Waterstof – middel kan erger zijn dan de (CO2-) kwaal

Een bijdrage van Ap Cloosterman.

De landelijke netbeheerders TenneT (elektriciteit) en Gasunie hebben een gezamenlijke studie voor Nederland en Duitsland gedaan betreffende de energietransitie voor de komende decennia.

De resultaten van deze studie zijn gerapporteerd in: Infrastructure Outlook 2050, februari 2019. Zie hier.

Om de Parijse doelstelling 2050 te halen, aldus het rapport, dient er een forse energie transitie plaats te vinden met als belangrijke bronnen zon- en windenergie met daarnaast inzet van waterstof, biogas en import van buitenlands aardgas. Het streven is, dat in 2050 verwarming, transport en de chemische industrie volledig op elektriciteit zijn omgeschakeld. Zie hier.

Het stroomverbruik zal daarmee met een factor 2 à 3 toenemen. Bijvoeding zal gebeuren met biogas en vooral waterstof.

Wereldwijd wordt op dit moment nog weinig waterstof (ook wel power-to-gas = P2G genoemd) geproduceerd, omdat het veel te duur is. Toch verwacht men, dat er in de komende decennia tientallen waterstoffabrieken zullen worden gebouwd.

Technisch is het mogelijk om kolencentrales te stoken met biomassa. Greenpeace stelt dat elektriciteit geproduceerd met biomassa onbetaalbaar zal blijven. Dit blijkt ook uit een subsidie van 3,6 miljard euro die het Rijk in de komende 8 jaar verleent aan 4 centrales voor het bijstoken van biomassa. Bron hier.

Greenpeace is van mening, dat biomassa nodig is voor de productie van brandstof voor vliegtuigen en schepen.

Een belangrijke bron voor de opwekking van energie zullen windturbines en zonnepanelen zijn: uitgestrekte windparken op zee en land met dobberende zonnepanelen op binnenwateren en vaste plaatsen op voormalige weilanden zullen het aanzicht van Moeder Natuur worden:

Een ‘geschenk’ van onze generatie aan onze nakomelingen.

De ingeschatte energietransitie voor Nederland vanaf 2017 tot 2050 in cijfers uitgedrukt:

                                                2017                            2050

Vloeibaar (olie)                       45% –

Elektriciteit                              16%                             35-39%

Aardgas                                    30%                            14-15%

Waterstof                                    –                               24-38%

Zon/wind/overig                     9%                              13-22%

We keren terug naar het onderwerp van deze bijdrage.

Waterstof is een middel dat erger kan zijn dan de (CO2-) kwaal. We zullen nu de voor- en nadelen van het gebruik van P2G (waterstof) op een rijtje zetten.

Verschil tussen aardgas en waterstof

Zie hier.

► Waterstof (H2) is het kleinste molecuul op Aarde en ‘wil overal doorheen’. Pijpleidingen en opslagtanks moeten uit materialen bestaan die weinig of geen lekkage geven. Praktisch goed beschikbare en reeds toegepaste materialen als koolstofijzer of HDPE (High Density PolyEthyleen) voldoen daar overigens aan. Deze materialen zijn dus geschikt voor leidingconstructies om in plaats van aardgas, waterstofgas te vervoeren. De vraag is dus of alle aardgasleidingen gebruikt kunnen worden voor waterstof en zo niet, wie gaat de vervanging betalen … de afnemer dus.

► De energie-inhoud van waterstof is per volume-eenheid relatief klein. In vergelijking met laagcalorisch aardgas uit Slochteren, bevat waterstof bij dezelfde druk 3 maal minder energie per volume-eenheid. Waterstofauto’s moeten gebruik maken van hogedrukcilinders om de hoeveelheid acceptabel te houden. 700 Bar is de standaard geworden. Deze tanks bevatten dan zo’n 5 tot 6 kg waterstof, waarmee een brandstofcel waterstofauto 500-600 km kan rijden. Een actieradius vergelijkbaar met die van benzine- of dieselauto’s.

► Waterstof wordt vaak als gevaarlijk gezien. Waterstof/luchtmengsels kunnen inderdaad bij een grotere concentratie ontbranden/exploderen. Maar, waterstof is veel lichter dan aardgas/methaan en stijgt daardoor zeer snel op bij een lekkage. KIWA-Gastec heeft dit aangetoond in het HyHouse-project met praktijkproeven. De conclusie was dat bij lekkage in huis de kans dat een explosief lucht/waterstof mengsel ontstaat kleiner is dan wanneer aardgas ontsnapt.

► Waterstof heeft als belangrijk voordeel dat het bij verbranding geen koolmonoxide kan vormen. De meeste aardgasdoden in Nederland vallen door koolmonoxidevergiftiging.

Rendement bij de productie van waterstof en gebruik als brandstof voor centrales en waterstof auto’s

Zie hier.

De omzetting van elektriciteit naar waterstof levert een rendement op van ±75%. De insteek van waterstof voor elektriciteit opwekking gaat gepaard met een rendement van ±55%. Het totale rendement voor een waterstofgas gestookte centrale komt dan uit op zo’n 40%. Zo verlies je onderweg ±60% van de origineel opgewekte stroom en
dat betekent, dat we per kilowattuur eindverbruik minimaal dubbel zo duur uit zijn. Het rendement van 75% bij de productie van waterstof geldt voor auto’s, die op waterstof gaan rijden! Zie hier.

De Noordelijke provincies (Groningen, Friesland en Drenthe) zien veel toekomst in waterstof, als alternatief voor de aardgaswinning. Om een groene waterstofeconomie van de grond te krijgen, schatten zij in dat tot 2030 voor 5,5 tot 10 miljard euro aan investeringen nodig is in waterstof. En daarboven nog 12 tot 15 miljard in offshore wind.

Kwaliteit van het water, dat voor de elektrolyse nodig is

Voor de productie van waterstof via elektrolyse is de noodzaak van zeer zuiver water essentieel. Stel, dat we alle fossiele brandstof voor auto’s in 2050 hebben vervangen door waterstof. In 2017 was het brandstofverbruik in Nederland 11.000 miljoen kg. Als we deze hoeveelheid moeten vervangen door waterstof dan gaat het hier ruwweg om 33.000 miljoen kg waterstof, die dan geproduceerd moet worden. Voor de aanmaak van deze hoeveelheid waterstof door elektrolyse is dan 297.000 miljoen kg drinkwater nodig. Het verbruik aan drinkwater in Nederland is 1.100.000 miljoen kg. Voor de aanmaak van waterstof is dit ¼ deel van ons drinkwaterverbruik. Voor Nederland hoeft dit geen probleem te zijn, maar voor veel landen waar nu al sprake is van een drinkwater te kort levert dat gigantische bezwaren op.

Helaas is zeewater niet geschikt voor elektrolyse, omdat door de aanwezige chloriden in het zeewater bij elektrolyse ook het giftige chloorgas ontstaat. Er is wel onderzoek gaande om door gebruik van andere elektroden het vrijkomen van chloorgas te minimaliseren.

Bij de verbranding van waterstof ontstaat waterdamp

Waterdamp is een sterk broeikasgas.

Bij de verbranding van 1 kg benzine (C8H18) ontstaat 1,5 kg water.
Bij de verbranding van 1 kg waterstof (H2) ontstaat 9 kg water.

De uitlaatgassen van een benzinemotor hebben een temperatuur van 900°C. Op weg naar de uitlaat vindt koeling door langsstromende rijwind plaats. De uitlaattemperatuur ligt dan nog altijd dik boven de 100°C en dat betekent, dat het water als waterdamp (gas) in de omgevingslucht verdwijnt.

In de natuurkunde kennen we het begrip relatieve vochtigheid. De relatieve vochtigheid is de verhouding tussen wat er aan waterdamp in lucht aanwezig is en wat er maximaal in zou kunnen. De relatieve vochtigheid is afhankelijk van de temperatuur. Zie bijgaande tabel.

Temperatuur  °C       Verzadigd gram/m³
-20                                         0,90
-15                                         1,41
-10                                         2,15
-5                                            3,26
0                                             4,84
5                                             6,83
10                                           9,40
15                                         12,85
20                                         17,28
25                                         23,05
30                                         30,34
35                                         39,56

Bij een relatieve vochtigheid van bijvoorbeeld 80 bij 20°C is er 80% van 17,28 gram per m³ aan waterdamp aanwezig. Als de temperatuur stijgt dan kan de lucht meer waterdamp opnemen, bijvoorbeeld bij 25°C kan de lucht maximaal 23,05 gram per m³ lucht bevatten.

In de winter kan het overdag soms 10°C zijn en stel dat de relatieve vochtigheid 75 is, dan bevat de lucht 75% van 9,40 = 7,05 gram per m³ lucht. Als het dan ‘s nachts gaat vriezen en wordt het bijvoorbeeld -5°C dan kan de lucht maximaal 3,26 gram per m³ bevatten en vindt er condensatie plaats. Ook al heeft het niet geregend dan zal er toch ijs ontstaan op de ruiten van uw auto of woning omdat dit gecondenseerde water op het koude oppervlak bevriest.

Warme lucht kan dus meer vocht bevatten dan koude lucht. De hoeveelheid waterdamp, die de lucht kan bevatten neemt met 7% toe bij elke graad temperatuurstijging.

Er bestaat in de wetenschap geen verschil van mening over het effect van waterdamp en CO2 als broeikasgassen.

