeler kan omdat elektromotoren dynamischer zijn dan brandstof motoren.
Als je auto rijd dan zal de overgang je prima bevallen; veel minder lawaai (praktisch niets van de motor), flexibeler te gebruiken…
Er rijden overigens al dergelijke auto’s rond.
Daarom hebben we in NL al 20 tankstations waar je H2 kunt tanken.
Bas
Als je even doorvraagt, weet zelfs AI dat je raaskalt. Als je 3/4 van de werkelijke kosten weglaat is alles goedkoop. Je drijft op ideologie en waan.
Subsidie en de verkapte vormen daarvan, zoals garantieprijzen, maakt alles mogelijk, tot de pot leeg is.
Plaatje bij het hoofdartikel (gebroeders Das?… Nee, ik denk van niet, want die konden rekenen) is wel erg dom en suggestief,…..
…. dat één mega-windturbine een vloerbaarwaterstofgas transporttanker binnen een paar dagen kan voltanken verankerd liggend aan de zwaaipaal in de Noordzee.
Één dag stilliggen van een vloeibaargas transporttanker is heel erg kostbaar wijst de praktijk uit.
Ik vermoed dat diverse ideologsche ‘hernieuwbare’ / ‘groene’ dagdromers zijn klaargekomen op dit plaatje….
Die transport tanker wordt vanuit een tank op het ‘energie’ eiland volgetankt. |
Overigens betwijfel ik of dat gaat gebeuren, want het is simpeler om al die stroom met kabels aan land te brengen en daar dan stroom naar H2 omzetters te bouwen.
ja toch maar vergeten dat het kleinste molecuul ter wereld zich niet laat vervoeren en opslaan Over de prijseffecten van H2 is niet nagedacht Waarom zouden we de wereldbevolking niet beperken in omvang Omdat we dat niet netjes kunnen ?Terug naar de 2 miljard mensen rond 1800 dan is alles beter met de huidige inzichten
Een doemdenker zou nu het antwoord geven dat overheden hierop ingespeeld hebben middels de corona pandemie en de zogenaamde snelle ontwikkeling van vaccins hiertegen. Dan geleidelijk een stofje in de atmosfeer brengen waar gevaccineerden negatief op reageren en voila hier je oplossing van het reduceren van de mensheid. Het zal niet zo zijn maar het zou zo maar kunnen.
Met meer mensen krijgen we meer uitvindingen en dus meer ontwikkelingen waardoor we langer en gelukkiger kunnen leven…
Mischien energie opslaan op plaatsen waar dat kan, dat doen de belgen:
”De Meren van l’Eau d’Heure (Les Lacs de l’Eau d’Heure), gelegen op de grens van Namen en Henegouwen, vormen het grootste stuwmeergebied van België’. De voornaamste functies zijn waterkrachtenergie, waterbeheer en toerisme.
Energie en Functie van het Stuwmeer:
— Waterkrachtcentrale: De stuwdam van de Plate Taille, de grootste van de vijf meren, herbergt een waterkrachtcentrale. Deze centrale wekt elektriciteit op door waterkracht.
— Energieopslag (Pompcentrale): Het systeem functioneert als een pompcentrale (vergelijkbaar met Coo). Hierbij wordt water van een lager gelegen meer naar het hoger gelegen meer (Plate Taille) gepompt wanneer er een overschot aan elektriciteit is. In tijden van hoge vraag wordt het water door turbines teruggestuurd om snel elektriciteit op te wekken.
Een enthousiast verhaal, maar niet overtuigend. Waterstof als energie drager blijft 6 maal zo duur als aardgas als energie drager (van zonne energie vastgelegd een paar honderd miljoen jaar geleden).
Aardgas is eindig en we kunnen het voor tal van andere nuttige dingen gebruiken.
Bijv. om bepaalde soorten plastic te maken, enz.
En de waterstof produceren in kerncentrales? En de H2 methaniseren.
Trouwens: levert verbranden van H2 niet NOx op, geen prettig spul.
“levert verbranden van H2 niet NOx op” Sssssst! Niet verklappen, we hebben dat nodig om straks, als alles op waterstof draait, de hele santenkraam weer om te draaien!
Nee. H2 wordt H2O = water.
