Door Gerard d’Olivat.
De discussie rond Small Modular Reactors (SMR’s) begint te verschuiven. Een jaar geleden draaide het debat nog vooral om techniek en waren de verwachtingen torenhoog. Even doorbijten, zo heette het, en het aantal provincies en gemeentes in Nederland dat voor de muziek uit wilde lopen was bijna niet meer te tellen. Ook op CG werd iedere SMR-zucht juichend uitvergroot.
Maar ja, juichen houd je niet lang vol zonder je stem te verliezen en dan waait de waan van de dag in een vloek en een zucht het raam weer uit. En dan blijkt na ruim een jaar dat de grenzen van de fysica onverbiddelijk zijn.
Waren de reactoren veilig genoeg? Hoe snel konden ze gebouwd worden? Zou serieproductie ooit echt goedkoper worden? Maar het publiek houdt van narratieven als klein en simpel en laat de complexiteit van grondstoffen, kostprijs en opschaling graag over aan de illusies van moderne alchemisten die spreadsheets laten prioriteren boven thermodynamica, beschikbaarheid van grondstoffen en de volledige energiecyclus die nu eenmaal bij kernenergie hoort — van mining tot opslag van restmaterialen.
Maar al blijkt de energie-illusie eerder een fata morgana in de energiewoestijn, waarbij de horizon moeiteloos mee schuift naar telkens nieuwe einders en andere energie-illusies, toch wordt een ongemakkelijke conclusie steeds moeilijker te vermijden: het probleem van SMR’s is niet alleen technisch. Het probleem is dat ze economisch terechtkomen in een wereld die haar eigen voorwaarden niet meer kan dragen.
Dat maakt het verhaal interessanter
Want op papier klinkt het aantrekkelijk. Kleine kernreactoren, modulair gebouwd, flexibel inzetbaar, CO₂-arm, modern. Een soort nucleaire Lego-doos voor de energietransitie. Maar zodra men probeert het concept in de echte economie te plaatsen verschijnt iets anders: lange vergunningstrajecten, immense kapitaalsbehoefte, gespecialiseerde ketens, complexe regelgeving, schaarse vakmensen en terugverdientijden die verder reiken dan de politieke horizon.
De ironie is dat SMR’s precies worden aangekondigd op het moment dat de industriële wereld juist steeds kortademiger wordt.
Investeerders zoeken snelle opbrengsten. Overheden zoeken zichtbare resultaten binnen één verkiezingscyclus. Netbeheerders proberen brandjes te blussen in overbelaste systemen. Ondertussen verschuift kapitaal massaal naar projecten die sneller schaalbaar lijken: windparken, zonnepanelen, batterijen, interconnectoren, vraagsturing en tijdelijke flexibiliteitsmarkten.
Niet omdat deze systemen probleemloos zijn
Maar omdat ze sneller geldstromen genereren.
Daarmee ontstaat een merkwaardige paradox. De energietransitie — nucleair, gas, wind, zon of zelfs nieuwe teerzandvelden in Venezuela — presenteert zichzelf als een project van lange termijnplanning, terwijl de financiële logica erachter steeds korter wordt. De markt beloont snelheid, modulariteit en directe cashflow — niet per se robuustheid op de lange termijn.
En precies daar begint wat je de nieuwe energie-alchemie zou kunnen noemen
Want ook de alternatieven waarop nu massaal wordt ingezet dragen hun eigen kwetsbaarheden mee. Offshore wind vraagt enorme hoeveelheden staal, koper, composietmaterialen en onderhoudsinfrastructuur. Batterijsystemen vereisen gigantische mijnbouwketens en netwerkuitbreidingen. Elektrificatie vergroot de afhankelijkheid van stabiele hoogspanningssystemen die juist steeds moeilijker te onderhouden worden. Netcongestie duikt inmiddels overal op, van Nederland tot Californië.
De energietransitie raakt daardoor verstrikt in een dieper probleem: elk nieuw technisch antwoord produceert nieuwe lagen infrastructuur, nieuwe afhankelijkheden en nieuwe materiaalstromen.
Alsof men probeert complexiteit te bestrijden met nog meer complexiteit. Dat is de echte betekenis van Houdini 2.0.
Niet de illusie dat technologie niets kan oplossen, maar de hardnekkige overtuiging dat elk probleem vanzelf verdwijnt zodra er maar voldoende innovatie, software, investeringskapitaal en politieke slogans overheen worden gegoten.
Intussen blijft de onderliggende fysieke realiteit opvallend ouderwets. Energie vraagt grondstoffen. Grondstoffen vragen mijnbouw. Mijnbouw vraagt diesel, water, staal, transport en stabiele geopolitieke structuren. En precies die structuren beginnen wereldwijd steeds instabieler te worden.
Daarmee verschuift de discussie ongemerkt van technologie naar systeemarchitectuur
Niet alleen de vraag of SMR’s theoretisch kunnen werken, maar of moderne samenlevingen überhaupt nog wel in staat zijn om zulke lange, complexe projecten stabiel te dragen. En hetzelfde geldt uiteindelijk ook voor een volledig geëlektrificeerd energiesysteem dat permanent afhankelijk blijft van uitbreiding, onderhoud, digitalisering en grondstoffenstromen.
Want dezelfde fundamentele problemen keren overal terug. EPR-reactoren vragen gigantische hoeveelheden staal, beton, gespecialiseerde kennis, uraniumketens, koeling en stabiele financiering over meerdere decennia. Waterstof vereist enorme hoeveelheden elektriciteit, infrastructuur, compressie, opslag en distributie. Zelfs moderne gascentrales — ooit gepresenteerd als de flexibele ruggengraat van de energietransitie — worden kwetsbaar in een wereld waarin gasprijzen extreem volatiel zijn geworden en LNG steeds afhankelijker raakt van geopolitieke chokepoints.
Daaronder ligt een fundamenteler probleem dat zelden wordt benoemd: vrijwel elk energiesysteem rust uiteindelijk op mining, transport en zware industrie. En precies daar begint de fysieke slijtage zichtbaar te worden.
Teerzandwinning in Canada, Arctische gasvelden in Siberië, diepzeeprojecten, uraniumwinning, koperproductie, zeldzame aardmetalen, nikkel, lithium, cementproductie en staalfabricage zijn allemaal voorbeelden van een energiesysteem dat steeds verder opschuift naar moeilijkere, koudere, armere en energetisch duurdere winningsomstandigheden.