Waterdamp is voor 90% als broeikasgas verantwoordelijk voor de opwarming van de lucht. Bij het ontbreken van waterdamp in de lucht is het kleine beetje CO2 (0,04%) nauwelijks in staat om de warmte na het ondergaan van de Zon vast te houden. Het praktische voorbeeld doet zich voor in de woestijn, waar het overdag zo’n 45°C kan zijn en de temperatuur ’s avonds al vlot onder 0°C kan worden.

Omgekeerd is het zo, dat warmere plekken meer waterdamp kunnen opnemen en dat daarmee het broeikaseffect toeneemt, m.a.w. er is sprake van meer opwarming. Deze situatie doet zich voor boven industriegebieden, steden en asfaltwegen. De enorme toename in verstedelijking (menselijk handelen) van de laatste 100 jaar, waarbij groene aanplant is verdwenen, is verantwoordelijk dat er veel meer zonnewarmte in de bebouwing wordt opgenomen en dus ook meer IR-straling wordt uitgezonden, waardoor de bovenliggende lucht extra wordt opgewarmd en dus in droge tijden op haar beurt meer waterdamp kan opnemen hetgeen resulteert in een extra broeikasgas effect. Zie afbeelding.

De combinatie van extra opwarming door verstedelijking en extra toevoer van waterdamp vanuit de (toekomstige) waterstofauto’s kan een oorzaak worden van een toename van het broeikasgas effect.

Beschouwingen

Klimaatwetenschap is verre van eenvoudig en er zijn nog veel onderwerpen waar men nog veel te weinig van af weet.
Het IPCC heeft gebruik gemaakt van modellen (historische gegevens) van waaruit de toekomst van het klimaat is voorspeld. Achteraf worden er nu allerlei correcties doorgevoerd en gebleken is, dat de soep niet zo heet gegeten wordt als hij is opgediend.

Het moet voor iedereen toch duidelijk zijn dat het klimaat zich niet de wet laat voorschrijven. Vervolgens gaat de overheid met al haar aanhang (provincies, gemeentes, etc.) met klimaatleek Ed Nijpels voorop, oplossingen doorvoeren voor een CO2-probleem, dat nauwelijks meer bestaat: Voor de gemiddelde hoeveelheid IR-straling vanuit de Aarde is een overmaat aan CO2 aanwezig. Meer CO2 heeft dus geen of nauwelijks effect meer.
Zie ook hier.

 

Deze niet-werkende oplossingen zijn nu voorgelegd aan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), die vervolgens met verouderde modellen aan de slag gaat voor een kostenberekening. Modellen geven, evenals voorspellingen van de rente op de kapitaalmarkt, geen feitelijke zekerheid voor de toekomst. Het is een glazen bol visie.

De heer J.T. Mommaas, directeur van het PBL, gaf in de uitzending van Nieuwsuur (20.02.2019) een zeer warrige uiteenzetting over de wijze van aanpak. Zelfs de reporter kon er geen touw aan vastknopen.

De jeugd wordt in deze dwaling meegesleept en gaat de straat op om te demonstreren. Ook zij weten niet hoe de vork in de steel zit.

Uiteindelijk zal de burger bloeden en in onwetendheid zwijgen.

Conclusies

► Bij de omschakeling in auto’s van benzine naar waterstof komt er een factor 6 meer aan waterdamp in de atmosfeer terecht, dat op droge warmere plaatsen tot een verhoging van het broeikaseffect door waterdamp kan leiden. Het is dus verstandig om eerst het effect van grootschalig gebruik van waterstof als energiedrager nader te bestuderen.

► Als er sprake is van beïnvloeding op het klimaat door het gebruik van waterstof, dan krijgt de elektrische auto als vervoermiddel de voorkeur. Het is dan verstandig om kerncentrales te plaatsen voor de opwekking van de noodzakelijke extra elektriciteit, omdat dit nooit door windturbines en zonnepanelen opgebracht kan worden.

► Het is onmogelijk om alle benodigde elektrische energie zonder centrales op te wekken, want zonnepanelen leveren ’s nachts geen elektriciteit en bij rijp- en sneeuw-bedekking evenmin. Het aantal windturbines zal altijd ontoereikend blijven en bovendien komen voor de elektriciteitsvoorziening aanbod en vraag niet met elkaar overeen.

De opbrengst aan elektriciteit van windturbines is volledig afhankelijk van de windkracht:

Windkracht 9: turbine moet vanwege veiligheid stil gezet worden;
Windkracht 7: maximaal vermogen;
Windkracht 5: 12%;
Windkracht 4: nauwelijks vermogen.

De energiebronnen, die bij een volledige energietransitie nog alleen ter beschikking staan, zijn biogas en waterstof.
Biogas valt af, want dat zal gebruikt moeten worden voor de productie van brandstof voor schepen en vliegtuigen en dus blijft er alleen waterstof over.

Waterstof wordt door elektrolyse uit water gemaakt en hiervoor is elektriciteit nodig. Rendement 75%. Vervolgens wordt dit waterstof in centrales gebruikt om elektriciteit op te wekken. Het rendement hiervan is 55%. Totale rendement: 40%.

Ook voor waterstofauto’s is waterstof nodig, dat met elektriciteit wordt geproduceerd. In de waterstofauto wordt vervolgens stroom opgewekt, waarmee de auto kan rijden.

Hier past alleen maar de oer-Hollandse uitdrukking: Zijn we nu helemaal van de pot gerukt?

Als men nog over een klein beetje verstand beschikt, kom je ook hier tot de conclusie dat kerncentrales een bittere noodzaak zijn.

De chinezen hebben het door: zij hebben nu al 40 kerncentrales en er worden er nog tientallen bijgeplaatst.

► De klimaatverandering wordt slechts in zeer geringe mate veroorzaakt door het broeikasgas CO2. Het verdwijnen van aanplant en boskap met in de plaats daarvan verstedelijking is de hoofdoorzaak van de plaatselijke opwarming van de Aarde. Nieuw-Zeeland is gestart met de extra aanplant van 1 miljard bomen!

► Alle investeringen, die ingezet worden voor het terugdringen van het CO2 gehalte in onze atmosfeer hebben geen effect.

► De overheid doet er verstandig aan om de klimaatwet te annuleren en zich terug te trekken uit het Parijse Akkoord. Preventieve maatregelen zullen meer effect hebben.

 

Ontgroeningsdag – herinnering

Op 7 maart is De Groene Rekenkamer terug met de langverwachte  ‘OntGroeningsdag’: een middag in de mooie ambiance van het Planetarium aan de Gaasperplas, vol lezingen waar geesten geslepen worden en onderlinge contacten versterkt. We garanderen lezingen met hoog primeur-gehalte en veelzijdige belichting van de klimaatkwestie. Eerst de feiten – dan de emotie!

Zie verder hier.

Door |2019-03-04T09:42:08+02:004 maart 2019 - 01:00|108 Reacties

108 Comments

  1. Avatar
    Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 07:04 - Antwoorden

    Doen ze verder nog iets met de zuurstof die tijdens de elektrolyse vrijkomt?

    • Avatar
      Inspiron 20 mrt 2019 om 21:34 - Antwoorden

      Maar 6 kg H2 levert 54kg H2O, kan toch gecondenseerd worden in een condensor in de auto en later afgetankt bij het tanken van H2 ophet tankstation. En weer hergebruikt voor de hydrolyse tot H2-gas. Is een klein circulair proces. Iedere verbranding tot H2O dient een condensor te krijgen.

  2. Avatar
    Gerard 4 mrt 2019 om 07:37 - Antwoorden

    Elektrolyse is geen kosteneffectieve manier om waterstof te produceren, dit kan beter uit koolwaterstoffen gewonnen worden, hetgeen reeds op grote schaal gedaan wordt. Daar heb je dan wel koolwaterstoffen als grondstof nodig…
    Een beetje zinvol kan elektrolyse zijn om overtollige energie op te slaan, wellicht is Norned een stuk effectiever als opslag.

  3. Avatar
    Marc 4 mrt 2019 om 08:04 - Antwoorden

    Wat een teleurstellend verhaal weer. Ik had een serieuze analyse verwacht van de kostprijsontwikkeling van groene waterstof per kg maar in plaats van dat een niet bewezen stelling dat de waterdamp emissie leidt tot een groter broeikaseffect en een verhaal dat waterstof tot drinkwaterproblemen leidt.

    Alsof er bij de verbranding van methaan (CH4 + 2 O2 = CO2 + 2 H2O) geen waterdamp vrijkomt en alsof er bij schaliegaswinning geen waterverbruik is. Maar daar hoor je sceptici natuurlijk nooit over.

    Verder gaat elektriciteitsopwekking via waterstof in een waterstofauto met een brandstofcel waarbij het water gewoon opgevangen kan worden.

    Vervolgens wordt er van alles bij gesleept wat maar weinig met waterstof te maken heeft zoals een verhaal over biomassabijstook en een volstrekt foute opbrengsttabel van een windmolen (12% opbrengst bij windkracht 5 oftewel 8 m/s).

    • Avatar
      Cornelia 4 mrt 2019 om 09:10 - Antwoorden

      Teleurstellend omdat het geen hoeraverhaal is.
      Dat gaat het ook nooit worden.
      Groene energie bestaat niet. De groene opbrengsten worden schromelijk overdreven .
      Zonder subsidie en leugens houden ze de energietransitie niet aan de gang.
      Inefficiënt en waanzin!

