Door Tilak Doshi

Arnout Jaspers.

Een  bericht  van de Nederlandse commentator Armand van Westen op X on Tuesday, dat de ronde doet, werpt nieuw licht op het stikstofdebat in de Nederlandse landbouw. ​​In reactie op een video van natuurkundige en wetenschapsjournalist Arnout Jaspers – auteur van De Stikstoffuik, het boek uit 2023 dat een nummer 1-bestseller werd in Nederland – maakt Van Westen een punt dat even simpel als explosief is: er is geen echte stikstofcrisis.

Stikstof ‘ is een synoniem geworden voor het verhitte debat over stikstofvervuiling door de landbouw, de EU-natuurregels en de botsing tussen milieubescherming en agrarische en economische belangen. De Nederlandse overheid streeft ernaar de stikstofdepositie in ‘stikstofgevoelige’ Natura 2000-gebieden (onderdeel van het EU-netwerk van natuurgebieden) te verminderen tot onder de ‘kritische belasting’. De doelstellingen hiervoor worden in de nationale wetgeving vastgelegd, conform de EU-verplichtingen. De  ondertitel van Jaspers’ boek  zegt het treffend: “Politici in de greep van de ecolobby.”

Ronald Plasterk.

Zoals Jaspers nauwgezet documenteert, is stikstof  (letterlijk ‘verstikkende stof’) een crisis van gebrekkige regelgeving en uit de hand gelopen rechtszaken, vermomd als een ecologische noodsituatie. De voormalige minister Ronald Plasterk – een bioloog – onderschreef Jaspers’ werk als “een verstandig boek vol nuchtere feiten dat de absurditeit van het beleid aantoont”. De Nederlandse regering was op haar beurt zo geschrokken dat minister van Natuur en Stikstof 

Christianne van der Wal-Zeggelink door het parlement formeel werd verzocht een schriftelijk weerwoord te publiceren op een ander kritisch werk over hetzelfde onderwerp.

Lidewij de Vos.

Dat andere werk was Niemand in de Cockpit een casestudie over stikstofdepositie van jurist en leider van Forum voor Democratie Thierry Baudet, samen met biochemicus  Lidewij de Vos. Hun conclusie – gebaseerd op openbaar beschikbare metingen en verifieerbare gegevens – is dat de biodiversiteit in Nederlandse Natura 2000-gebieden over het algemeen stabiel is: de bomen zijn gezond, de vogelpopulaties zijn in orde, de luchtkwaliteit is goed en van de 521 soorten die geassocieerd worden met de betreffende ecosystemen, zijn er slechts zeven in de afgelopen twee decennia achteruitgegaan op een manier die plausibel verband houdt met stikstofdepositie. Deze zeven soorten, zo stellen de auteurs, “spelen geen cruciale rol in de betreffende ecosystemen en komen elders in Nederland en Europa nog steeds in overvloed voor”.

Thierry Baudet.

De centrale these van het boek is dat opeenvolgende Nederlandse regeringen – verblind door modellen en laboratoriumexperimenten in plaats van empirische veldmetingen en in de greep van milieulobby’s die rechtszaken boven bewijs verkiezen – hun land in een volledig zelfgecreëerde catastrofe hebben gestort. Niemand bestuurt het vliegtuig. De cockpit is leeg.

Van Westens bericht, een aanvulling op Jaspers’ video, is een klein maar veelzeggend moment: een Nederlandse burger die wijst op twee omvangrijke bundels met gedocumenteerd, door vakgenoten beoordeeld en openbaar beschikbaar bewijsmateriaal en simpelweg stelt dat de keizer geen kleren aan heeft.

Opmerkelijk is niet de constatering zelf – die is al jaren door wetenschappers, economen en boerenorganisaties gemaakt. Opmerkelijk is de institutionele machinerie die zich ertegen blijft verzetten, onaangetast door politieke opstanden, electorale afwijzingen of de late erkenning door het IPCC zelf dat het catastrofale scenario dat ten grondslag lag aan twintig jaar groen beleid, nooit wetenschappelijk plausibel was. De inquisitie lijkt geen feitelijke basis nodig te hebben. Het vereist slechts institutioneel momentum.