De makkelijk winbare voorraden zijn immers grotendeels al benut
Wat overblijft vraagt langere logistieke ketens, zwaardere machines, diepere boringen, complexere raffinage en een permanente toevoer van goedkope energie om überhaupt rendabel te blijven functioneren. Vooral diesel en andere middeldestillaten spelen daarin een cruciale rol.
Maar diesel is niet zomaar een brandstof
Het is de verborgen spierbundel van de industriële beschaving.
Het laat graafmachines draaien, ertsen transporteren, schepen varen, mijnen functioneren en complete logistieke ketens overeind blijven. Zonder goedkope diesel geen grootschalige mijnbouw. Zonder mijnbouw geen energietransitie. En zonder stabiele logistiek geen onderhoud van de infrastructuren die die transitie überhaupt mogelijk moeten maken.
Daarmee ontstaat een merkwaardige lus: de nieuwe energiesystemen worden gebouwd met precies die fossiele fundamenten die zelf steeds duurder, instabieler en moeilijker winbaar worden.
Wanneer die basis onder druk komt te staan stijgt niet alleen de energieprijs. Dan stijgt tegelijkertijd de kostprijs van vrijwel alle nieuwe energiesystemen: van EPR-reactoren tot batterijfabrieken, van waterstofcorridors tot hoogspanningsnetten en LNG-terminals.
En daarmee verschijnt langzaam een nog ongemakkelijker vraag aan de horizon: is er eigenlijk nog wel sprake van een werkelijk schaalbare energiepolitiek?
Of leven we inmiddels in een wereld waarin energiesystemen zich beter kunnen concentreren op onderhoud in plaats van uitbreiding?
Gerard d’Olivat.
Misschien draait het toekomstige energievraagstuk niet langer om eindeloze opschaling en nieuwe megaprojecten, maar steeds meer om iets prozaïscher: het zo lang mogelijk draaiend houden van bestaande infrastructuren binnen krimpende materiële marges.
Niet groei, maar onderhoud – niet expansie, maar selectie
Niet de droom van onbeperkte elektrificatie, maar de harde vraag welke delen van een complex energiesysteem nog werkelijk betaalbaar, repareerbaar en bestuurbaar blijven in een wereld van toenemende fragmentatie.
***
Zie hier.
***
Ik denk dat je hier ook weer uitgaat van een spoedig ontstaan van tekort, zowel in grondstoffen als in, daarmee samenhangende, technische mogelijkheden.
Klopt dat wel? Ik denk het niet:
De modernste kolencentrale die Nederland had, kon gesloten worden. Gaswinning in Groningen konden we missen. Dat zijn nog kleintjes als je het vergelijkt met wat China ondertussen heeft gepresteerd op het gebied van nieuwe kolencentrales bouwen, een overmaat aan batterijautotjes produceren en wat er inmiddels verder nog allemaal vandaan komt. Bijkomend energieverbruik om het allemaal naar Europa te laten komen: reken zelf maar uit hoeveel aardolieproduct daarvoor nodig is, ik hoef daar geen cijfers bij, maar die schepen onderhouden een draaikolk in hun brandstoftanks.
We zijn nog lang niet aan het einde van de winbare grondstoffen, maar er is wel een groot belang bij om ons in die illusie te houden.
We zijn inderdaad “nog lang niet aan het einde van de winbare grondstoffen”, maar hoe meer we er van gebruiken, hoe meer CO2 er in de lucht komt, hoe warmer het klimaat wordt en hoe meer problemen we creëren met stijging van de zeespiegel , extreem weer, landbouwproblemen, enzovoort. Merk op dat in het gesprek van Marcel Crok met het KNMI, hij niet ontkende dat CO2 de oorzaak is van de opwarming (hij kan dat ook niet ontkennen, want hij weet dat de wetenschap daarover solide is)
Twee moleculen meer CO2 de huidige concentratie zorgt alleen voor verstrooiing van de straling.
De grondstof om elektriciteit te maken wordt ons al miljoenen jaren in overmaat gratis aangeleverd door de zon.
Met die elektriciteit kunnen we zo’n beetje alle andere grondstoffen maken….
Zeker waar Bas, dat van die gratis grondstof.
Wel jammer dat het omzetten daarvan met behulp van molentjes en paneeltjes zo extreem duur, extreem ineffectief en extreem onbetrouwbaar is.
En dan laat ik de schade die dat oplevert aan gezondheid, landschap enz maar even buiten beschouwing.
Hoe maak je grondstoffen met elektriciteit ?
@Anthony.
Je had ooit gelijk dat dat omzetten van wind & zon energie duur is, maar het omgekeerde is nu al jaren de realiteit!
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=4454039051534328&set=p.4454039051534328&type=3
Ik zie niet dat dat nog gaat veranderen binnen afzienbare tijd omdat we nog steeds:
– steeds efficiëntere zonnepanelen maken. Nu ~22%, het maximum ligt ergens rond de 40% (in labs is 47% per cel bereikt).
– grotere windmolens maken. China heeft een proefmodel van ~25MW draaien in een gebied met typhoons.
.
@nico,
We maken er om te beginnen nu al groene H2 van (de grote H2 fabriek van Shell op Maasvlakte2 achter de slufter zou nu draaien, ik ga deze maand kijken).
Van H2 kun je met allerlei processen gecompliceerdere gassen maken en vervolgens ook materialen.
Ah, je maakt van de grondstof waterstof , de grondstof waterstofgas.
@ Bas
Niet enkel zon en wind maar ook alle energie in de aardkorst is gratis.
Het probleem is de winningskost en de systeemkost daaraan verbonden om die energie tot bij de verbruiker te brengen . De thermodynamica beschrijft deze omzettingsinspanningen en die zijn voor wind en zon ongunstig vanwege de energiedensiteit , het zijn bronnen die volgens het entropiebegrip “opgeleefd” zijn en daardoor veel inspanning vergen. Met het gevolg dat die omwille van de lage EROI niet meer thuis horen in de moderne veeleisende maatschappij die nog weinig inspanningen wil leveren voor energie en kan leven met een EROI van minder dan 15 uit de middeleuwen, en de inspanningen eerder wil gebruiken voor het onderhouden van de welvaartstaat.