    • Avatar
      PeterR 4 mrt 2019 om 09:45 - Antwoorden

      @marc 8:04
      Dat had ik ook verwacht in het positionpaper van Van Wijk…
      https://drive.google.com/file/d/1pBa81RgRSqEpLS621oVYbBiLWz_uqFmo/view

      In 2016 deed Jeffrey Jacobs een onderzoek…
      https://skemman.is/bitstream/1946/23812/1/Jeffrey%20Jacobs.pdf

      Luister naar de plannen van Van Wijk en huiver!
      https://youtu.be/1i3ePiVIGl0#t=2m44s

    • Avatar
      PeterR 4 mrt 2019 om 10:01 - Antwoorden

      Dat had ik ook verwacht in het positionpaper van Van Wijk…
      https://drive.google.com/file/d/1pBa81RgRSqEpLS621oVYbBiLWz_uqFmo/view

      In 2016 deed Jeffrey Jacobs een onderzoek…
      https://skemman.is/bitstream/1946/23812/1/Jeffrey%20Jacobs.pdf

    • Avatar
      Gert Visser 4 mrt 2019 om 10:05 - Antwoorden

      De waarheid is hard he.

    • Avatar
      Henk dJ 4 mrt 2019 om 13:16 - Antwoorden

      “een niet bewezen stelling dat …
      Inderdaad, Marc.
      Het minste dat Ap had kunnen doen, is om eens te berekenen hoeveel lucht er in een gemiddelde stad is (in een volume van pakweg 100 km2 groot en tot 100 m hoog), dan eens berekenen hoeveel waterdamp en CO2 er in zo’n stad al hangt, en dan eens inschatten hoeveel auto’s daar rondrijden en hoeveel waterdamp en CO2 ze dan additioneel in de lucht stoten.
      Mijn eerste berekening geeft aan dat de extra waterdamp en minder CO2 uitstoor niet zo enorm veel bijdraagt aan hetgeen er al totaal in de lucht hangt…

      Maar de harde feiten mogen natuurlijk niet in de weg komen te staan van een leuk paniekverhaaltje…

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 14:51

        Ligt natuurlijk ook een beetje aan de tijd van het jaar.

      • Avatar
        Chemical 5 mrt 2019 om 09:57

        HenkdJ, Als je dit een paniekverhaaltje vindt, ben je echt rijp voor de klimaatpsychiater.

  4. Avatar
    Theo 4 mrt 2019 om 08:40 - Antwoorden

    Duidelijk verhaal waar tevens mijn vraag van eergisteren mee bevestigd is.
    Was heel de wereld woestijn, dan zal ondanks 400 ppm co2 geen opwarming zijn.
    Gaan we over op waterstof, grote kans op nog meer relatieve vochtigheid, dus nog meer opwarming, niet rendabel en te duur voor groen te zijn.
    Als ik dan kijk naar de luchtvochtigheid van het Groenlands weerstation dan zie ik dat daar een grote luchtvochtigheid het hele jaar is.
    https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Noordpool
    Ook iets om over na te denken.

    Maar al met al is er nog steeds geen oplossing die deuglijk is en voor iedereen betaalbaar.
    Een waterstof auto heeft dan wel weer tegenover een accubak een zeer goede actieradius.
    De ontwikkelingen die ingezet zijn, zijn in wezen goed maar niet voor dagelijks gebruik en niet voor iedereen.
    Wel is natuurlijk als aan alle voorwaarden word voldaan levert het energiebesparing op, dat op dat moment dan wel weer mee mooi mee genomen is.
    Trouwens als de hele wereld niet inzet op klimaatverandering zet dit ook geen zoden aan de dijk.
    Dat co2 de boosdoener is roept steeds meer vraagtekens op!
    Zelf denk ik eerder aan verstedelijking en waterdamp.
    Maar ja wie ben ik, geen wetenschapper, en geen mens die zich verhevend boven andermans mening.

  5. Avatar
    Remco 4 mrt 2019 om 09:08 - Antwoorden

    Jammer dat zoiets altijd geschreven wordt door iemand die in problemen denkt …. Als je denkt in realistische oplossingen wordt het verhaal heel anders….

    • Avatar
      Cornelia 4 mrt 2019 om 09:12 - Antwoorden

      Je bedoeld die realistische oplossingen die 1000 miljard kosten?

      • Avatar
        Hans 4 mrt 2019 om 13:27

        Ah @cornelia, de 1000 miljard van Thierry Baudet, ik kan me nog herinneren dat ie dat een keer heeft voorgerekend en dat ie toen aan ongeveer 700 miljard kwam (ik weet het precieze getal niet meer). Bovendien heeft hij in zijn berekening heel veel kosten en subsidies door elkaar gehaald waar door het hele getal veel lager kwam. Zeg maar alle zonnepanelen die we nodig hebben gaat 150 miljard kosten en daar boven op doen we nog de 80 miljard die we daaraan aan subsidies gaan geven.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 13:32

        @Hans, Die 1000 miljard van Thierry Baudet is in Beuro’s. De wisselkoers: 1 Euro = 10 Beuro

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 14:55

        Wat ze ook berekenen het komt toch nooit uit, van de 10 keer 9keer duurder

    • Avatar
      Werff 4 mrt 2019 om 10:54 - Antwoorden

      ‘Nou Remco wat let je.

  6. Avatar
    victor 4 mrt 2019 om 09:20 - Antwoorden

    Volgens mij zit er een denkfout bij het stukje over waterverbruik. Energieinhoud per liter is laag vergeleken bij fossiel. Maar per kg zit er 3 keer meer in waterstof dan in fossiel. Om energie in 11 miljard kg fossiel te vervangen door waterstof, is ‘maar’ 4 miljard kg waterstof nodig ipv 33 miljard. Scheelt een slok op een borrel.

    • Avatar
      Marc 4 mrt 2019 om 09:39 - Antwoorden

      Inderdaad. Verder is de combinatie waterstof – brandstofcel – elektromotor efficiënter dan de ICE motor met 25%. Dus van die 11 miljard kg fossiel wordt eigenlijk maar 2,75 miljard kg nuttige energie geleverd terwijl dat bij waterstof het rendement van de brandstofcel, regelelektronica en elektromotor is. Rekenen we dat uit dan is dat 0,6 * 0,95 * 0,9 = 51,3%. Het gevolg is dat bij een energie inhoud van benzine van 12,4 kWh/kg en een energie inhoud van 40 kWh/kg waterstof er maar 1,66 miljard kg waterstof nodig is i.p.v. 33 miljard kg.

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 10:05

        Ware het niet dat genoeg groene waterstof moeilijk verkrijgbaar is.
        Toch word een fabriek bij DSM gebouwd die het overschot van mest uit Limburg en Brabant om gaat zetten naar waterstof.
        Alleen de aanvoer word met diesel motoren gedaan!

        Toch als je er over na denkt is het nog steeds een primitief gedoe om alles groen te krijgen, wellicht dat de toekomt betere alternatieven brengt.

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 16:39

        @Marc: Verder is de combinatie waterstof – brandstofcel – elektromotor efficiënter dan de ICE motor met 25%.,/blockquote>
        Noem het gewoon verbrandingsmotor Marc. Dat is goed Nederlands voor internal combustion engine.
        De 25% rendement zou door de bekende reagluurders alhier ” kersenplukken” worden genoemd, want gelukkig zijn er meer soorten motoren dan benzineslurpers.
        Dieselmotor zit op zo’n 45%, afhankelijk welk soort het is. En dan komt je sommetje tov waterstof heel anders uit.

        Ben het met andere reageerders eens dat dit blogje een stuk minder voorstelt als wat ik verwachtte.
        Een duidelijke berekening tov fossiel geeft de info die veel mensen zoeken.

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 16:41

        @Marc: Verder is de combinatie waterstof – brandstofcel – elektromotor efficiënter dan de ICE motor met 25%.,

        Noem het gewoon verbrandingsmotor Marc. Dat is goed Nederlands voor internal combustion engine.
        De 25% rendement zou door de bekende reagluurders alhier ” kersenplukken” worden genoemd, want gelukkig zijn er meer soorten motoren dan benzineslurpers.
        Dieselmotor zit op zo’n 45%, afhankelijk welk soort het is. En dan komt je sommetje tov waterstof heel anders uit.

        Ben het met andere reageerders eens dat dit blogje een stuk minder voorstelt als wat ik verwachtte.
        Een duidelijke berekening tov fossiel geeft de info die veel mensen zoeken.

    • Avatar
      Marc 4 mrt 2019 om 09:54 - Antwoorden

      Nog een leuke ten aanzien van dat waterdamp emissie verhaal.
      Vertrekpunt uit de wiki:
      “Molecular weights of the representative octane combustion are C8H18 114, O2 32, CO2 44, H2O 18; therefore 1 kg of fuel reacts with 3.51 kg of oxygen to produce 3.09 kg of carbon dioxide and 1.42 kg of water.”
      Dus de 11 miljard kg benzine levert 15,6 miljard kg waterdamp op bij verbranding.
      Als je dat vervangt door 1,66 miljard kg waterstof en de brandstofcel elektromotor combi dan levert dat 15 miljard kg water op. Daarmee is het waterdamp argument van tafel want er wordt niet meer waterdamp uitgestoten t.o.v. de benzinemotor.

      • Avatar
        Henk dJ 4 mrt 2019 om 13:19

        Maar de harde feiten mogen natuurlijk niet in de weg komen te staan van een leuk paniekverhaaltje…
        Met zo’n nuchtere analyse ga je alleen maar duimpjes-omlaag bekomen!

