Amerikaanse onderzoeker over extreme klimaatscenario’s: Nee, RCP8.5 is niet onaannemelijk geworden door klimaatbeleid

Van een onzer correspondenten.

Door Roger Pielke Jr.

Toen mijn zoon 12 jaar oud was, was hij 1,22 meter lang (4 foot). Tegen de tijd dat hij 16 was, was hij 1,52 meter (5 foot) — hij was in slechts 4 jaar een hele foot gegroeid. Omdat ik een wiskundediploma heb, vond ik dat ik een kwantitatief scenario moest opstellen van zijn toekomstige groei om zeker te weten dat alles in orde was.

Ik raakte al snel gealarmeerd. Op basis van mijn berekeningen schatte ik dat hij tegen zijn 28e 2,74 meter (9 foot) lang zou zijn, met een groeisnelheid van een voet per vier jaar!

Ik sprak met een arts, die zei dat ik moest zorgen voor een gebalanceerd dieet, voldoende rust en regelmatige controles. We deden al deze dingen en ze werkten!

Mijn zoon stopte uiteindelijk bij 1,88 meter (6 foot en 2 inch) en dankzij mijn alarmerende groeiscenario en snelle ingrijpen werd het worstcasescenario vermeden — hij groeide niet door tot 2,74 meter.

Wat is er mis met dit verhaal?

Mijn oorspronkelijke scenario van 2,74 meter was nooit plausibel. De dynamiek die het beschrijft, werkt zo niet in de werkelijkheid. Dus hoewel we goed voor mijn zoon hebben gezorgd, is dat niet de reden dat hij geen 2,74 meter werd. Het scenario was vanaf het begin onrealistisch, en mijn zelfverklaarde heldenrol bij het voorkomen ervan is een onjuiste interpretatie van die geschiedenis.

Als je deze kleine analogie begrijpt, dan begrijp je de huidige reacties van sommige klimaatwetenschappers op het terugtrekken van RCP8.5. Nee, RCP8.5 werd niet onwaarschijnlijk door klimaatbeleid. Hieronder leg ik uit waarom.

Elke projectie die is gebaseerd op aannames die in strijd zijn met beschikbare theorie en bewijs, is vanaf het begin ongeldig — ongeacht wat er daarna gebeurt.

In de afgelopen weken hebben vooraanstaande klimaatonderzoekers RCP8.5 verdedigd als een scenario dat tien jaar geleden plausibel beschreef waar de wereld naartoe ging, maar dat dankzij hun waarschuwingen beleidsmakers klimaatmaatregelen hebben ingevoerd waardoor RCP8.5 nu onwaarschijnlijk is geworden. De implicatie van deze claims is dat de wereld ooit op weg was naar ongeveer 4,8°C opwarming tegen 2100 en nu naar ongeveer 2,7°C — een enorme daling.

Bijvoorbeeld:

Detlef van Vuuren, hoofdauteur van het ScenarioMIP-artikel dat vorige maand verscheen, vertelde aan The Australian dat RCP8.5 ‘onwaarschijnlijk is geworden, op basis van trends in de kosten van hernieuwbare energie, de opkomst van klimaatbeleid en recente emissietrends.’

Zeke Hausfather, klimaatwetenschapper bij Stripe en een frequente, vriendschappelijke intellectuele sparringpartner van mij, beschreef RCP8.5 eveneens als ooit plausibel maar nu onwaarschijnlijk door successen van klimaatbeleid:

‘Het staat buiten kijf dat de snelle kostendalingen, investeringen in en uitrol van schone energietechnologieën in de afgelopen 15 jaar de plausibele scenario’s voor fossiel brandstofgebruik later deze eeuw hebben veranderd. Deze nieuwe scenario’s weerspiegelen dat succes.’

Robert Vautard, medevoorzitter van IPCC Werkgroep I voor AR7, beschreef het loslaten van RCP8.5 ook als het resultaat van succesvol klimaatbeleid:

‘Eerdere ‘hoge scenario’s’ begonnen in 2015 en gingen uit van geen klimaatbeleid, maar er zijn nu veel klimaatmaatregelen in veel landen, met name ontwikkeld rond het Akkoord van Parijs dat in 2016 werd ondertekend (sic), en daarvoor al… het laat zien dat klimaatmitigatiebeleid de opwarming consequent vermindert.’

Al deze interpretaties steunen op dezelfde logica: RCP8.5 beschreef ooit een plausibel traject; latere beleidsontwikkeling en technologische trends hebben de wereld daarvan weg bewogen; dus is het scenario onwaarschijnlijk geworden.

Dit verhaal zou, als het waar was, bijzonder gunstig zijn voor de klimaatwetenschappelijke gemeenschap. In plaats van een gebrekkig scenario te hebben geïntroduceerd dat meer dan tien jaar dominant was in klimaatwetenschap en -beleid — en het vervolgens hardnekkig te hebben verdedigd — schildert deze hervertelling de betreffende wetenschappelijke gemeenschap af als vrijwel onfeilbaar en heldhaftig.

Het scenario extrapoleerde de groeitrends van Chinese steenkoolconsumptie uit de jaren 2000 en veronderstelde dat de fysieke hulpbronnenbasis elke gewenste consumptie zou ondersteunen, ongeacht reële beperkingen.

Dit verhaal is niet waar. RCP8.5, en andere extreme scenario’s, waren nooit plausibel.

De plausibiliteit van een scenario wordt bepaald door wat theorie en bewijs ondersteunen op het moment dat het wordt opgesteld, niet simpelweg door de vraag of de wereld zich later wel of niet in de richting van de projecties ontwikkelt.