Hoe warmer het klimaat wordt ????
Een aardige graadmeter is koper. Maak maar eens een berekening (daar is AI erg handig voor) hoeveel koper er nodig is voor de elektrificatie en onderhoud van bestaande netwerken en de ill;usoire uitbreidingsplannen voor AI en data centra en de ‘electriciteits transitie’ in de breedste zin van het woord inclusief de opschaling van kerncentrales en netbeheer.
Het probleem met koper/aluminium is is dat het relatief goed recyclebaar is maar wel erg lang ‘opgesloten zit’ in de bestaande systemen.
Ik heb het niet over energie maar over grondstoffen. Dezelfde problemen zie je exponentieel terug bij wat ze ‘zeldzame’ metalen noemen en waar nu opeens grote paniek over is. Ze zijn niet zeldzaam maar de raffinage is extreem kostbaar an hebben en vereisen enorme hoeveelheden chemicalien zoals zwavel die ook al ‘schaars’ beginnen te worden.
Chemie is vaak belangrijker dan kijken naar ‘kolen in China’ .Zonder chemische procesindustrie valt heel ons raderwerk stil.
En wellicht past hier beter wat ik recent schreef over recyclen.
Met het schaarser worden van grondstoffen wil men steeds meer gaan inzetten op recyclen. Mooi toch maar recyclen kost energie en deze energie moet beschikbaar komen met methoden die juist een grote wissel trekken op materialen. Materialen die zoals koper e.a. nu gerecycled moeten worden omdat winning door schaarste problematisch wordt.
Ik zie hier een dilemma en misschien meer een paradox maar zeker een ernstig spanningsveld.
De energietransitie is (uiteindelijk) bedoeld om fossiele schaarste te vermijden maar verschuift afhankelijkheid naar metalen en mineralen.
Dit wordt van brandstofschaarste naar materiaalschaarste genoemd.
Uiteindelijk kom ik weer met dat waar het om draait het economisch systeem loopt vast bij schaarste hoeveel (en ook ondanks de) energie we er ook in willen stoppen. In energie kun je uiteindelijk niet wonen.
@Frans: aluminium recycleren kost aanzienlijk minder energie dan bauxiet omzetten in aluminium. Mocht energie werkelijk een probleem zijn.
Datacenters rijzen als paddenstoelen uit de grond, schepen met olie, gas steenkool en containers varen ongebreideld ede wereld rond. Wij, de ondergeschikten, mogen straks in de digitale gevangenis één ledlampje tegelijk aan hebben, dat is geen probleem want dat wordt voor ons automatisch geregeld vanuit een datacenter dat per ledlampje een veelvoud van dat ledlampje bij jou thuis aan energie nodig heeft om jouw lampje aan of uit te doen.
Zet een kaars bij je raam vannacht, zodat ik zie dat je op me wacht…..
Ik vindt het uitermate vreemd dat er in apparatuur bakken plastic gebruikt wordt, maar dat bv bij het hevelte om de waterkoker het opeens op rantsoen is, dat breekt dan ook af precies na de garantietijd. De spullen worden zo gemaakt dat de fabrieksstraten blijven draaien. Vroeger maakte een timmerman stoelen en als iedereen stoelen had ging hij kasten maken maar tegenwoordig moet er enorm geinvesteerd worden in een stoelenfabriek dus dan maak je ze zo dat na twee jaar de stof versleten is.
heveltje om de waterkoker aan te zetten het opeens
Frans, verlies een ding niet uit het oog.
d’Olivat is een linksdraaiende filosoof die gewoon tegen iedere vorm van kernenergie is. En dan NB uitgerekend in Frankrijk wonen waar de stroomopwekking buitengewoon betrouwbaar en relatief goedkoop is, mede door de enorme export van met kernenergie opgewekte stroom.
Hij richt zijn pijlen nu op SMR’s en doet net of dat apparaten zijn die hun nut en betrouwbaarheid nog moeten bewijzen. Afijn; duikboten, vliegdekschepen, ijsbrekers enz.
Nee, het bouwen van SMR’s zal ook best wel een paar centen gaan kosten, maar dan heb je ook wat. Zeer betrouwbare opwekking van stroom en door de kleinschaligheid ervan buitengewoon goed inpasbaar in het net.
Neem de stroomvoorziening in Duitsland waar de in het Noorden met molentjes opgewekte stroom over enorme afstanden moet worden vervoerd naar Beieren.
Dit is trouwens ook best wel een links zinnetje:
‘Misschien draait het toekomstige energievraagstuk niet langer om eindeloze opschaling en nieuwe megaprojecten, maar steeds meer om iets prozaïscher: het zo lang mogelijk draaiend houden van bestaande infrastructuren BINNEN KRIMPENDE (??) materiële marges’.
Trouwens deze is ook wel aardig uit zijn reactie van 09:36:
‘opschaling van kerncentrales en netbeheer’.
Juist met het fors inzetten van SMR’s kan de puinhoop van molentjes en paneeltjes worden afgebroken en kan de enorme verspilling van molentjes op zee tot staan worden gebracht.
Het is toch te bezopen voor woorden dat we op duizenden kilometers afstand in zee molentjes gaan plaatsen terwijl een SMR zo ongeveer bij je in de straat kan komen te staan.
‘ Een aardige graadmeter is koper ” .
Gerard suggereert nu dat we hier nog niet wisten dat de energietransitie fysiek onmogelijk is, maar dat weten wij al 10 tallen jaren. Op een of andere manier blijft men de feiten negeren om toch het verhaal van de energietransitie te blijven ondersteunen . Recycling was voor velen van hen ook weer een toverwoord , maar met name in de keten van de ‘ hernieuwbare energie ‘ is de industrie die zich ( zal ) bezighouden met de ontmanteling en recycling van windmolen- en zonneparken de meest energie – intensieve industrie. Dat snapte een kind , maar nu is het zo dat zij daar ook achter komen en de credits opeisen. De feiten over de energietransitie zijn al jaren bekend , maar werden en worden nog steeds weggewuifd .