‘Volg de wetenschap’

Laten we beginnen met de wetenschap, aangezien de aanhangers van Net Zero er steevast op hameren dat dit hun onaantastbare autoriteit is. Bijna twintig jaar lang diende het meest extreme emissiescenario dat door klimaatmodellen werd bedacht –  RCP8.5 en zijn opvolger SSP5-8.5 – als blauwdruk voor vrijwel elk restrictief klimaat- en energiebeleid dat in de EU en het VK werd ingevoerd. Overheden sloten kolencentrales, beperkten de winning van broeikasgassen in de Noordzee, verplichtten de bouw van peperdure offshore windparken en legden boeren in heel Europa zulke strenge stikstofbeperkingen op dat landbouw onmogelijk werd.

Alles berustte, direct of indirect, op de apocalyptische projecties die voortkwamen uit een scenario dat ervan uitging dat het wereldwijde kolenverbruik tegen het einde van de eeuw zou vervijfvoudigen – een traject dat zo ver verwijderd is van de fysieke realiteit dat, zoals het tijdschrift Eos onlangs bevestigde, de modelleergemeenschap van het IPCC zelf nu formeel heeft besloten om SSP5-8.5 uit de komende AR7-beoordeling te schrappen, omdat het “onwaarschijnlijk” is verklaard. Het was, zoals  GB News het treffend omschreef, een erkenning door klimaatwetenschappers zelf dat “het doomsday-scenario niet langer geloofwaardig is”.

Dit is geen onbeduidende huishoudelijke klus. RCP8.5 werd meer dan 45.000 keer geciteerd  in academische literatuur en routinematig gebruikt door het World Economic Forum, de Europese Commissie en elke Europese klimaatminister, van Stockholm tot Madrid. Het scenario was nooit bedoeld als een ‘business as usual‘-projectie – het was altijd een extreme uitschieter, die uitkomsten vertegenwoordigde die meer dan 90% van de literatuur over basisscenario’s als onmogelijk beschouwde, zelfs zonder klimaatbeleid. Toch, zoals Carbon Brief  toegeeft, werd het “in honderden verschillende publicaties algemeen beschouwd als de ‘business as usual’-uitkomst”. Het beleid dat de Europese industrie ontwrichtte , gepensioneerden in energiearmoede stortte en boeren van hun land verdreef, werd allemaal uitgevoerd in de schaduw van een spookachtige apocalyps.

De geplaagde Nederlandse boer

In deze context van erkende wetenschappelijke herziening dient zich het lot van de Nederlandse boer aan. Nederland – de  op één na grootste exporteur van landbouwproducten ter wereld, een land dat door vindingrijkheid, kapitaal en generatieslange expertise een bescheiden landoppervlak heeft omgetoverd tot een verbazingwekkende motor van voedselproductie – wordt systematisch ontmanteld. De boosdoener is  het stikstofbeleid, of preciezer gezegd, de Habitatrichtlijn van de EU zoals die door Nederlandse rechtbanken is geïnterpreteerd. Deze richtlijn oordeelde in 2019 dat de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden door de veehouderij onverenigbaar is met de verplichting om aangewezen natuurgebieden te beschermen.

De reactie van de regering was om een ​​reductie van maar liefst 70% te eisen in de stikstofuitstoot van de landbouw – een sector die 46% van de stikstofproductie van het land voor zijn rekening neemt, maar die een onevenredig groot deel van de last zou dragen, terwijl de industrie en de luchtvaart aanzienlijk meer ontzien werden.

Tot wel 3.000 boerderijen werden gedwongen opgekocht. De Nederlandse melkveestapel zou tegen 2030 met 167.000 tot 450.000 dieren  – tot wel 30% van het totaal – afnemen. Zoals Jaspers opmerkt, is de drempel voor het in gang zetten van deze existentiële gevolgen zo gevoelig dat de uitwerpselen van slechts één vogel per hectare per jaar formeel de toegestane limiet kunnen overschrijden. De absurditeit is niet retorisch, maar wettelijk vastgelegd.

Het politieke gevolg was de explosieve opkomst van de  BoerenBurgerBeweging opgericht in 2019 door landbouwjournaliste  Caroline van der Plas als directe reactie op de protesten van Nederlandse boeren tegen de zware regelgeving. In maart 2023 behaalde BBB, in een van de meest schokkende gebeurtenissen in de moderne Nederlandse politieke geschiedenis, een overweldigende overwinning bij de provinciale verkiezingen en het grootste stempercentage van alle partijen in alle twaalf provincies. Van der Plas omschreef de stikstofregelgeving ronduit als “dogma gedicteerd vanuit Den Haag”.

In 2024 trad BBB toe tot de regering als coalitiepartner en wist een verschuiving van verplichte naar vrijwillige uitkoop van landbouwbedrijven te bewerkstelligen en de stikstofdoelstelling voor 2030 uit te stellen naar 2035 – kleine concessies die werden afgedwongen van een systeem dat anders geen centimeter zou hebben toegegeven.