      • Avatar
        Hans 4 mrt 2019 om 13:34

        Daar bij komt nog dat door de waterdamp van de brandstofcel te gebruiken om de waterstof op warmte te brengen, wat nodig is want de expansie die optreed als je van 600 bar naar 1 bar gaat levert heel veel kou op (denk aan je koelkast) en dan bestaat er een kans dat je de brandstofcel bevriest en m zo sloopt, je dan ook gelijk je waterdamp koelt en zo heel makkelijk weer kan op slaan. Als we nou dit opgeslagen moleculaire water weer gebruiken in de productie van waterstof is zelfs het argument van te veel water van tafel.

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 15:01

        Er kan bij waterstof de waterdamp weer opgevangen worden gecondenseerd.
        Dan is de uitstoot bijna 0.

      • Avatar
        Hetzler 4 mrt 2019 om 18:33

        @Marc 4 mrt 2019 om 09:54 Die sommetjes van jou steeds die je met veel aplomb poneert, vereisen wel de nodige scepsis. Immers bij het blog over de kosten van het Energieakkoord zat je er ook een factor 4 naast. En dit is niet de eerste keer. Iets minder bluffen is wel zo op zijn plaats.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 18:56

        @Hetzler, De kosten van het energieakkoord zijn 107 miljard Weuro. Dat is omgerekend 27 miljard Euro. Zou dat wellicht die factor 4 kunnen zijn?

  7. Avatar
    Marc 4 mrt 2019 om 09:20 - Antwoorden

    Het stuk
    “De Noordelijke provincies (Groningen, Friesland en Drenthe) zien veel toekomst in waterstof, als alternatief voor de aardgaswinning. Om een groene waterstofeconomie van de grond te krijgen, schatten zij in dat tot 2030 voor 5,5 tot 10 miljard euro aan investeringen nodig is in waterstof. En daarboven nog 12 tot 15 miljard in offshore wind.”
    is op basis van het stuk van Ad van Wijk profadvanwijk.com/wp-content/uploads/2017/04/NIB-BP-NL-DEF-webversie.pdf uit april 2017.
    Een paar dagen geleden is de investeringsagenda gepubliceerd en daarbij wordt uitgegaan van 2,8 miljard aan investeringen t/m 2030 die opgebracht worden door een consortium aan bedrijven en overheden. Zie https://www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user_upload/Documenten/Beleid_en_documenten/Documentenzoeker/Klimaat_en_energie/Energie_transitie/Investeringsagenda_waterstof_Noord-Nederland.pdf

    • Avatar
      Cornelia 4 mrt 2019 om 09:58 - Antwoorden

      Waanzin!
      Geld speelt bij de klimaatwaanzin geen enkele rol van betekenis.
      Natuurlijk zien die provincies het wel zitten, even 50 miljard investeren -niet hun geld natuurlijk- het zal die provincies een hoop banen opleveren, ze zullen helemaal opbloeien, en wat boeit het ze verder of het werkt of niet, zij hebben het natuurlijk niet bedacht.
      Ik heb trouwens nog nooit een rapport gelezen waar uit kwam dat iets niet haalbaar was.
      Wat ik wel heb meegekregen is de gigantische kosten overschrijding bij alle grote projecten tot nu toe.
      Betuwelijn, HSL, Deltawerken allemaal zijn ze vele malen duurder uitgevallen dan begroot in die mooie rapporten.

      Waarom investeren in waanzin als je voor een schijntje aan kunt haken bij de Nordstream met Russisch gas?
      Het wordt voor de burger dan veel minder duur en het is bovendien een bewezen concept dat al decennia betrouwbaar werkt en niet alle nadelen van waterstof heeft.

      • Avatar
        Marc 4 mrt 2019 om 10:51

        Cornelia de getallentovenaar. 2,8 miljard wordt ineens 50 miljard.

      • Avatar
        Cornelia 4 mrt 2019 om 11:22

        Bij benadering dezelfde natte vinger die jij altijd gebruikt… Optellen van investeringen. 10 + 15 = al 25 en dan nog zo’n slordige 2,8 een overschrijding van 75% is een koopje in Regeringsinvesteringen meestal gaan ze er enige malen overheen.

        Het mooie rapport spreekt zelf dan liever over…

        “Uiteraard is dit bedrag nog onzeker door de mogelijke technologische en economische ontwikkelingen in de toekomst. Dit geldt nog sterker voor de periode vanaf 2025. Wel staat vast dat de investerende bedrijven met een exploitatiesubsidie van het rijk hier het verschil kunnen maken.”

        Vrij vertaald betekend dat deze “durf” kapitalisten geen cent investeren zonder dat de regering, = jij en ik, garant staan dat wat er ook gebeurd zij hun 15% rendement over hun investering per jaar gaan halen, die dikke Audi’s en Tesla’s moeten wel op kosten van de zaak blijven rijden hé.

        In dit geweldige “zie je wel dat het kan” verhaal is nog niet eens meegenomen de vervanging van alle branders, installaties, beveiligingen etc. maar daar kun jij vast wel wat extra miljarden voor reserveren.
        Geld speelt namelijk geen rol, het is sowieso gratis subsidiegeld, en volgens Rutte en Hermie gaat het ons land ook nog miljarden opleveren.

        Daarom, waanzin dit plan, aansluiten op de Nordstream en voor een iets hoger bedrag hoog calorisch Russisch gas voor de Nederlandse burger en industrie gebruiken.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 11:35

        Maak je maar niet ongerust tante @Cornelia, gas zullen we nog heel lang blijven gebruiken.
        Dat gas halen we overal vandaan behalve uit Groningen. Daarnaast zoeken we andere
        vormen van energie. Waarom? In de eerste plaats omdat het leuk is. Verder omdat energie
        belangrijk is. Hoe meer troeven in handen hoe beter dat het is, is de gedachte. Kernenergie
        leek het helemaal te worden, maar door een paar ongelukjes zijn veel mensen daar toch
        wat minder blij mee. Daarom rommelen we nu wat met windmolens. Dat kost leergeld. Veel
        mensen denken dat dit een goed idee is. Wie dat niet zit zitten zet zijn kruisje bij een partij
        die dat ook niet ziet zitten. Zodra je meer kruisjes hebt dan de windmolen gekken dan stoppen
        we met windmolens. Zo niet? Je mag natuurlijk blijven protesteren Cornelia en zolang je dat
        netjes doet dan komen knuppel en traangas er niet aan te pas.

      • Avatar
        Cornelia 4 mrt 2019 om 12:48

        “Zodra je meer kruisjes hebt dan de windmolen gekken dan stoppen
        we met windmolens.”

        Ik geloof dat niet eens meer. De belangen zijn zo groot dat ze nog eerder frauderen met verkiezingsuitslagen.
        Gezien de dagelijkse leugens in de kranten en op televisie is die stap niet eens zo heel groot.

      • Avatar
        Hans 4 mrt 2019 om 13:40

        @cornelia als we ons aansluiten op nordstream en dus hoog calorisch gas gaan stoken zullen we ook alle branders moeten vervangen want Nederland werkt al jaren (voor het grootste deel) met laag calorisch gas en die branders zijn niet altijd compatibel.

      • Avatar
        Marc 4 mrt 2019 om 13:47

        Typisch Cornelia, een inschatting van de kosten uit april 2017 voor windenergie van 12-15 miljard wordt verdubbeld naar 30 miljard terwijl 1 maart jl. de subsidievrije tender voor wind op zee, Hollandse Kust Zuid kavels 3 en 4, is geopend.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 13:50

        Zelfs dat kan allemaal in Nederland tante @Cornelia; In vrijheid en blijheid je complot-theorie en andere waanbeelden ventileren.

      • Avatar
        Cornelia 4 mrt 2019 om 15:46

        Marc, Hans en Hermie, jullie kunnen je helemaal rijk rekenen met die miljarden.

        In feite is het belachelijk dat een land 1000 miljard gaat investeren om hopelijk 40% CO2 te besparen.
        Dus of het 700 of 1000 is het is en blijft belachelijk.
        Zeker als je meeneemt dat met de huidige economische groei en de groei van de bevolking onze inspanningen totaal geen invloed hebben.
        Zelfs al zou heel Europa stoppen met CO2 dan nog zal de wereldwijde CO2 stijgen.

        Met de huidige bekende investeringen zal een gemiddeld gezin tussen de 6000 en 7000 euro per jaar kwijt gaan zijn voor dit “groene” wonder.
        Ik ben benieuwd hoelang jullie dat gaan volhouden.

        Even wat kerngetallen, om de gratis miljarden van jullie in een juist perspectief te plaatsen.

        Hoge snelheidslijn: 11 miljard incl het Fyra debacle.

        Deltawerken:
        Het plan zou in 25 jaar uitgevoerd worden waarbij de kosten waren beraamd op ongeveer 1,5 tot 2 miljard gulden (ongeveer 680 tot 900 miljoen )
        De uiteindelijke kosten… slechts bijna 5 miljard euro.

        Ruimte voor de rivier: 2,2 miljard euro.

        En dan.. Alleen al de geschatte kosten van het energieakkoord… 117 miljard!

        Over waanzin gesproken.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 16:09

        @Cornelia, 1.000 miljard Beuro = 100 miljard Euro. Een koopje dus voor de komende 50 jaar. En die 117 miljard is in Weuro’s. Een Euro = 4 Weuro.

      • Avatar
        Cornelia 4 mrt 2019 om 16:31

        Dikke lol Hermie, hohoho.

        Maar dát verhaal kun jij niet hardmaken.

