De grote misvatting in het klimaatdebat*

Of mensen daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen op het klimaat op aarde, is nog steeds onzeker. Het vermeende bewijs voor deze theorie vertoont diverse gebreken. Het feit dat het klimaat een enorme invloed heeft gehad op de ontwikkeling van onze soort, staat echter buiten kijf.

Het begon zo’n twee miljoen jaar geleden toen het voorheen relatief stabiele warme klimaat omsloeg, wat leidde tot lange ijstijden en korte tussenliggende warme perioden op het noordelijk halfrond, bekend als interglacialen, gecombineerd met droogte in Afrika. In die tijd overleefden alleen de sterkste vroege mensen, wier hersenen zich snel ontwikkelden tijdens de voortdurende strijd om te overleven. Homo sapiens beleefde de laatste grote koude schok 12.800 jaar geleden toen een grote meteoriet in de atmosfeer van de aarde explodeerde, waardoor de zonnestraling gedurende een langere periode aanzienlijk afnam. Dit werd gevolgd door het begin van een nieuwe interglaciale periode.

Deze warme periode, zo’n 10.000 jaar geleden, luidde de neolithische revolutie in, de overgang naar landbouw, veeteelt en een sedentaire levensstijl. De explosieve bevolkingsgroei zorgde ook voor migratiedruk, wat leidde tot grootschalige migraties met culturele uitwisseling en de eerste oorlogen tot gevolg.

Het voortdurende smelten van de gletsjers zorgde ervoor dat de zeespiegel steeg, wat leidde tot grote overstromingen, met name rond 8000 v.Chr., zoals beschreven in de legende van Atlantis en de zondvloedmythen uit Mesopotamië. Daar ontstonden de eerste geavanceerde stedelijke beschavingen, die gebruik maakten van geavanceerde irrigatiesystemen en efficiënt beheer van natuurlijke hulpbronnen. Dit maakte de ontwikkeling van een systeem voor het opslaan en verzenden van informatie noodzakelijk, waarmee het schrift werd geboren.

Dodelijke klap door kou en droogte

Daarna begon een nieuwe ontwikkelingssprong, vergelijkbaar met de Neolithische Revolutie: wetenschappen zoals wiskunde en astronomie kwamen op; parallel daaraan werden voortdurend nieuwe uitvindingen gedaan – waarvan het wiel ongetwijfeld de belangrijkste was. Al snel vormden zich ook buiten Mesopotamië grote rijken, onder andere langs de Nijl, in Anatolië, India en China. Hun opkomst en ondergang waren, wederom, grotendeels te wijten aan klimatologische factoren: herhaalde overstromingen of droogten brachten verschillende staten uit die tijd de doodsteek toe. De periode rond 3200 v.Chr. was bijzonder kritiek.

Egyptische kalender.

Er waren echter altijd regio’s met een gunstiger klimaat, waardoor de machtscentra voortdurend verschoven. Bovendien dwongen de klimaatuitdagingen de beschaving herhaaldelijk tot vooruitgang. In Egypte werd bijvoorbeeld een jaarlijkse kalender ingevoerd, die we in principe nog steeds gebruiken, om de cruciale jaarlijkse overstromingen van de Nijl zo nauwkeurig mogelijk te voorspellen, de landbouw te beheren en alle administratieve processen binnen het rijk te verbeteren.

Verder naar het noorden ondervonden de mensen ook verschillende klimaatcrises, wat leidde tot het verlaten van nederzettingen op ongunstige locaties, nieuwe migraties, de ontvolking van hele regio’s en uitbraken van geweld. Voor de Grieken bracht deze ontwikkeling de cultuurloze “Donkere Middeleeuwen” tussen 1200 en 800 v.Chr. met zich mee, gekenmerkt door misoogsten en hongersnoden, terwijl de Noordse volkeren nachtmerrieachtige “Fimbulwinters” [mythologische, drie jaar durende winter zonder zomers, die extreme kou, stormen, hongersnood en sociale chaos brengt] moesten doorstaan.

Een sprong voorwaarts in de beschaving

Tegelijkertijd kende deze onzekere periode echter ook een nieuwe sprong voorwaarts in de ontwikkeling, die vooral gekenmerkt werd door de wijdverspreide toepassing van ijzertechnologie. Bovendien begonnen de Kelten en Romeinen aan hun opkomst, terwijl de Grieken honderden koloniën stichtten.

De afkoeling bereikte rond 500 v.Chr. een hoogtepunt in een extreem koude, langdurige periode in Centraal-Europa, die een vroege vorm van migratie op gang bracht en leidde tot de eerste botsingen tussen Romeinen en ‘barbaren’ uit het noorden.

Vanaf 300 v.Chr. stegen de gemiddelde temperaturen weer, waardoor de Carthaagse generaal Hannibal Barca de gewaagde onderneming kon ondernemen om zijn leger over de Alpen te leiden. Kort daarna brak een nieuwe periode van klimaatoptimum aan, zonder welke het Romeinse Rijk waarschijnlijk nooit had bestaan. Aangename temperaturen en matige regenval maakten onder andere de aanleg van strategische wegen, veldtochten in alle richtingen en een continue bevoorrading van de legioenen mogelijk.

Rond 117 na Christus strekte het Romeinse Rijk zich uit van de Schotse grens tot de Perzische Golf – toen brak de volgende koude periode aan. En hoe kouder het werd, hoe verder de Goten en Vandalen naar het zuiden oprukten, terwijl vanuit het oosten de Hunnen vanuit hun bevroren steppegebied binnenvielen. Uiteindelijk moest het rijk een strijd op leven en dood leveren, die het West-Romeinse Rijk in 476 na Christus verloor.

De verschrikkingen van de “Kleine IJstijd”

De volksverhuizingen, grotendeels veroorzaakt door klimaatverandering, veranderden het politieke en etnische landschap in grote delen van Eurazië vóór het begin van de Middeleeuwen, die werden voorafgegaan door verdere koude perioden. Rond 800 n.Chr . kwam er een einde aan de donkere Vroege Middeleeuwen toen de temperaturen stegen en een nieuwe warme periode aanbrak. Dit bracht aanzienlijke welvaart met zich mee, waardoor de bouw van adembenemende gotische kerken mogelijk werd, maar leidde ook tot hernieuwde plunderingen en veroveringen.

Heksenwaag Oudewater.

Rond 1300 kwam er een einde aan het middeleeuwse klimaatoptimum: natte zomers en bitterkoude winters leidden tot hongersnoden, waarna de pest en andere epidemieën de bevolking verder decimeerden. Dit werd gevolgd door sociale onrust, langdurige oorlogen en de heksenvervolging, die haar hoogtepunt bereikte tijdens de Kleine IJstijd tussen 1570 en 1700. Tot ongeveer 1900 bleven er echter strenge en abrupte koude periodes voorkomen.

Toen kwam het einde van de “pre-industriële referentieperiode”, die de klimaatalarmisten van vandaag de dag gebruiken als maatstaf wanneer ze spreken over “opwarming van de aarde” of zelfs “wereldwijde hitte”. Daarbij negeren ze het leed en de dood die koude perioden altijd met zich meebrachten.