Die H2 wordt overigen ook gemaakt m.b.v. water (H2O ontleding met windmolen stroom).
Als je er over nadenkt dan zie je dat het super simpele processen zijn.
Bas. Lees eens wat over verbranding by hoge temperaturen. Daarbij worden de stikstof oxiden geproduceerd uit atmosferische stikstof en dat is de NOx waar Gerard het over heeft. Bekende bron: benzine motoren. Oplossing: katalitische omvormers.
“Trouwens: levert verbranden van H2 niet NOx op, geen prettig spul.”
FG ?? Nee dat levert H20 op.
@Bas
De vlamtemperatuur van waterstof bij verbranding in lucht is zeer hoog, rond de 2073 °C. Daarbij oxideert de van nature aanwezige Stikstof gemakkelijk tot NOx. Dat toch wel problematische verschijnsel doet zich reeds voor in elke brandstofauto en elke gasketel, terwijl die functioneren bij slechts 1200 °C. Het NOx=probleem verergert denk ik bij aanwending van waterstof.
Daarnaast stijgt het als lichtste molecuul/atoom heel snel op en boven in de atmosfeer draagt het (indirect) bij aan de afbraak van onze ozonlaag.
De natuurkunde in dit artikel is van het niveau van vóór de introductie van algebra in de natuurfilosofie. Het haalt vermogen en hoeveelheid door elkaar. En rekent met, gas massa en volume, zonder temperatuur en druk. De massa-energierelatie in het heelal (E=mc2) wordt gebruikt als argument voor die van H, H2 & O2. Kortom het is wartaal. Het bindend element is de liefde van de mens voor “wat anderen vinden”. Kortom magische verklaringen van voorwereldse alchemisten en heksen.
Energie wordt niet verbruikt. Het is behouden. Je kunt het converteren in andere vorm en transporteren. Begrip hoort te gaan over conversie processen en hun energetische efficëntie, niet over hoeveel water er in de oceaan zit, eerder nog misschien over zuurstof in de lucht, wanneer je kernfusie buiten de beschouwing houdt en alleen chemisch redeneert.
Mij schrikt het af, wie van water via elektrolyse en verbranding water maakt, heeft heel wat energie nodig om niets te bereiken.
Eerst zou ee vraagstelling moeten zijn waarvoor gebruiken we energie. (onze huizen verwarmen) Dan wat is de goedkoopste opslag, voor langdurig gebruik, warmte opslag dmv zout, spot goedkoop.
waterstof is leuk maar gevaarlijk in opslag en verwerking. zout is niet agressief ontsnapt niet blijft goed ideaal voor seizoens schommelingen en schommelingen in het groene aanbod.
Drogen van zout, beetje waterdamp erbij en er is weer warmte, zo simpel eigenlijk.
“Drogen van zout, beetje waterdamp erbij en er is weer warmte, zo simpel eigenlijk”
FG idd de zoutbatterij of warmtebatterij echter na al ruim 10 jaar ontwikkeling is er m.i. nog geen te koop. Misschien is systeem toch niet zo simpel in te passen in ad-hoc beleid van energietransitie.
Peter,
Je vergeet dat we energie ook gebruiken om licht te maken, voor transport (auo, vliegtuig…), enz.
Warmte opslag in zout komt eigenlijk nergens van de grond omdat zout nogal vervelende eigenschappen heeft.
Bijv. roestvorming, zich hechten aan allerlei materialen.
Dat idee is een paar jaar terug uitgebreid geprobeerd. Het leek aantrekkelijk maar in de praktijk lukte het niet. Onder andere de restwarmte in het zout na droging vrat een hoop rendement weg, meen ik me te herinneren.
Met alle respect voor de visie en het vele rekenwerk van de auteur, maar ik lees niets over de kostprijs. Er zijn chemische fabrieken uit het Rotterdamse vertrokken, omdat ze doodeenvoudig niet rendabel op electriciteit en / of waterstof konden draaien. Wat is de kostprijs en wat levert het op. In mijn beroepsmatige leven heb ik vaak geen antwoord gekregen van ingenieurs en chemici die veel knapper waren dan ik. Ik zou hier de vraag willen stellen welke kostprijzen rollen hier uit en hoe verhouden die zich tot de prijzen van alternatieven op de wereldmarkt. Er zijn al een aantal groene waterstof projecten gesneuveld na de bouw omdat voor de bouw er van niet over deze vraag was nagedacht.