        Die 1000 miljard wél. https://forumvoordemocratie.nl/actueel/fvd-waar-komt-die-1000-miljard-vandaan

        Niet uit de duim gezogen, ook niet bedacht, geen complot of waanbeelden.
        Gewoon keiharde cijfers van gerenommeerde organisaties.

        Bronvermelding onder aan de pagina.

        Overigens is die 117 miljard voor het energie akkoord niet meegenomen.
        Het verzwaren van onze elektrische infrastructuur zit er ook niet in.

      • Avatar
        Johan D. 4 mrt 2019 om 17:12

        Hans: @cornelia als we ons aansluiten op nordstream en dus hoog calorisch gas gaan stoken zullen we ook alle branders moeten vervangen want Nederland werkt al jaren (voor het grootste deel) met laag calorisch gas en die branders zijn niet altijd compatibel.

        Wat dacht je er van Hans, als dat hoog-calorisch gas gemengd wordt met een inert gas zodat het laag-calorisch wordt?

        Overigens mis ik in het verhaal waar de energie vandaan moet komen om waterstofgas onder een druk van 700 bar te brengen en te houden.

        Het bouwen van de Noord/zuidlijn metro in Amsterdam duurde ipv 8 jaar maar liefst 15 jaar. De kosten waren beraamd op een dikke miljard Euro, maar uiteindelijk werd er 31, miljard Euro voor betaald. En dat project was slechts een eenvoudig project vergeleken met wat er met de energietransitie verbouwd en gebouwd moet worden!
        “Hij die vertrouwen heeft in des rijks rekenmeester is zalig.”

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 17:37

        @Johan D. Die 31 miljard die je noemt zijn in Beuro’s In Euros omgerekend is dat 3,1 miljard.

        ” Volgens de oorspronkelijke plannen in 1996 zou de Noord/Zuidlijn in 2005 klaar zijn en 1,5 miljard gulden kosten. Ten tijde van het besluit om de Noord/Zuidlijn daadwerkelijk aan te gaan leggen in 2000 was de begroting gestegen tot 2,45 miljard gulden waarvan 2,1 miljard door de rijksoverheid zou worden bijgedragen. Door tegenvallers is door de jaren heen de opleverdatum meermaals verschoven naar 2018 en zijn de kosten gestegen tot ruim 3,1 miljard euro. bron: wikipedia.

        P.S. De overheid bouwt zelf helemaal niets aan de transitie maar verstrekt alleen maar subsidies. tot nu toe vallen die spectaculair mee.

      • Avatar
        ErikN 4 mrt 2019 om 23:54

        Beste Cornelia,

        je merkt dat tante Hermie graag op de persoon speelt.

      • Avatar
        Johan dD. 5 mrt 2019 om 20:38

        Ja Hermie, de komma viel verkeerd. Had idd 3,1 ipv 31, moeten zijn. Mijn fout.
        Maar je vond het verder niet schokkend dat de planning van het zoveelste project qua tijd en kosten zo uit liep?
        De overheid doet veel project samen met het bedrijfsleven, dus zijn ze allebei bernatwoordelijk voor de gevolgen. En subsidies worden niet zo maar gegeven. Daar gaat wel het eea aan vooraf.

    • Avatar
      Bert Pijnse van der Aa 4 mrt 2019 om 10:54 - Antwoorden

      Ik heb nog een vraag aan de geleerden inzake de Wet van kirchhoff, ofwel hoe komt 6 MW piekvermogen in een paar milliseconden in een accu ofwel wordt omgezet in waterstof ?

      Vannacht werd ik wakker van de harde wind die nogal vlagerig was . Ik probeerde het me zo een beetje voor te stellen hoe snel de pieken en dalen werden verwerkt.

      Mijn batterijtje van 1000 mAh moet al een uur of acht aan de lader ( die dan al warm wordt ) , maar volgens de experts zit 6 megawatt huppakee, zo in de accu of is omgezet in waterstofgas in een elektrolyser.

      Is er iemand die uit kan leggen hoe dat gaat in de praktijk . Marc misschien ? :-)

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 11:58

        Al pas je beide wetten van Kirchhoff toe dan lukt dat nog niet.
        Met een beetje logisch inzicht weet je al dat niet kan.
        Je batterij laten we zeggen lithium van 1000 mAh zou je wel met 2c kunnen laden, of 3c, maar idd niet in 1 sec.
        Ging dat maar dan waren vele problemen betreffende laden opgelost.
        Nissan is zich zo zelf al eens tegen gekomen door reclame te maken met onbeperkt snelladen, bij de derde keer regelde de lader al snel terug door te veel hitte in het accupakket.

      • Avatar
        Hans 4 mrt 2019 om 13:42

        Gelukkig zijn we ook bezig met de ontwikkeling van grote condensatoren om die pieken (vlagen) af te vlakken.

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 14:21

        Hans dat moeten dan toch enorme grote condensatoren zijn en ook nog van het type bipolair.
        Ik weet wel dat ze dat bij de vroegere PTT een grote hoeveelheid lood accus gebruikte voor piek en buffering bij stroomuitval maar dat was alleen maar voor lage spaning.

      • Avatar
        Marc 4 mrt 2019 om 17:24

        supercaps

    • Avatar
      Scheffer 4 mrt 2019 om 12:25 - Antwoorden

      Politici hebben doorgaans geen van alle de focus op de kritische wetenschap en op de economische / maatschappelijke haalbaarheid, maar wel op de populariteit van de klimaatbeheersing onzin en “duurzame” onzin. Marc jij zit continu op die foute kritiekloze golflengte.

    • Avatar
      Scheffer 4 mrt 2019 om 12:29 - Antwoorden

      Prof. Ad van Wijk blijkt geheel van de pot losgerukt, Marc!

      https://www.climategate.nl/?s=waterstof+economie

    • Avatar
      Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 17:07 - Antwoorden

      Een paar dagen geleden is de investeringsagenda gepubliceerd en daarbij wordt uitgegaan van 2,8 miljard aan investeringen t/m 2030 die opgebracht worden door een consortium aan bedrijven en overheden.

      Gelukkig kost het volgens Hermie allemaal peanuts, vandaar dat het consortium tot 2030 even €600 000 000,- subsidie wil hebben om dat spul op te starten.
      https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144566/Noord-Nederland-wil-werk-maken-van-waterstof

  8. Avatar
    Rudi 4 mrt 2019 om 10:02 - Antwoorden

    Voor electrolyse is helemaal geen puur water nodig, sterker nog, zuiver water geleid geen stroom.
    Verder is de energiedichtheid van H2 per liter lager dan van gas, maar per kilo juist hoger. Ten gevolge hiervan is er in de berekening een enorme fout gemaakt; de berekende 33 miljard Kg water wordt dan ca. een factor tien kleiner, dus 3 tot 4 miljard Kg.
    De vrijkomende waterdamp kan bij auto’s intern opgeslagen worden als zuiver water en hoeft dus niet de atmosfeer in.
    Een nietgenoemd bijkomend voordeel van auto’s op H2 t.o.v. accu’s is het veel lagere eigen gewicht. Dit vertaald zich weer in een lager energieverbruik.

    • Avatar
      Theo 4 mrt 2019 om 10:11 - Antwoorden

      Een accu bak is ook niks IDD, en laag eigen gewicht is heel belangrijk voor energie verbruik, en hebben we het nog niet over slijtage banden en wegen.

  9. Avatar
    David 4 mrt 2019 om 10:51 - Antwoorden

    Als je toch synthetische brandstoffen maakt waarom dan geen diethyl ether?

  10. Avatar
    willy 4 mrt 2019 om 11:20 - Antwoorden

    Als die waterstof geproduceerd wordt met overschotten van zon\wind, hoeveel uren per jaar kunnen die dan draaien?

    • Avatar
      willy 4 mrt 2019 om 11:22 - Antwoorden

      …die waterstoffabrieken

    • Avatar
      Hermie 4 mrt 2019 om 12:31 - Antwoorden

      @Willy, Op dit moment kunnen die waterstoffabrieken dan afgerond nul uur draaien. Is dat goed of slecht nieuws?

      • Avatar
        willy 4 mrt 2019 om 13:09

        Dat is slecht nieuws. Of was het een retorische vraag of een simpele sofistische opmerking?

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 13:28

        @willy. Het goede nieuws is dat er blijkbaar niet of nauwelijks overschotten van wind/zon zijn.

      • Avatar
        willy 4 mrt 2019 om 13:33

        Dus, Hermie, ook geen enkele behoefte aan waterstoffabrieken…

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 13:40

        Klopt willy, op dit moment nog niet.

    • Avatar
      willy 4 mrt 2019 om 13:00 - Antwoorden

      Ik wil maar zeggen, wie gaat investeren in een waterstoffabriek wilt zijn installatie toch zien renderen 24/7 . Wanneer er geen wind/zon op overschot is zal ie opgeslagen wind/zon moeten kopen bv in Noorwegen. Wordt dat niet een beetje absurd: eerst elektriciteit opslaan in ‘pumped storage’ om nadien opnieuw om te zetten in elektriciteit waarmee gas geproduceerd wordt om opnieuw op te slaan om nadien opnieuw om te zetten in elektriciteit in een brandstofcel…
      Ik begrijp wel dat men zoekt naar milieuvriendelijkere systemen voor de vervoerssector, maar wat is de klimaatwinst?

      • Avatar
        willy 4 mrt 2019 om 13:17

        Oh ja, ik begrijp het al, er is natuurlijk geen overschot meer om op te slaan in pumped storage want dat werd al omgezet in gas. Dus gasfabrieken werken enkel bij overschot wind/zon en nooit 24/7 .