”De ‘energietransitie’ is in de praktijk ook onmogelijk te realiseren zo leren we uit dit rapport van het Manhatten Institute uit 2019 : https://manhattan.institute/article/the-new-energy-economy-an-exercise-in-magical-thinking
@Scheffer,
“de ‘hernieuwbare’ elektriciteitstransitie in Nederland die daardoor langzaam tot stilstand komt.”
Dat is niet zo, kijk naar de voortgaande groei van de productiecijfers van zon en wind (natuurlijk zijn er wat fluctuaties omdat het weer fluctueert).
@Frans
“niet expansie, maar selectie”
Opwek middels wind & zon expanderen nog steeds in hoog tempo! Check de cijfers.
Hoofdreden; die methode levert heel goedkope elektriciteit, zo goedkoop dat we alleen in NL al >3 “elektriciteit =>H2” fabrieken in aanbouw of draaiend hebben.
Goed artikel dat tevens de weerbarstigheid van een steeds meer democratische opgedeelde maatschappij met steeds meer belemmeringen door meer verdichtende nationale en EU wetten, regelgevingen, medezeggenschap, kritiek, protesten en nimby-activisme aantoont.
Goed voorbeeld is de ‘hernieuwbare’ elektriciteitstransitie in Nederland die daardoor langzaam tot stilstand komt.
Dat dergelijk ook gebeurt met bijvoorbeeld SMR’s, politieke ‘vernieuwingen’ en (on-)gewenste uitbreidingen zoals met meer AZC’s is duidelijk waarneembaar.
Ook de roep om de politieke ‘sterke man’ is een afgeleide van de verdere politieke fragmentatie en verdichtende / beperkende regelgevingen.
Politiek bedrijven in een dichtgeregelde democratie gaat om welke ‘cadeautjes’ of ideale vergezichten de politicus kan beloven aan zijn achterban …… of het werkbaar, betaalbaar, wettig, haalbaar of acceptabel wordt …. dat is altijd de uitgestelde realiteit.
Zo zal het ook gaan met de ‘hernieuwbare’ elektriciteitstransitie die in een confrontatie met de fysische, economische en maatschappelijke realiteit zal verzanden.
Wat een gewauwel.wat slecht dit. Nee de dieselauto brand maar zo. Dat heeft er geen fuck mee te maken.
“Niet groei, maar onderhoud – niet expansie, maar selectie”
FG Tja wat heb ik toe te voegen aan die beschrijving waar ik in andere woorden al zo lang op wijs.
Een opmerking niet expansie maar helaas dus onvermijdelijk krimp (en dan nog).
We lopen inmiddels zichtbaar tegen ecologische grenzen aan: verlies aan biodiversiteit, uitputting van bodems en verstoring van stikstof- en watersystemen. Dat zijn geen theoretische waarschuwingen meer, maar meetbare gevolgen.
De kernvraag is daarom niet hoe we onafhankelijk van de natuur worden, maar hoe we onze economie en consumptie weer binnen ecologische grenzen organiseren. Een samenleving die denkt los van de natuur te kunnen bestaan, ondermijnt uiteindelijk juist de voorwaarden waarop menselijke beschaving rust.
Kort samengevat:
Technologie maakt ons niet onafhankelijk van de natuur; ze maakt onze afhankelijkheid complexer en minder zichtbaar. Zolang totale consumptie en grondstoffengebruik blijven groeien, blijft ook de druk op ecosystemen groeien. De huidige klimaat- en biodiversiteitscrisis laten juist zien dat we niet buiten de natuur staan, maar volledig binnen haar grenzen functioneren.
De vraag is niet hoe we de natuur ontgroeien, maar hoe we leren leven binnen de draagkracht ervan.
Geen woord van gelogen.
Het zou trouwens in alle gevallen beter zijn dat er leiders opstaan die zich niet laten leiden door een utopisch wereldbeeld en veel meer handelen op basis van gezond verstand en realisme.
De huidige leiders zijn absoluut niet in staat om überhaupt de gevolgen van hun handelen in een toekomstperspectief te plaatsen.
Veel te weinig kennis van de problemen, ze hoeven alleen wetsvoorstellen (die niemand kan tegenhouden) door de kamer te loodsen waardoor al deze domme investeringen ook nog wettelijke grondslag krijgen.
Wie de investeringen volgt komt steeds bij dezelfde grote investeringsbanken uit, wie verder graaft ziet dat deze investeringsbanken vooral door de hele grote jongens gebruikt worden, dezelfde grote jongens die ook aan de fundatie van de VN en onderliggende organisaties hebben gewerkt.
Het zijn ook dezelfde grote jongens die de oorlogen financieren, zelfs voor beide kanten als dat uitkomt.
Nu kunnen wij ons druk maken over de tekorten, en het mismanagement van onze regeringen maar we zijn niet eens in staat om de juiste mensen aan het roer te krijgen.
Heel verhaal van Gerard ( ik dacht al waar blijft ie ) over het verschijnsel dat de energietransitie drijft; namelijk winst maken op energie. ( waarmee intinsiek de bijl werd gelegd bij de wortel van de economie ) ) Vandaar dat het onderschrift bij mijn essay ”het einde van de vooruitgang” luidde : ‘van engineering naar financial engineering” en ik al 100 keer heb verteld waarom kernenergie impliciet werd uitgesloten toen Samsom en Vendrik de salderingsregeling in NL invoerden in navolging van andere landen.
Kernenergie namelijk past niet in een energievoorziening op basis van energiebedrijven die concurreren met ‘hernieuwbare energie” . De handel in groene stroom werd mogelijk gemaakt door de energievoorziening te privatiseren, waarbij het productiebedrijf en het netwerkbedrijf uit elkaar waren gehaald. Om dat alles mogelijk te maken werden natuurkunde wetten en economische wetten bij het oud vuil gezet en werd een campagne opgestart om het volk aan de zonnepanelen te krijgen .
Waar de schoen wringt is de ethiek. Handel in hernieuwbare energie is gebaseerd op een orgie van verspilling, destructie, alsmede geïnstitutionaliseerde oplichting in een totalitaire setting. ( verplichte winkelnering ) Het is niet voor niets dat de ideeën voor deze immorele manier van handel drijven waren gebaseerd op een linkse ideologie. In de Christelijke cultuur wordt handel gedreven volgens de regels van ‘goed koopmanschap ‘ en daar hoort oplichting niet bij . ( overigens nog steeds een strafbaar feit )
President Trump zegt dat de zogenaamde ‘energietransitie’ is ontsproten aan een duivels brein en zo is het. Die breinen behoren nog steeds tot Clinton, Obama ,Al Gore, Samsom, Vendrik en eenieder die meegewerkt heeft aan leugens en misleiding.