Mijn vorige reactie heb ik wat verder aangepast.
—
In het debat over de energietransitie lijkt één misverstand hardnekkig: dat techniek de richting bepaalt. In werkelijkheid zou het omgekeerd moeten zijn. Niet wat technisch mogelijk is, maar hoe wij willen leven, zou leidend moeten zijn voor de keuzes die we maken.
Technisch is er namelijk veel mogelijk. Met zon, wind en opslag – bijvoorbeeld via waterstof – kunnen we in theorie een volledig duurzaam energiesysteem opbouwen. Maar die technische mogelijkheid zegt weinig over de vraag of zo’n systeem ook economisch haalbaar, ecologisch verantwoord of maatschappelijk acceptabel is.
De werkelijkheid kent grenzen. Fysische grenzen, zoals rendement en ruimtegebruik. Economische grenzen, zoals kosten en beschikbaarheid van grondstoffen. En maatschappelijke grenzen: de bereidheid van mensen om hun leefomgeving ingrijpend te zien veranderen. Die laatste wordt vaak onderschat, terwijl juist daar de doorslag ligt. De groeiende weerstand tegen windparken en zonnevelden is geen irrationeel verzet tegen vooruitgang, maar een signaal dat de balans tussen lusten en lasten uit zicht raakt.
Daaronder ligt een fundamenteler vraagstuk: wat voor economie willen we eigenlijk dragen met ons toekomstige energiesysteem? In een wereld waarin energie minder overvloedig en relatief duurder wordt, verandert ook de economische structuur. Niet elke vorm van industrie is dan vanzelfsprekend nog houdbaar. Dat betekent dat keuzes onvermijdelijk zijn: welke activiteiten voegen waarde toe, welke willen we behouden, en welke niet?
Daarmee raakt de energietransitie aan vragen die verder gaan dan techniek of klimaat alleen. Hoeveel ruimte willen we gebruiken voor energieopwekking? Hoe verhoudt dat zich tot natuur, landbouw en wonen? Hoeveel mensen kan en wil ons land dragen binnen die grenzen? En misschien wel de moeilijkste vraag: zijn we bereid onze manier van leven aan te passen, of verwachten we dat techniek alles oplost zonder dat wij zelf hoeven te veranderen?
Zonder expliciete visie op deze vragen dreigt een toekomst die ons overkomt in plaats van een toekomst die we bewust vormgeven.
Besluiten worden dan stap voor stap genomen, gedreven door korte termijn noodzaak, zonder samenhangend beeld van het geheel. Door gewenning – de ‘shifting baseline’ – accepteren we geleidelijk veranderingen die we vooraf misschien niet gewild zouden hebben.
Tenslotte is er nog een factor die zelden expliciet wordt meegenomen, maar alles beïnvloedt: het economisch systeem zelf. Een systeem dat is gebaseerd op voortdurende groei botst al op korte termijn met fysieke en ecologische grenzen. Hoe die spanning zich oplost, zal mede bepalen hoe de energietransitie eruitziet – en belangrijker wat daarvan haalbaar is.
De kern is eenvoudig, maar ongemakkelijk: techniek kan veel, maar bepaalt niet wat wenselijk is. Die keuze ligt uiteindelijk bij ons als samenleving. Hoe eerder we die keuze expliciet maken, hoe groter de kans dat de uitkomst ook daadwerkelijk bij ons past.
Heel mooi stuk FG. Alleen dit “Besluiten worden dan stap voor stap genomen, gedreven door korte termijn noodzaak” zou anders kunnen worden geformuleerd. Voor de rommel waaronder we worden bedolven (windmolens, zonnepanelen, warmtepompen, EVs, H2, thuisbatterijen, …) is geen aantoonbare korte termijn noodzaak. Blinde irratioenele ambitie misschien?
Frans Galjee
Wanneer werk jij je mantra eens wat verder uit? Of blijf je verwijzen naar de Club van Rome en haar adepten?
Mantra of gewoon logica.