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 13:38

        Je hebt gelijk Willy, Voor alleen de overschotten bouw je geen fabrieken. Er moet daarom nog heel veel gebeuren wil omzetten naar waterstof een rol van betekenis kunnen spelen. Het energieverlies in de omzetting is erg hoog. Een groot prijsverschil tussen energie op schaarse momenten en op de tijdstippen dat energie erg duur is kan helpen.

      • Avatar
        willy 4 mrt 2019 om 14:04

        “Een groot prijsverschil tussen energie op schaarse momenten en op de tijdstippen dat energie erg duur is kan helpen.”.
        Dat zal sommige investeerders-speculanten inderdaad aan veel winst (geld) helpen. Maar klimaatwinst?
        Doet me denken aan die Tesla-batterij in Australië van 100 miljoen $ die ondertussen al 170 miljoen $ heeft opgebracht, maar heeft die windelectriciteit opgeslagen? Nee hoor.

      • Avatar
        Hermie 4 mrt 2019 om 14:13

        @Willy, Investeerders investeren in nieuwe technology om daar geld mee te verdienen. Dat is zoals het werkt. Ben jij communist of zo?

      • Avatar
        willy 4 mrt 2019 om 14:47

        Nee, dat was ik misschien een halve eeuw geleden, daarna was ik een groene, nu ben ik een groene die zich geen windmolenwiek voor de ogen laat draaien.

      • Avatar
        Theo 4 mrt 2019 om 15:12

        Willy, toch wel, DSM wil in haar eigen behoefte voorzien door de bouw van een waterstof fabriek.

      • Avatar
        Cornelia 4 mrt 2019 om 17:11
  11. Avatar
    Hans 4 mrt 2019 om 11:25 - Antwoorden

    Er wordt wat gemakkelijk gedacht over het transport van waterstof door ons bestaande netwerk. Ik kom uit de olie en gas industrie en een van de gevaarlijke situaties is HSC (Hydrogen Stress Cracking). Het staal zal zacht genoeg moeten zijn om hier geen last van te hebben. Ik betwijfel of de grote leidingen van Gasunie (dat in de jaren 60-70 is aangelegd) de juiste lassen hebben. Volgens mij is er reeds veel onderzoek gedaan naar dit onderwerp.

    Verder klopt het verhaal mbt de zeer lage efficiency van het maken en weer omzetten van waterstof wel. En lage efficiency = erg duur!
    De andere uitspraken over waterdamp etc lees ik maar niet.

  12. Avatar
    Scheffer 4 mrt 2019 om 12:11 - Antwoorden

    Prima artikel weer van Ap Cloosterman!

    Waterstof is erger dan de kwaal (CO2) is een juiste conclusie!

    Waterstof gemaakt uit windturbine-energie of zonnecellen-energie is de keten-EROEI kleiner dan 1 en is / wordt dus exorbitant kostbaar voor de consument. Waterstof is sowieso geen oplossing voor de luchtvaart, biofuels wel maar die tasten de natuur / biotopen / jungle op een verschrikkelijke manier aan.

    Naar mijn verwachting zal waterstof een kleine niche-oplossing blijven, zoals Elon Musk ook al vast stelde voor de mobiliteit per auto: “A Hydrogen car is pure madness”. In goed Nederlands spreekwoord: “Het paard achter de wagen”. Van windelektriciteit waterstof maken om vervolgens elektriciteit voor in de auto te maken.

    Verder is ons gasnetwerken (zowel het industrieel gasnetwerk als het huishoud-gasnetwerk) niet geschikt getest op veilig waterstof transport onder de benodigde compressie / verhoogde druk en de vluchtigheid bij waterstof.

    Als keuken-kookgas is vluchtig waterstof niet ongeschikt, maar geeft totaal 3x lagere verbranding / warmte er zal ook met hogere druk door de leidingennetwerk moeten dan bij aardgas. Verbranding / warmte: aardgas 35,17 MJ/m3(n) en waterstof 10,8 MJ/m3(n). Alle aardgas-kookboeken moeten met de waterstofgas “bril” op gaan worden gelezen.

    Ook nog niet toegelicht is dat gasflessen in caravans, LPG-tanks (en straks waterstoftanks) in auto’s onder extra security regels vallen bij diverse Ferry maatschappijen / diverse Europese landen. Europese regels zijn mij onbekend.

    De ervaren Caravan / Camper vakantieganger weet dit waarschijnlijk: Op alle veerboten naar Scandinavie en Engeland, Grienkenland en naar Corsica wordt er nadrukkelijk op gewezen, dat je gastank moet afsluiten/afkoppelen. Aan de andere kant is professioneel bloementranport en koeltransport naar de UK ook uitgerust met koeling op vloeibaar gas en de koeling mag aanblijven.

    Er is geen totaaloverzicht bij mijn weten voor Europa en de verschillende wetgevingen voor diverse gassen.

    Wie kan hier wat meer over zeggen?

  13. Avatar
    Arthur 4 mrt 2019 om 12:21 - Antwoorden

    Niemand is geïnteresseerd in het milieu, het gaat om het verdienmodel en macht, milieuvriendelijke brandstof is overal gratis beschikbaar.

  14. Avatar
    Piet 4 mrt 2019 om 12:28 - Antwoorden

    Energie,zon wind olie,maar wat is er mis met het en en vloed systeem.eb en vloed is iets waar je gewoon de klok op gelijk kunt zetten.eb en vloed is gratis geleverde energie van de natuur.Dus moet er meer geïnvesteerd worden is deze energie .Komt het water op dan draaien de schoepen,daalde het water weer dan draaien de schoepen.Je kunt zelfs energie uit de rivieren halen door daar grote dynamo’s te installeren die ook 24 uur per dag draaien.Nl woont aan zee en heeft grote rivieren ,dus het probleem ligt bij de overheid die liever gassen en windmolens plaats.De kennis van energie uit en en vloed is er zo ook de kennis van turbines om stroom op te wekken ,gebruik deze kennis nu eens en vergeet de CO2.

  15. Avatar
    Piet 4 mrt 2019 om 12:42 - Antwoorden

    Energie,zon wind olie,maar wat is er mis met het eb en vloed systeem.eb en vloed is iets waar je gewoon de klok op gelijk kunt zetten.eb en vloed is gratis geleverde energie van de natuur.Dus moet er meer geïnvesteerd worden is deze energie .Komt het water op dan draaien de schoepen,daalde het water weer dan draaien de schoepen.Je kunt zelfs energie uit de rivieren halen door daar grote dynamo’s te installeren die ook 24 uur per dag draaien.Nl woont aan zee en heeft grote rivieren ,dus het probleem ligt bij de overheid die liever gassen en windmolens plaats.De kennis van energie uit eb en vloed is er,zo ook de kennis van turbines om stroom op te wekken ,gebruik deze kennis nu eens en vergeet de CO2.

    • Avatar
      Frans Galjee 4 mrt 2019 om 15:54 - Antwoorden

      @ Piet

      “gratis geleverde energie van de natuur…”

      Ja zon, wind, waterenergie en zelfs kolen en olie zijn gratis. Punt is deze energie bronnen om te zetten in een voor ons bruikbare vorm als elektriciteit en warmte. Dan zijn die oplossingen niet meer zo gratis en/of bruikbaar.

      • Avatar
        Piet 4 mrt 2019 om 16:56

        Wat zou een eb en vloed installatie moeten gaan kosten?wat kost het om een schoepenrader in een rivier te plaatsten. Eigenlijk gaan we terug in de tijd met watermolens.maar dan geen zagerrij maar gewoon een elektra tribune.

    • Avatar
      Gerard 4 mrt 2019 om 17:05 - Antwoorden

      Daar komt wel wat meer bij kijken, maar het zijn wel ideeën die niet zomaar opzijgeschoven moeten worden. Een leuke website over deze en andere vormen van energieopwekking (en nog veel meer):
      https://www.lowtechmagazine.be/

    • Avatar
      Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 17:29 - Antwoorden

      Over dat eb-vloed gebruiken heb ik het een paar jaar geleden ook al gehad Piet. We hebben genoeg zeegaten waar het stroomt als de hel. De hoeveelheid energie wat daar inzit is enorm.
      In Den Oever zit een bedrijfje wat er ondanks subsidie al een keer op failliet gegaan is. Ze hebben een proefopstelling op de spuisluizen aldaar staan. Wat ze precies uitvreten is me niet duidelijk, misschien meer groene hersencellen dan technische.

      Maar ben het met je eens dat het een ondergeschoven kindje is.
      Op een rivier loop je echter tegen een groot probleem aan: Een turbine zou de doorstroming verminderen, want de energie haal je uit de snelheid van het water, niet uit het water zelf. Je moet dan net als bij ouderwetse watermolens met omleidingen en eventuele buffers gaan werken. Dat wordt nogal prijzig.
      Maar in de zeegaten zie ik genoeg potentieel.

      • Avatar
        MP. 4 mrt 2019 om 18:42

        Probleem bij onderwater constructies is slijtage, risico op te sterke stroming waardoor metaal van de wieken krom trekt, en hoge onderhoud en installatie kosten omdat bijvoorbeeld duikers ingezet moeten worden.