Wanneer onze leiders goed koopmanschap – en daarmee het primaat van engineering – zouden herinvoeren, dan komt vanzelf een einde aan het casino kapitalisme van links en worden hopelijk bovengenoemd figuren voor het Hof te den Haag gedaagd wegens misdaden tegen de mensheid wat mij betreft.
Hoe zit het eigenlijk met de fundamenten van windturbines nu die in steeds grotere getalen worden afgebroken?
Worden de oude fundamenten gebruikt voor de nieuw te plaatsen windmolen, of worden ze verwijderd, afgebroken? Of blijven ze verder ongemoeid in de grond achter en wordt het fundament van de nieuwe windmolen nabij op een nog maagdelijke plek geplaatst?
Wat denk je zelf? Zou het lonen om dat fundament uit de grond te halen te breken en opnieuw voor beton te gebruiken als zand en stenen gewoon voorradig zijn? Idem ijzer, eruit halen smelten en opnieuw gebruiken…. terwijl je betonstaal ook nieuw hebt liggen?
Het kost behoorlijk wat energie om dat fundament te breken in kleine stukjes en het ijzer eruit te halen, tel daarbij de energie van hergebruik en je weet eigenlijk al dat dat nooit zal gebeuren. Te duur en het levert te weinig op.
Hergebruik door de voet opnieuw te gebruiken voor eenzelfde vermogen molen kan wel, maar wat voor voordeel levert dat op? De meeste molens gaan 15-20 jaar mee en dan is de techniek wel veranderd, en de molens ook.
Beton heeft ook een beperkte levensduur, zeker in een agressief milieu zoals zout water dat is voor beton. Hergebruik van de fundering is ook daarom niet echt aantrekkijk. Slopen is duur. Opblazen zou nog een idee zijn om het obstakel uit de weg te ruimen.
“Idem ijzer, eruit halen smelten en opnieuw gebruiken….”
Zou ik niet doen. In Oekraine hebben ze een overproductie van oud ijzer, onvermengd met beton.
Die bunkers in ijmuiden houden het anders al 80 jaar vol. Ook zout.
@nico: toen betekenden Duitse makelij nog kwaliteit. De Meisterschaft is heden ten dagen al aardig weggeërodeerd in Dutsland.
Cornelia om 14:05.
Hier sla je de spijker op de kop; dat afbreken kost veel meer dan dat het oplevert.
Nog even over beton. In een grijs verleden, meer dan 60 jaar geleden, heb ik een paar maanden als uitzendkracht gewerkt in het laboratorium van de BEFARO BV, betonfabriek Rotterdam (hoe verzin je het:).
Daar werd onderscheid gemaakt tussen ‘hoogovencement’ en ‘ENSI-cement’.
Hoogovencement was/is uitstekend geschikt voor het maken van beton dat wordt blootgesteld aan zeewater, in tegenstelling tot cement dat van kalkzandsteen zoals mergel wordt gemaakt.
En inderdaad nico; alleen die delen van de Atlantikwal die bewust zijn gesloopt kan je niet meer bezichtigen. De rest staat er nog gewoon.
PS.
Best de moeite waard overigens om in Normandie eens die bunkers e.d. te bezoeken.
Gisteren: Leveringszekerheid.
Vele interessante analyses die allemaal raakvlakken hebben met de tekst van Gerard d’Olivat.
Sprekers 3 groepen.
Praktijk gericht:
IJmert Muilwijk: Energie Nederland
Rene Peters: TNO
Informatief:
Jeroen Zanting: Directeur Gasunie
N. Vrisou van Eck: Directeur Energie Beheer Nederland
Remco de Boer: Studio Energia.
Academisch:
Kornelis Blok: Raadslid WKR
L.van Schaik: Clingendael.
Te veel om samen te vatten.
Luister alleen hun presentaties: 8 minuten per persoon:
De vragen van Kamerleden waren zinvol maar meer gericht op hun eigen verkiezingsprogramma.
Overslaan en doorschuiven.
Totaal: 2 uur 6 minuten.
Succes …..
https://debatdirect.tweedekamer.nl/2026-05-13/klimaat/wttewaall-van-stoetwegenzaal/leveringszekerheid-15-30/video
Reactie met informatie in de wacht 09:55
Remco de Boer sprak deze tekst, van zijn kolom in de Telegraaf, gisteren uit in een commissievergadering in de Tweede Kamer over:
Leveringszekerheid.
“Stop de duurzame dogma’s rond ons energiebeleid.
Nederland moet zo snel mogelijk de duurzame dogma’s loslaten en de energievoorziening veilig stellen.
In België is de ontmanteling van kerncentrales onlangs per direct stopgezet.
Stop hier de sloop van het Groninger gasveld en houd het achter de hand.
Kijk naar Noorwegen en voer de gasproductie op, in plaats van haar verder af te bouwen.
En leg een gasvoorraad aan.
Vijf minuten.
Zoveel tijd krijg ik woensdag in de Tweede Kamer om mijn ’perspectief op leveringszekerheid’ te presenteren aan de commissie voor Klimaat en Groene Groei.
De kernvraag: hoe zorgen we ervoor dat Nederland niet zonder energie komt te zitten?
Dat daar tegenwoordig een technische briefing voor nodig is, zegt alles over hoe ver Den Haag de afgelopen jaren van de werkelijkheid is afgedreven.
Terwijl duurzaamheid deze eeuw snel uitgroeide tot de stralende sterspeler van het energiebeleid, begonnen leveringszekerheid en betaalbaarheid aan hun gestage val.
De politiek degradeerde die twee essentiële pijlers onder een moderne economie van Champions League-niveau naar de Keuken Kampioen Divisie.
En soms nog een treetje lager.
Afkeer van fossiel
Moeilijk was dat niet. Combineer een afkeer van fossiele en nucleaire energie met een bijna blind geloof in zon en wind, en je bent al een heel eind.