Wereldwijd zien we dezelfde bewegingen: de vraag naar energie, grondstoffen en ruimte blijft groeien, terwijl de beschikbaarheid en toegankelijkheid daarvan steeds vaker en meer onder druk komen te staan. Tegelijkertijd willen (moeten dus) samenlevingen verduurzamen, economische ontwikkeling behouden en de kwaliteit van de leefomgeving beschermen. Dat zijn m.i. op zichzelf logische en begrijpelijke doelen.
Alleen: ze zijn niet onbeperkt en gelijktijdig te maximaliseren.
Meer duurzame energie vraagt meer materiaal en ruimte – of dat nu windparken, zonnevelden of andere infrastructuur betreft. Economische groei vergroot doorgaans de vraag naar energie en grondstoffen. Efficiëntie en technologische vooruitgang helpen, maar nemen die onderliggende relatie niet weg. En wat technisch mogelijk is, blijkt niet automatisch sociaal of politiek acceptabel, zeker niet als de verdeling van lasten en baten ongelijk is en die scheefheid steeds meer toeneemt.
Dit spanningsveld is geen theorie, maar een systeemeigenschap. En dus nu een keiharde en unieke realiteit.
Het geldt voor landen met veel ruimte en grondstoffen, en net zo goed voor dichtbevolkte regio’s met weinig daarvan. Het tempo en de vorm verschillen, maar de onderliggende dynamiek is volkomen vergelijkbaar.
Daar zit de kern van mijn boodschap. Niet dat grenzen op een vast moment “hard” worden bereikt, maar dat meerdere doelen elkaar nu al in de praktijk beginnen te begrenzen.
Niet alles kan tegelijk maximaal: niet maximale groei, maximale duurzaamheid, maximale autonomie en minimale impact op de leefomgeving.
Dat betekent dat keuzes onvermijdelijk zijn.
Willen samenlevingen hun energievoorziening volledig verduurzamen met eigen middelen, dan heeft dat ruimtelijke en materiële consequenties. Willen ze die impact beperken, dan verschuift een deel van de belasting naar andere regio’s via import van energie of grondstoffen. Willen ze economische groei blijven stimuleren (ze kunnen door economisch systeem ook niet anders) dan neemt de druk op energie en materialen toe. Elke keuze heeft een prijs, ergens in het systeem en ja er zijn harde grenzen.
De essentie is dus niet of we technisch in staat zijn om oplossingen te bouwen. Die capaciteit is groot. De essentie is dat we moeten bepalen welke combinatie van doelen we nastreven, en welke ingrijpende consequenties we daarbij zullen moeten accepteren.
In die zin gaat het minder om ‘het gelijk’ van historische rapporten, en meer om een tijdloze constatering: een systeem met eindige hulpbronnen en groeiende ambities vraagt naast dit besef om prioritering. Zolang die prioritering impliciet blijft, ontstaat er een ontwikkeling die ons eerder overkomt dan dat we haar bewust sturen.
De vraag is daarom niet of waarschuwingen uit het verleden nog geldig zijn als autoriteit, maar of we vandaag de onderliggende spanningen durven herkennen — en bereid zijn daar expliciete keuzes in te maken.
En mijn mening is helaas dat gaat niet lukken.
met alle respect voor Henri Ossevoort,
ik denk niet dat de voorstanders van waterstof echt begrijpen hoe gevaarlijk die stof is. In Scandinavia waren er al ontplofingen en zijn ze ermee opgehouden. Het heeft een hele lage grens van concentratie en energie nodig om te ontploffen, als er zuurstof aanwezig is. Een klein beetje statische electriciteit is al genoeg.
Het molecuul is zo klein dat het letterlijk door metalen heen kan bewegen. Hydrogen embrittlement noemen we dat. Het lijkt mij niet veilig om het gasnet te gebruiken voor waterstof.
Om waterstof in huis te halen is denk ik wel 10 keer meer gevaarlijk als die lithium batterijen. Die durf ik ook al niet in huis te halen. Als ik zulke dingen zoals hier lees dan glimach ik een beetje en denk bij mezelf: ze zullen ervan zelf achterkomen dat het allemaal pijp dromen zijn……
het zal dan natuurlijk wel een harde slag zijn….