        Mogelijke oplossing is draaikolken creëren (water vortex) en de generator verticaal daarboven plaatsen, boven het water. Het werkt met een laag verval van 0.5 meter tot 2 meter, zolang er een constante toevoer is in kuub per seconde. En dat is wat we hebben in de Nederlandse rivieren, eb-vloed zeegaten, en wat gecreëerd kan worden via T dam constructies haaks op de Nederlandse kust.

        Er zijn vele duizenden tot tienduizenden draaikolk bakken nodig met verschillende grote diameter, afhankelijk van de flow rate en verval om geheel Nederland van elektriciteit te voorzien.

        De totale kuub per seconde flow rate van rivieren en potentiële flowrate via T dam constructies in de Noordzee is voldoende.

        De kunst is om het zo te balanceren dat met hoog tij en laag tij de productie in evenwicht is, dan heb je basisstroom.

        http://www.zotloeterer.com/welcome/gravitation-water-vortex-power-plants/

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 19:45

        Kromtrekkende wieken MP? Het is geen windmolen hoor. Als ik tienduizenden kW op een scheepsschroef kan loslaten, gaat een onderwaterturbine ook wel lukken.

      • Avatar
        MP. 4 mrt 2019 om 20:39

        @Leo Bokkum. Hier een voorbeeld uit de VS, maar ik kan mij ook eenzelfde situatie herinneren in de thames rivier in Engeland, zo sterke onderstroom soms dat de wieken buigen/breken.

        Quote “in April 2007 Verdant Power[9] began running a prototype project in the East River between Queens and Roosevelt Island in New York City; it was the first major tidal-power project in the United States.[10] The strong currents pose challenges to the design: the blades of the 2006 and 2007 prototypes broke and new reinforced turbines were installed in September 2008.[11][12]”

        https://en.wikipedia.org/wiki/Tidal_stream_generator

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 21:40

        @MP, wanneer hun wieken breken zijn het sukkels. Wat ik zo lees is dat ze een soort windmolens onder water zetten. Bij sommigen kan de spoed niet eens veranderd worden, Dat is vragen om moeilijkheden.
        Als dan het spul ook nog eens op een plek wordt gezet waar onderstromen heersen waar ze niets van weten, heb je het over een stel domme amateurs. Zoiets onderzoek je van te voren.

        De zee moet je benaderen als je grootste vijand en dan nog een schepje er bovenop. Sterk kan niet sterk genoeg zijn wanneer het jaren moet draaien. De scheepvaart heeft dat aardig onder de knie. In plaats van opnieuw het vierkante wiel uit te vinden zouden die waterturbinebouwers eens de kennis van de zeescheepvaart moeten gebruiken.
        Dat zal misschien een paar procent rendement kosten, maar dan blijft het wél heel.

        Die onderwater-tubines kun je ook niet overal plaatsen. Bij te weinig stroming heb je (net als bij windmolens) te grote/kwetsbare bladen nodig. Meer bladen is dan een optie omdat de dichtheid van water veel groter is dan van lucht, maar er is -vooral bij rivieren- een grens aan bruikbare diepte. Daarnaast hebben rivieren nog problemen met perioden van weinig afvoer.

        We hebben in het zuiden & noorden van ons landje prachtige zeegaten met voldoende stroming. Omdat het hoogwater-tijdstip tussen de gaten nogal verschilt, kun je uit een dekkend project een redelijk stabiele stroomproduktie verkrijgen. En niet onbelangrijk: Een stroomproductie die het altijd doet, want het getij zal nooit eens een paar dagen overslaan zoals bij windmolens wel het geval is tijdens een windstille periode.

        Goedkoop zal het niet zijn, maar dat zijn windmolens ook niet.

      • Avatar
        David 4 mrt 2019 om 22:10

        @Leo Bokkum
        Ten noorden van Schotland zijn getijdenstromingen van 30km/h.
        Productie perfect voorspelbaar.
        Golfslag generatoren wekken per km2 5x meer energie op dan windmolens.

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 22:36

        @David, de Pentland ken ik uit ervaring. Daar stroomt het inderdaad nogal pittig om het zaht uit te drukken. Moet je ook niet tijdens de verkeerde tijd op de verkeerde plaats zijn, want dan kan het je laatste zeedag wel eens worden.
        De Schotten zijn daar al bezig: https://www.power-technology.com/projects/pentland-firth-tidal-power-plant-scotland/

        Golfslag generatoren zijn net zo onzinnig als windmolens, ze zijn afhankelijk van het weer en geven (weliswaar trager dan windmolens) wiebelstroom. Niet mijn voorkeur.

        Ik hou me met mijn commentaar bij de Nederlandse kust. Niet alleen omdat ik daar toevallig woon, maar omdat ik daar ervaring en wat kennis van heb.

      • Avatar
        MP. 4 mrt 2019 om 22:36

        @ Leo Bokkum

        Mee eens dat het technisch overbrugbaar is. Maar een turbine boven water is altijd goedkoper, en veel meer potentiële energie per kuub water/seconde kan omgezet worden in elektriciteit. Daarom prefereer ik het draaikolk systeem. Vissen kunnen ook erdoorheen zwemmen in beide richtingen.

        Voor een draaikolk getijden systeem in de Noordzee zijn er 2 water inlaten/uitlaten nodig, afhankelijk of het eb is of vloed. Naast een dam constructie voor 0.5 tot 2 meter hoogte verschil. En ten minste 2 dammen op de juiste afstand zodat dam A op max vermogen draait met eb en dam B op max vermogen met vloed, zo ontstaat er basisstroom.

        https://www.youtube.com/watch?v=d33rznjHx8g

      • Avatar
        Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 23:22

        @MP, in een flink stromende rivier als de Waal zou het nog wel kunnen. Alhoewel je die ook niet kunt dichtplanten met die schoepenturbines (scheepvaart) én je geregeld boven/onder het werkingsbereik gaat uitkomen tijdens natte/droge periodes.

        De Nederlandse kust vol leggen met dammen gaat ‘m niet worden. Je zit hier met een zeer dynamische zandkust die de installaties binnen de kortste keren laten verzanden of/en verzakken. Denk ook niet dat Rijkswaterstaat zit te wachten op een hele nieuwe situatie met duizenden dammetjes. Die zijn blij dat ze de kust nu een beetje door hebben en in bedwang kunnen houden..

        Daarnaast zou je tijdens een flinke storm eens in de zeegaten en aan de kust moeten kijken. Niet op een videootje, maar in het écht. Er is zeer weinig bestand tegen het waanzinnige geweld van brekers en grondzeeën. Ik geef dit soort installaties dan ook geen winterseizoen voordat ze in puin liggen. Tevens zit je ook daar met te grote verschillen in waterhoogte tijdens mooi of slecht weer.

        Kortom, ik geloof er niet zo in voor zover ik het systeem een beetje snap. :-)

      • Avatar
        MP. 4 mrt 2019 om 23:25

        Voor de beeldvorming van de T dam haaks op de Nederlandse kust het TDI concept. Ze gaan daar echter uit van onderflow met roterende onder water generatoren welke slechts een klein beetje vermogen leveren per kuub/seconde. Het hoge kosten/relatief lage opbrengst plaatje is een belangrijke factor voor geen vervolgstappen vanuit de regering.

        Mijn visie is dat er veel meer potentie is qua opgewekt vermogen en veel lagere kosten via draaikolk bakken in de dam, en gebruik van de overflow/verval.

        Met 2 T-dammen tot 15 km van de kust, gemiddeld 20 meter diepte, en een eb-vloed flow van een halve meter per seconde is dat 300.000 kuub per seconde dat omgezet kan worden in elektriciteit. In potentie voldoende om de helft van Nederland van elektriciteit te voorzien.

        https://www.youtube.com/watch?v=4hT4FUlOYr4

      • Avatar
        MP. 4 mrt 2019 om 23:36

        @ Leo Bokkum 4 mrt 2019 om 23:22

        Quote ” Tevens zit je ook daar met te grote verschillen in waterhoogte tijdens mooi of slecht weer.”

        Indien er veel teveel water toevoer is overstroom de dam en de draaikolk bakken, en de vortex in de bak blijft onder water doordraaien (elektriciteit productie blijft doorgaan), volgens kleinere experimenten. Teveel water toevoer is via dit systeem nooit een probleem

      • Avatar
        Leo Bokkum 5 mrt 2019 om 03:21

        Je komt steeds met nieuwe uitleg/filmpjes. Maar dat geeft niet, maakt het alleen maar duidelijker.
        Het laatste filmpje van 2335u: Theoretisch heel leuk, maar de Noordzee-praktijk is weerbarstiger.
        Wat jij wil doen is het totale stromingspatroon van de Nederlandse kust veranderen. Als we een hoge rotskust hadden zoals daar in China zou ik zeggen “de moeite van studie waard”. Maar wij zitten met zand wat kan bewegen in een relatief kwetsbare kustzone.

        Ik heb veel bedenkingen, maar de grootste is: Die dammen gaan bij een Noordwester- en Zuidwesterstorm voor een enorme opstuwing langs de kust zorgen aan de kant waar de wind vandaan komt. Dat kunnen die turbines nooit verwerken. We zitten op dit blog te mieren**ken over wat millimetertjes versnelling, maar zo’n lange dam maakt daar tijdens een goeie storm gewoon meters van.
        De enige manier om dat enigzins te voorkomen is om er een soort Oosterschelde-dammen van te maken. Maar 30km Oosterscheldedam, mét al zijn onderhoud… .
        Om van de enorme hoeveelheid materiaal nog niet te spreken. Die damvoet wordt in 20 meter water nogal breed, óf je moet de wereld aan heipalen & beton de zeebodem injassen.
        Dat kost in totaal wel meer dan een paar kerncentrales.
        Voor een systeem wat niet weersonafhankelijk is, want bij een genoemde storm zul je de turbines boven water moeten trekken om stuwing aan de kust te voorkomen. Daarmee ben nog steeds afhankelijk van fossiele backup.