Sloop bijvoorbeeld het Groningengasveld, bouw de winning uit kleine gasvelden op land af en doe véél te weinig om de productie op de Noordzee op te voeren, en je maakt jezelf steeds afhankelijker.
Inmiddels moeten we al 70% van het gas dat we gebruiken uit het buitenland halen.
De grootste leveranciers zijn de VS en Noorwegen.
Nederland verbood jaren geleden schaliegaswinning, maar importeert zonder blikken of blozen miljarden kubieke meters Amerikaans schaliegas.
Noorwegen heropent ondertussen drie oude gasvelden, zo werd vorige week bekend, om Europa – en daarmee ook Nederland – van gas te voorzien.
Bovendien stellen de Noren zeventig nieuwe winningsgebieden beschikbaar.
En hoewel we nog altijd voor zo’n 78% op fossiele energie draaien, verbiedt Den Haag nieuwe exportkredietverzekeringen voor alles wat ook maar naar fossiel ruikt.
Vorige maand organiseerde Nederland óók nog eens samen met Colombia, in Zuid-Amerika, een conferentie over het stoppen met fossiele energie.
Midden in wat het IEA de grootste energiecrisis ooit noemt. Ironischer wordt het nauwelijks.
Duurzame dogma’s
Wat ik de Kamerleden zal vertellen, is niet ingewikkeld: laat eindelijk die duurzame dogma’s los. Haal het hoofd uit de wolken en handel.
Kijk naar België, waar de ontmanteling van kerncentrales onlangs per direct werd stopgezet — de regering wil ze weer openen.
Stop hier de sloop van het Groningengasveld en houd het achter de hand.
Kijk naar Noorwegen en voer de gasproductie op, in plaats van haar verder af te bouwen. En leg een gasvoorraad aan.
Draai ook snel de netcongestiekraan dicht, zodat we eerst kunnen dweilen en daarna weer vooruit kunnen.
Sluit bovendien als de bliksem aan bij de pan-Europese ontwikkeling van kleine kernreactoren, aangevoerd door de Britten en Tsjechen.
En zorg er vooral voor dat onze belangrijkste back-up voor zon en wind — gas- en kolencentrales — ook na 2030 een boterham kunnen verdienen en dus niet sluiten.”
Link naar de telegraaf.
https://www.telegraaf.nl/financieel/remco-de-boer-stop-de-duurzame-dogmas-rond-ons-energiebeleid/151373522.html
Remco de Boer kan met recht een ‘afvallige’ genoemd worden binnen de energietransitie- beweging . Immers, jarenlang promotor van de energietransitie bij BNR . Nu ziet ie wat ie heeft aangericht .
Ik zag Remco de Boer net een betoog houden voor een kamercommissie voor energie en vergeef hem hierbij zijn omissie .
Te hopen is dat ze naar zijn pleidooi zullen luisteren . Een pleidooi wat verdomd veel wegheeft van het mijne .
“Remco … . Nu ziet ie wat ie heeft aangericht. ”
Opwek van elektriciteit in 2025 in NL door:
1- wind+zon voor 50% van het netto verbruik.
2- biomassa voor 5% van het verbruik.
1 = veel minder luchtverontreiniging = meer gezondheid!
”complexiteit bestrijden met nog meer complexiteit.” Dat is waar onze Gerard grootmeester in is . Ook weer in dit stuk waarin hij behendig een hele lijst aan onderwerpen in elkaar breit tot een ogenschijnlijk coherent geheel .
Als leek sla je stijl achterover .
SMRs, systemen, geldstromen , grondstoffen, recycling, allemaal behendig in elkaar gedraaid in en klinkende tekst die afsluit met; ”Niet groei, maar onderhoud – niet expansie, maar selectie”.
De academisch geschoolden van de vorige generatie ; je haalt ze er zo uit :-)
“Als leek sla je stijl achterover .”
FG Hopelijk heb je je niet te veel bezeerd of was het je ego die een knauw heeft gekregen. De frustratie druipt er weer van af en inhoudelijk is er niets te vinden dan weer afgeven op mensen die wat verder hebben geleerd. Als leek zou je wat meer bescheidenheid moeten tonen echter jij doet het omgekeerde.
‘De academisch geschoolden je haalt ze er zo uit ”. Galjee overtreft Gerard met straatlengtes als ‘academicus’ met zijn totaal onnavolgbare en inconsistente gelul.
Verschil is nog dat Gerard met repliek komt, waar Galjee telkens zo heerlijk Pavlof reageert. Komt ie .
‘Galjee overtreft Gerard met straatlengtes als ‘academicus’ met zijn totaal onnavolgbare en inconsistente gelul’.
Alsof jij dat zou kunnen beoordelen Bert. LOL.
Galjee praat over bescheidenheid, de man die zijn lompheid niet onder stoelen of banken steekt.
Hij blijft vrolijk tegen iedereen aantrappen die niet in zijn wereldbeeld past.
Wat een grootsheid, wat een ego, ja daar zien wij de “true leader”…. ┌П┐(ಠ_ಠ)
Weet u het nog, meneer wil mensen met een andere mening opsluiten om de planeet te redden.
“Als rechtgeaard fascist blijft hij vrolijk tegen iedereen aantrappen die niet in zijn wereldbeeld past.”
FG Heel Fatsoenlijk he HL?
Moderator: Nee, zeer onfatsoenlijk. Geschrapt.
Ik kan dat met mijn beperking niet volgen.
Cornelia die het heeft over een ‘wereldbeeld’ en Galjee kennelijk heeft uitgescholden voor fascist.
Goh meid, vertel nog eens over Corona en Poetin.
Humor als het niet zo triest zou zijn.
Als ik het artikel van zijn complexiteit heb ontdaan kom ik tot de verassende ontdekking dat Gerard zegt waarvoor ik altijd al pleit . Namelijk de terugkeer naar het energetisch optimum en het consolideren daarvan; zoals Gerard zegt ; recht doen aan de wetten der thermodynamica en voorts de inzet van The best available technique (BAT ) in gegeven omstandigheden . (Die kunnen nogal verschillen.)
”Of leven we inmiddels in een wereld waarin energiesystemen zich beter kunnen concentreren op onderhoud in plaats van uitbreiding? ‘ schrijft Gerard, hoewel ik bij die zin een paar kanttekeningen maak :
1) energiesystemen concentreren zich niet op onderhoud of uitbreiding , dat zijn de eigenaren .