Dat betekent dat een scenario dat afwijkt van hoe de wereld zich daadwerkelijk heeft ontwikkeld, niet noodzakelijk achteraf onwaarschijnlijk was op het moment van ontstaan. Maar een scenario dat is gebouwd op aannames die in strijd zijn met beschikbare theorie en bewijs, ís vanaf het begin onwaarschijnlijk — ongeacht latere gebeurtenissen.

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) definieerde in het Special Report on Emissions Scenarios (SRES) uit 2000 een scenario als:

‘een samenhangende, intern consistente en plausibele beschrijving van een mogelijke toekomstige toestand van de wereld.’

Scenario’s zijn expliciet ‘geen voorspellingen’. Maar ze moeten wel consistent zijn met theorie en bewijs.

Elke projectie die is gebaseerd op aannames die in strijd zijn met beschikbare theorie en bewijs, is vanaf het begin ongeldig — ongeacht wat er daarna gebeurt. Bovendien zijn scenario’s geen voorspellingen, en vormt een verzameling scenario’s geen kansverdeling van verwachte toekomsten. Veel inzicht over scenario’s is verloren gegaan sinds het IPCC-SRES uit 2000.

Hieronder bespreek ik drie aannames van RCP8.5 die het vanaf het begin onwaarschijnlijk maakten (nog afgezien van andere onwaarschijnlijke aannames, zoals de extreme bevolkingsgroei):

• Het steunen op een gebrekkige theorie voor een enorme uitbreiding van steenkoolgebruik;
• Een overeenkomstige snelle toename van coal-to-liquids (CTL), die aardolie zou vervangen;
• Een noodzakelijke vertraging in technologische vooruitgang van zonne-energie.

Laten we elk punt bekijken.

Ten eerste vereiste RCP8.5 een onwaarschijnlijk hoog verbruik van steenkool. Steenkool is de meest koolstofintensieve fossiele brandstof, en enorme hoeveelheden moesten worden verbrand om het hoge stralingsforceringsniveau van dit extreme scenario te bereiken.

Zoals bekend werden bij de RCP’s eerst de stralingsforceringsniveaus voor 2100 gekozen, en pas daarna kregen modelleurs de taak om uit te zoeken hoe die niveaus bereikt konden worden. RCP8.5 vereiste daarom onwaarschijnlijke sociaaleconomische aannames om aan de vooraf vastgestelde ontwerpcriteria te voldoen. Helaas heeft de scenariogemeenschap nog steeds niet geleerd dat sociaaleconomische aannames voorop moeten staan.

Onderzoek van Ritchie en Dowlatabadi (2017) laat zien dat RCP8.5 uitging van een ongeveer achtvoudige toename van energieopwekking uit steenkool. Sterker nog, alle RCP- en SSP-scenario’s veronderstellen een toename van steenkoolgebruik, gebaseerd op één theorie: een ‘terugkeer naar steenkool’.

Volgens dit onderzoek legde het gebruikte model geen beperkingen op vanuit geologische realiteit, en werd simpelweg aangenomen dat de benodigde enorme hoeveelheden steenkool beschikbaar zouden zijn. Het scenario extrapoleerde de groeitrends van Chinese steenkoolconsumptie uit de jaren 2000 en veronderstelde dat de fysieke hulpbronnenbasis elke gewenste consumptie zou ondersteunen, ongeacht reële beperkingen.

In werkelijkheid begon het aandeel van steenkool in de wereldwijde energiemix rond 2013 te dalen, terwijl RCP8.5 juist een voortdurende stijging aannam. Dit verschil komt niet door klimaatbeleid, maar door een foutieve aanname die vanaf het begin in het scenario zat.

RCP8.5 — en in feite alle RCP- en SSP-scenario’s — bevatte een fundamentele zwakte in de aanname van een terugkeer naar steenkool. Alleen al deze aanname maakt het scenario onaannemelijk. Een scenario dat vijf keer de bewezen steenkoolreserves vereist, is naar geen enkele maatstaf plausibel.

Een belangrijke conclusie is dat alle RCP- en SSP-scenario’s besmet zijn door deze ‘terugkeer naar steenkool’-aanname. Dat betekent dat het gebruik van deze scenario’s als een soort probabilistische voorspelling van de toekomst fundamenteel gebrekkig is — hoewel het IPCC en anderen deze fout regelmatig maken.

Ten tweede vereiste de veronderstelde sterke toename van steenkoolgebruik nog meer onwaarschijnlijke aannames, met name een groeiend gebruik van coal-to-liquids (CTL) om aardolie te vervangen, en een vertraging in technologische vooruitgang van wind- en zonne-energie.

Ook hier geldt: de veronderstelde groei van CTL werd niet voorkomen door klimaatbeleid. Het was een foutieve aanname binnen RCP8.5, noodzakelijk om de groei van steenkoolgebruik te ondersteunen, en al bij het ontstaan onwaarschijnlijk.

Ten derde vereiste deze steenkoolgroei nóg meer onrealistische aannames. Zo moest volgens hetzelfde onderzoek de technologische en economische vooruitgang van andere energiebronnen stagneren:

een door steenkool gedomineerd energiesysteem in RCP8.5 ontstaat doordat investeringskosten voor steenkool blijven dalen, terwijl de leercurves voor zonne-, wind- en kernenergie stilstaan.

Zo laten gegevens zien dat RCP-scenario’s aannemen dat de kostendalingen van zonne-energie vertragen ten opzichte van historische trends. In werkelijkheid zijn de kosten sneller gedaald dan zelfs de meest ambitieuze scenario’s voorspelden.

***

Bron hier.

***