Toen het kabinet-Schoof in juni 2025 viel na de terugtrekking van de PVV vanwege het asielbeleid, werd BBB tot interim-regering gereduceerd. Greenpeace zette in januari 2025 de zaak voor de rechter, waarbij de Rechtbank Den Haag de Nederlandse staat opdroeg de stikstofreductiedoelstellingen voor 2030 te halen, onder dreiging van een boete van € 10 miljoen. De druk neemt nooit af.

De grote Europese boerenopstand

Robert Habeck

De parallelle ontwikkelingen op het Europese continent zijn eveneens leerzaam gebleken. In Duitsland is de ooit dominante Groene Partij – waarvan Joschka Fischer, de boegbeeld in jeans en sneakers, sinds de jaren tachtig het milieubeleid tot een quasi-religieuze beweging had verheven, en waarvan Robert Habeck tot 2024 nog fantaseerde over het kanselierschap – bij de verkiezingen verpletterend verslagen door een electoraat dat genoeg heeft van het straffende groene beleid. Alternative für Deutschland is de tweede grootste partij in de  Bondsdag geworden , mede dankzij de economische ravage die Habecks energiebeleid heeft aangericht.

Marine Le Pen.

In Frankrijk won het Rassemblement National van Marine Le Pen  de Europese verkiezingen van 2024 met een programma dat expliciete tegenstand bood tegen de Net Zero-agenda van de EU. In Groot-Brittannië  heeft Reform UK onder leiding van Nigel Farage scepsis over Net Zero in het politieke debat gebracht met een electorale kracht die de Conservatieve Partij in vier jaar tijd niet wist te bereiken.

 

Nigel Farage.

Kortom, de boeren komen in opstand – zoals ik al schreef in mijn Forbes-  artikel van februari 2024 , waarin ik de eerste uitbarstingen van de grote Europese boerenopstand beschreef. In Frankrijk, Duitsland, België, Polen en Nederland blokkeerden tractoren snelwegen, Brussel lag onder een laag mest en de politieke klasse werd eindelijk gedwongen te erkennen dat gewone mensen, die echt voedsel verbouwen, niet zonder gevolgen behandeld kunnen worden als obstakels voor een bureaucratische groene utopie.

De onstuitbare opmars van Net Zero blijft onverstoorbaar.

Dit alles heeft echter niet geleid tot ook maar een sprankje zelfreflectie onder de aanhangers van deze ideologie. De Net Zero-beweging heeft op de politieke omwenteling niet gereageerd met een herijking, maar met escalatie – en met het steeds openlijker inzetten van elk institutioneel middel tegen degenen die ongemakkelijke empirische realiteiten aan de kaak stellen.

Eva Vlaardingerbroek.

De Nederlandse commentator Eva Vlaardingerbroek, die de zaak van de boeren internationaal onder de aandacht bracht via optredens op Fox News en haar indrukwekkende aanwezigheid op sociale media, zag haar X-account in maart 2023 abrupt en zonder uitleg permanent geblokkeerd – om pas na een publieke protestgolf te worden hersteld. In januari 2026 trok het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken haar elektronische reisvergunning in, waardoor ze het Verenigd Koninkrijk niet meer in mocht omdat haar aanwezigheid niet “bevorderlijk was voor het algemeen belang” – een besluit dat, verdacht toevallig, drie dagen na haar publicatie van kritiek op premier Keir Starmer op X kwam.

Een peer-reviewed artikel in het European Journal on Criminal Policy and Research  – een tijdschrift voor criminologie, let wel – classificeerde scepsis over het stikstofreductiebeleid als een vorm van ‘desinformatie’ met ’thema’s uit de klimaatveranderingsontkenning’. Dat is het officiële academische oordeel: de wetenschappelijke noodzaak of proportionaliteit van de gedwongen sluiting van Nederlandse boerderijen in twijfel trekken, is een vorm van criminaliteit.