2) Normaal gesproken zouden we spreken over een energievoorziening en niet een ‘energiesysteem ‘ op basis van financiële hocus pocus. De elektrische energievoorziening moet voldoen aan de (wettelijke) eis om zoveel mogelijk leveringszekerheid te bieden, zeker in een maatschappij waarin we vrijwel volledig afhankelijk zijn van die energievoorziening .
Dus we zijn het toch eens , Gerard en ik ( ik wist het wel ) : inzetten op terugkeer naar het energetisch optimum op basis van de Carnot Cyclus .
“…kom ik tot de verassende ontdekking…”
FG Bij het crematorium langs geweest?
“…Namelijk de terugkeer naar het energetisch optimum..”
FG Ik blijf moeite houden met het begrip “energetisch optimum”, omdat dat vaak klinkt alsof we terug zouden moeten naar het energie- en welvaartsniveau van de jaren 70. Maar met de huidige wereldbevolking, infrastructuur en verwachtingen lijkt dat nauwelijks realistisch zonder enorme maatschappelijke gevolgen.
Technisch gezien ligt het oude optimum van goedkope, makkelijk winbare energie zeer waarschijnlijk al ver achter ons. De vraag is daarom niet of en hoe we teruggaan, maar hoe we met moderne technologie, efficiëntie en innovatie een nieuw evenwicht kunnen vinden. De mens accepteert vooruitgang meestal wel, maar zelden vrijwillige achteruitgang.
”Het klinkt alsof we terug zouden moeten naar het energie- en welvaartsniveau van de jaren 70. ” zegt ie . Ja, meneer galjee . Dát is waar leiders op moeten sturen teneinde nog wat over te laten voorde volgende generatie.
Generaal Anthony F- alias captain Mainwearing- komt in zijn dagelijkse rondje academicus Galjee een hart onder de riem steken . Inderdaad zorgt Af dagelijks voor de nodige humor op dit platform . We lachen wat af met ‘m .
Nou Bert, man, je maakt me best wel een beetje verlegen met deze lofzang op mijn persoon.
En dat voor iemand die nog niet eens zo lang geleden aan de Moderator vroeg of hij mij definitief van CG wilde gooien.
Goh Bert, op weg naar Damascus?
ik zag net Martin Bosma een eloquent betoog houden op de zijn bekende manier , waarin hij vertelde dat de academische wereld bepaalt wat er gebeurt in dit land en eindigde met de uitspraak ;
‘we bevinden ons op de Titanic en ik zie een heel grote ijsberg’ ,want niemand die nog naar ons luistert.
In de tweede kamer een technisch Commissie debat over de levering zekerheid van o.a. gas de hoofdzaak.
Daar zit als technisch deskundige van het gas probleem meneer Peters van het door de overheid gesubsidieerde TNO. Deze meneer Peters van tno dus een deskundige noemt de landen op waarvan Nederland als import land zoal gas in wat voor vorm dan ook importeert. Waar het fout gaan want wiens brood met eet wiens woord me spreekt is dat deze deskundige van tno dus dat gesubsidieerde bedrijf door o.a. u vergeet erbij te vertellen dat nu nog op dit ogenblik er ongeveer 13% hé het kan ook minder zijn rustig terug in je mand gas nog steeds uit de schurkenstaat Rusland komt en dat heet het beïnvloeden van het debat. De schurken interesseert het geen fuck wat die deskundigen in dat zaaltje in de de hoofdstad van het internationaal recht Den Haag voor onzin uitkramen. Nog een ander talent ene ijmert van energie Nederland stelt voor dat de overheid het gebruik van groene waterstof moet forceren want is nog veel te duur en te weinig aanwezig als concurrent van aardgas. Waarmee hij wil zeggen dat what ever happens het groene terreur moet volgens deze ijmert van energie Nederland wettelijk worden opgelegd. Dit gesprek vond plaats voor dat de oplichters bij de VN met hun Nederlandse collaborateurs hun klimaat fraude bekent maakten.
even voor de duidelijkheid:Nederland importeert in 2026 nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid vloeibaar aardgas (LNG) uit Rusland, ondanks de wens om af te bouwen. In de eerste maanden van 2026 kwam ongeveer 10% tot 12% van de totale Nederlandse LNG-import uit Rusland. Dit gas wordt via gespecialiseerde terminals aangevoerd.
in europa staat de 2372 tigste uitgebreid pakket aan Europese sancties. Gelul natuurlijk maar hé we gaan ertegen aan.
Peters van tno lult maar wat de baas eist den haag
Op artikel:
“Het probleem is dat ze economisch terechtkomen in een wereld die haar eigen voorwaarden niet meer kan dragen.”
FG Beste zin uit artikel waar men hier zich constant tegen verzet in ontkenning.
Sommigen zijn consequent inconsequent door zogenaamd nu het licht ook te zien. Het zal te maken hebben met wie de boodschap brengt maar helaas verandert er niets aan die boodschap. Oei!
Stel eens dat lang geleden iemand voorspelde dat ieder huishouden straks een auto zou bezitten. Dan zouden de d’Olivats opwerpen dat dit godsonmogelijk is wegens de benodigde infrastructuur: wegennet, brandstofvoorziening, veiligheid, grondstoffen…. .
Goede analyse Gerard en nog goed geschreven ook. Dat zie je spijtig genoeg bijna niet meer.
Een paar reacties, het kan maar helpen:
1. Met SMR’s is er in principe niks mis. Het artikel van Leon Stille is m.i. half-en-half juist. Er bestaat uiteraard geen unieke methode voor energieopwekking. Ook vroeger werd in een normaal elektriciteitsnetwerk de “base load” geleverd door nucleaire of klassieke centrales die dicht bij de grootgebruikers werden geplaatst. De “Peak load” moest opgevangen worden door gasturbines. Het netwerk zelf was een cascade systeem, van hoog- tot laagspanning. Simple comme bonjour, efficiënt, bestuurbaar en betrouwbaar.
Elektriciteitsvoorziening moet altijd vraag gedreven zijn. Draai je dat om, zoals met Hernieuwbare Energie, dan stijgen de kosten en risico’s zienderogen. Overigens is een klassiek net niet geschikt om overal en op alle spanningsniveaus elektriciteit op te laden of af te nemen.