Dit is het Orwelliaanse intellectuele klimaat waarin Europeanen nu opereren. Een scenario dat formeel door de eigen modelleergemeenschap van het IPCC werd verworpen, lag ten grondslag aan twintig jaar van economische ontwrichting op beschavingsniveau. De wetenschappers die dat scenario ontwikkelden, hebben nu erkend dat het niet plausibel is. Maar het beleid dat eruit voortvloeide – de gesloten boerderijen, de verstikte industrieën, de onbetaalbare energierekeningen, de verboden stemmen – blijft stevig verankerd, afgedwongen door een alliantie van activistische rechtbanken, gecorrumpeerde toezichthouders en een politieke klasse wiens hele identiteit is verbonden aan het Net Zero-project, samen met gender- en etnische identiteitspolitiek en de acceptatie van massale immigratie. De Net Zero-ideologen blijven vasthouden aan hun standpunt,  zelfs nu de economische ontwrichting om hen heen steeds verder toeneemt.

Het IEA – ooit het toonbeeld van groene ambitie, dat in zijn rapport ‘Netto nul in 2050’ uit 2021 stelde dat er nooit meer nieuwe olie- en gasvelden ontwikkeld zouden mogen worden – heeft onder druk van veranderde politieke omstandigheden stilletjes zijn ‘Current Policies Scenario‘ heringevoerd, dat het in 2019 op aandringen van Brussel had laten vallen. In zijn ‘World Energy Outlook 2025‘ erkent het nu dat de wereldwijde vraag naar olie niet vóór 2050 een piek bereikt. Zelfs deze bescheiden terugkeer naar realisme is niet ingegeven door nieuwe wetenschappelijke inzichten, maar door het harde geopolitieke feit van Donald Trumps terugkeer in het Witte Huis en de dreiging van het stopzetten van de Amerikaanse financiering. De schijn van energierealisme is teruggekeerd bij het IEA, niet omdat de feiten zijn veranderd, maar omdat de macht en de financiering zijn veranderd.

Von der Leyen / Timmermans

Ondertussen toont de Europese Commissie van Ursula von der Leyen  – de instelling waarvan de Europese Green Deal het Brusselse raamwerk leverde voor de stikstofapocalyps die de Nederlandse landbouw teisterde – geen enkel teken van ontwaken.

Greenpeace spant rechtszaken aan. Rechtbanken doen uitspraak. Boetes dreigen. Boerderijen sluiten hun deuren. Baudet en De Vos hebben met nauwkeurige gegevens aangetoond dat de Nederlandse natuur niet in crisis verkeert. Jaspers heeft met evenveel nauwkeurigheid aangetoond dat de regelgeving een zelfgecreëerde valstrik is zonder basis in het EU-recht of de waargenomen ecologie. En elke Nederlandse commentator die deze bevindingen op sociale media verspreidt, begrijpt dat hij of zij wordt bestempeld als ‘misinfluencer’, een label dat wordt toegekend door activistische onderzoekers  die gefinancierd worden om het ‘desinformatielandschap’ van boerenprotesten te onderzoeken.

De Nederlandse boer als kanarie in de kolenmijn

Wat we zien is de laatste wanhopige poging om een ​​politiek-wetenschappelijk paradigma te verdedigen dat geen empirische basis heeft, maar wel stevig in de institutionele greep blijft. De centrumrechtse partijen die in Europa als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten – BBBAfDRNReform – hebben de omstandigheden voor hun eigen opkomst niet zelf gecreëerd. Ze zijn symptomen, geen oorzaken, van een beleidsregime dat zo ver verwijderd is van de geleefde realiteit van gewone Europeanen dat deze geen andere keus hadden dan zich politiek te organiseren. De reactie van het establishment is geweest om deze democratische opstand niet te beschouwen als een signaal voor beleidscorrectie, maar als bewijs van desinformatie die moet worden bestreden.

Nederland heeft zijn agrarische macht niet opgebouwd door subsidies en bureaucratische vergunningen, maar door eeuwenlange gedisciplineerde vindingrijkheid in een land dat nauwelijks boven zeeniveau ligt – een kwart ervan ligt zelfs  onder  zeeniveau. Het werd de op één na grootste voedselexporteur ter wereld. En nu wordt de Nederlandse landbouw systematisch de nek omgedraaid door een administratief besluit, gesteund door activistische jurisprudentie en een vermeende “wetenschappelijke consensus”.

Tilak Doshi.

Wie bezwaar maakt, of dat nu in een bestseller, een parlementaire toespraak of een bericht op X is, komt al snel in de problemen door strafrechtelijke tijdschriften, grensbeslissingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en weerleggingen van ministers, opgesteld door ambtenaren die weinig oog hebben voor data en gedegen analyses. De benarde situatie van de Nederlandse boer is vandaag de dag niet alleen een symbool van de ideologische onverzettelijkheid van de politieke klasse, maar ook van een breder beschavingsverval.

***

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in de Daily Sceptic hier.