Als in Europa hernieuwbaar bij wet voorrang moet krijgen doet de staart de hond kwispelen.
De SMR technologie is daarbij geen “silver bullet” en nog minder de natte waterstofdroom. Het zou simpel zijn om SMRs te bouwen in België gebaseerd op de PWR technologie. Maar de politici willen dan zonodig lood gekoelde reactoren. Dan duurt het natuurlijk nog wel even.
2. Zolang we ons blindstaren op CO2 emissies zoals konijnen op een lichtbak blijft de AGW Timmermans mythe bestaan met alle gevolgen vandien.
CO2 is niet “de oorzaak” van klimaatopwarming, het is “een oorzaak”.
Het klimaat wordt gevormd door een aantal factoren: gekoppeld, niet lineair en stochastisch. Per definitie krijg je dan in de wetenschappelijke zin van het woord een “chaotisch systeem”. Daar valt qua voorspelling geen pijl op te trekken. Dat staat overigens letterlijk in het IPCC AR3 rapport, pagina 215 onder paragraaf G.2, “Climate Process and Modelling”.
“Klimaatneutraal” is een politieke slogan die wetenschappelijk een lege doos blijft.
Broeikasgassen vertonen qua opwarmingseffect ook saturatie. Arrhenius wist dat al honderd jaar geleden en het wordt ook bevestigd in studies zoals die van Happer en Van Wijngaarden. Maar wat baten kaars en bril …
3. Elke transitie duurt altijd altijd vele decades. Succesvolle transities gebeuren altijd vanuit een technisch-economische reëele opportuniteit, nooit door een externe dwang gebaseerd op ideologie. Dwang heeft zelfs vaak tot rampen geleid. Het schoolvoorbeeld is de Lysenko dwaling in de Sovjet Unie met een landbouw catastrofe als gevolg.
Europa is goed onderweg met een waanzinnig opgedrongen beleid van klimaatneutraliteit en regulitis.
Ondertussen heeft IPCC de klimaatmodellen “geharmoniseerd”, dus de dringende transitie lijkt al niet meer zo dringend. Maar in Vlaanderen noemen we zo’n truuk, “zjatten en talloren”. Vrij vertaald: “wie houdt er hier eigenlijk wie voor de gek”?
Tot mijn verbazing, en eerlijk gezegd ook een beetje tot mijn plezier, zijn onze media toch met verstomming geslagen. Bij VRT hebben de bakfiets journalisten van “Klimaat & Milieu” blijkbaar verlof genomen.
4. Stilaan ben ik overtuigd geraakt dat onze democratie met een verschrikkelijke systeemfout opgescheept zit. Churchill beweerde ooit: “democratie deugt niet, maar ik weet niks beter”.
Maar zooo dom kunnen politici toch echt niet zijn?
Waarom bijvoorbeeld nog méér zwaaipalen bouwen als een Elia rapport voorspelt dat we toch nooit in België aan de 90 TWh capaciteit geraken (business as usual) in 2050 met Hernieuwbaar. We halen hoogstens 37 %. De rest wordt import of met de vlam in de pijp geproduceerd. Het is makkelijk uit te rekenen dat we dan op land meer dan 11000 windmolens nodig zouden hebben van 5 Mw ofwel op zee een kleine 6000. Het Belgisch gedeelte van de Noordzee is zelfs niet groot genoeg. Op land zou 1/3 van de oppervlakte één groot windmolenpark moeten worden. We hebben de Belgische kust al kapot gebouwd, nu nog de polders. Moeten we daarin leven?
Gerard heeft dan ook nog overschot van gelijk als hij schrijft dat zulks een ferme onderhoud nachtmerrie wordt. Hij vergeet dat het ook nog een huizenhoge milieuramp kan worden, niet alleen omwille van het niet recycleerbare afval maar ook omwille van de pollutie met fijn stof en microplastics. We laten dan nog de hinder – voor een ander – in het midden. Ooit ontploft dat, zoals bij Eternit en bij Philip Morris, in het gezicht van de betrokken politici en projectontwikkelaars.
Men zegge het voort.
Bedankt Jozef, heel helder!
De ultieme oplossing, een thermiet centrale.
@ nico , u maakt geen grapje , want dat zou de ultieme oplossing zijn voor de problemen die de mensheid heeft op het gebied van huisvesting, temperatuur – en vochtregulatie binnen zeer een zeer smalle band . tevens een oplossing voor het voedselprobleem dat mensen ook hebben en last but not least ; lastige mensen , want die worden 1,2, 3 uit de weg geruimd .
‘lastige mensen , want die worden 1,2, 3 uit de weg geruimd’ .
Klopt helemaal Bert; concentratiekampen in Nazi-Duitsland, GOELAG onder Stalin, Rode Terreur in China onder MAO enz.
Ik kan overigens niet zo snel een voorbeeld vinden uit de democratische westerse wereld maar jij gaat me ongetwijfeld helpen.
@ Anthony F , u heeft niets te vrezen. U bent immers een ubermensch.
@Anthony: Pim Fortuyn bijvoorbeeld?
Uiterst domme reactie Gerard*
Of ga je nu echt beweren dat Pim in opdracht van de toenmalige regering is vermoord?
PS
Bert, stop nou met je complimenten man. Ik durf straks niet eens meer zonder vermomming over straat als we weer even wat familie en vrienden gaan bezoeken in Nederland.
Je kunt ook overdrijven he.
@Anthony: Heb je het boek “Moord namens de Kroon” al gelezen?
Gerard, nee.
Wel dit:
https://www.kijkmagazine.nl/mens/complot-pim-fortuyn/
Wel weer erg manipulatief van je om het vraagteken in de titel van dat boek weg te laten.
https://x.com/OonkDick83125/status/2051985230890713135
Ik citeer de titel uit het hoofd, vraagteken was ergens in het verleden blijven steken.
Maar dat je Kijkmagazine als bron gebruikt maakt een hoop duidelijk: wat je zegt, dat ben je zelf!
Gelukkig zijn er prettiger mensen om mee om te gaan op de wereld dan zo’n pestpuber als jij. Ik hoop voor je dat je prettiger opdroogt.