        Mijn visie is dat er veel meer potentie is qua opgewekt vermogen en veel lagere kosten via draaikolk bakken in de dam, en gebruik van de overflow/verval.

        Visie is mooi, maar wat zijn de cijfers?

        Wb 2336uur: Als je een deksel op die turbines doet zal hij inderdaad gewoon blijven werken zolang er voldoende verval is. Het is niets anders dan een turbo waarbij je de uitlaat als inlaat gebruikt.

    • Avatar
      Guus van Wechem 5 mrt 2019 om 10:29 - Antwoorden

      Uit CBS cijfers kan je eenvoudig berekenen dat het energieverbruik per hoofd van de bevolking in Nederland gelijk is aan het equivalent van 5000 liter diesel/”jaar. De industrie is verantwoordelijk voor 70%,van dat energieverbruik. We hebben blijkbaar een zeer energie intensieve industrie! Het lijkt er op dat als iedereen elektrisch gaat rijden het CO2 probleem is Opgelost.Althans zo word het door politici gebracht. Ook in dit geval zal het electriciteit net vervijfvoudigd moete worden. Als Doekle Tetpstra oerdom roept dat er over vijf jaar geen gasketels verkocht gaan worden en iedereen aan de warmtepomp moet.verdubbelt in het beste geval het electriciteit verbruik en als het dan gaat vriezen zit je te blsuwbekken bij een elektrisch kacheltje omdat de COP bij lage temp heel slecht is. Als die oer domme ingenieur Wiebes (ging de politiek in!!) roept dat we van het aardgas moeten vergeet hij voor gemak maar even dat we een zeer lfijnvertakt gasdistributie net hebben. Dat we het gas uit Groningen er ook langzaam uit kunnen halen
      Wat moeten we dan wel doen?
      Geduld en samen in Europa bepalen wat we gaan doen. Energie besparen, isoleren. Brandstoffen kiezen met hoge H/C verhouding. Met aardgas als auto brandstof daalt CO2 emissie met 20%.Je kan auto ‘s bouwen die 1 op. 100 rijden. Maar we zien steeds meer rijdende containers op straat verschijnen SUV
      Auto ‘s dus progressief belasten met toenemend brandstofverbruik in de WLTP cyclus
      Treinen alleen laten rijden als ze vol zijn net als vliegtuigen (lager energieverbruik per passagier km dan een trein), en heel lage infrastructuurkosten
      Kernenergie centrales voor base load
      En last but not least gevangenisstraf voor politici en andere figuren zoals Doekle Tetpstra die onzin verkondigen en ingenieurs deze energie transitie over 50 jaar in goede banen leiden

      • Avatar
        Joost 28 mrt 2019 om 11:56

        Inderdaad, waarheidsplicht voor politici inclusief handhaving en vervolging zou beslist helpen.

  16. Avatar
    Frans Galjee 4 mrt 2019 om 12:43 - Antwoorden

    Ap mooi verhaal met wellicht toch veel punten van kritiek maar dat wil ik aan anderen overlaten.

    Op dit citaat wil ik wel reageren.

    “Er bestaat in de wetenschap geen verschil van mening over het effect van waterdamp en CO2 als broeikasgassen.”

    Op zich lijkt dat juist, echter, en daar gaat het om, als interactie met elkaar en in andere processen die klimaatverandering bepalen zijn er in de wetenschap nog te veel verschillende meningen over totale impact van broeikasgassen op bijvoorbeeld de globale temperatuur. Dit wordt vooral gevoed door nog te weinig kennis van de werkende processen.

    Mvg,
    Frans

  17. Avatar
    David 4 mrt 2019 om 14:27 - Antwoorden

    Het is natuurlijk komisch dat CO2 hier leidt tot meer waterdamp, wat een dempende werking heeft op temperatuurverandering .
    Maar die waterdamp emissies lijken mij volkomen ondergeschikt aan de natuurlijke verdamping van bossen, velden en oceanen.
    Haastige spoed is zelden goed.
    Steeds valt weer die kippendrift op bij windmolens, zonnepanelen en nu weer waterstof. Nadenken lijkt verboden.
    Al tientallen jaren hebben we nog maar 10 jaar de tijd om de planeet te redden.
    Opvallend is verder de enorme hoeveelheid grondstoffen die nodig zijn.
    Windmolenparken, elektrolyse, waterstof opslag, elektriciteitsopwekking.
    Dat zijn drie stappen vergeleken met een bij kolen- gas- of kerncentrales.
    Voeg daarbij dat windmolens gemiddeld maar 1 van de drie dagen werken wat een verdrievoudiging van geïnstalleerd vermogen en koppelnetten vereist.
    De investeringen van zo’n groen energiewonder zijn dus bijna 10 x hoger dan wat wij gewend zijn. Kassa.

  18. Avatar
    MP. 4 mrt 2019 om 15:30 - Antwoorden

    De gemiddelde capaciteitsfactor van de huidige windturbines in Nederland op landlocaties is momenteel 26%. Voor de twee windparken op zee is dat gemiddeld 34%.

    Dus bij evenveel wind op zee en land gemiddeld 30%

    Bij opschaling van wind zakt de inpasbaarheid op het stroomnetwerk naar 50% blijkt uit cijfers uit Denemarken.

    De elektrolyse fabrieken draaien dan met een capaciteits-factor van 15%, waardoor de capital cost per geproduceerde eenheid 6,67 x zo hoog wordt vergeleken met een capaciteits-factor van 100%.

    Bij een continue draaiende grote elektrolyse fabriek is de capital cost ongeveer 1.5 euro per kg, bij 15% capaciteits-factor stijgt dat naar 10 euro per kilogram. Daarbovenop komen kosten zoals elektriciteit kosten, compressie,opslag, transport, etc

    Ter vergelijking, rechtstreeks waterstof uit aardgas halen via stoom gas reformatie is ongeveer 2 euro per kilogram.

    Met extra elektriciteit van fossiele elektriciteit centrales zakt de capital cost per geproduceerde eenheid maar dan is de waterstof grotendeels niet groen en is er per saldo veel meer co2 uitstoot vergeleken met direct waterstof verkrijgen via stoom gas reformatie

    Electrolysis 2.6 kg CO2/ Nm3H2 x 0.85 = 2.2 kg CO2/ Nm3H2
    Steam reforming 0.8 kg CO2/ Nm3H2.

    https://www.caloric.com/wp-content/uploads/2018/11/Hydrogen-What-are-the-costs-1.pdf

  19. Avatar
    Michiel Mans 4 mrt 2019 om 15:36 - Antwoorden

    Referend naar het gelinkte https://www.climategate.nl/2018/06/co2-is-niet-het-belangrijkste-broeikasgas/ in het artikel vroeg ik me of er tabellen/grafieken zijn gemaakt (te maken zijn) waarin gemeten of (by proxy) berekende luchtvochtigheid vergeleken kan worden met tezelfdertijd bestaande CO2-concentraties over en langere periode (pre-industrial tot heden). Waar misschien het nodige uit op te maken valt. Googlend vond ik wel wat, maar niets waar ik als leek veel wijzer van werd.

    Het lijkt me verder dat elk nieuw systeem (hele keten van productie en gebruik) gebaseerd op meer chemische en-of elektrische omvorming dan het te vervangen systeem geen efficient systeem is. En daarom alleen al eigenlijk geen optie is.

    Over chemie gesproken. Hoe staat het met de ontwikkeling van ‘peut’ uit CO2, danwel hoe kijken climategaters hier tegenaan? Vermoedelijk ook zo’n niet-efficient systeem, maar op papier lijkt het een ideale oplossing. Zeker voor mensen met een groot octaangen, zoals ikzelf.

    Ref:
    https://www.skepticalscience.com/humidity-global-warming.htm
    https://skepticalscience.com/argument.php?a=7&p=9 zoek ‘humidity’ of ‘water vapor’
    https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q=fuel+out+of+CO2 -er wordt niet alleen over nagedacht, maar ook aan gewerkt.

  20. Avatar
    Rien Slagter 4 mrt 2019 om 16:40 - Antwoorden

    Geen idee waarom het rapport spreekt over zonne panelen op weilanden en wateroppervlaktes, alle vierkante kilometers plat dak loodsen in Nederland eerst beleggen met zonnepanelen , eventueel verplicht voor bedrijven, voorbeeld is Coolblue, daarnaast de Betuwelijn met geluidsschermen (loopt oost-west met een keurige hellingshoek.
    TU delft, Eindhoven en Twente verder laten ontwikkelden aan het bubble model om de effectiviteit te vergroten.

  21. Avatar
    Jan Neve 4 mrt 2019 om 16:43 - Antwoorden

    Bij verbranding van waterstof komt warmte vrij.
    En behoorlijk veel ook.
    Wat doet men daarmee ?
    Niets maar dan ook niets.
    Ik vind dat de heren geleerden als ze ergens tegen zijn ook alles uit de kast halen om iets de grond in te boren.
    Jammer want men beter proberen om te luisteren naar mensen die een andere mening hebben.

  22. Avatar
    S. Matsari 4 mrt 2019 om 17:25 - Antwoorden

    “Een ‘geschenk’ van onze generatie aan onze nakomelingen.”

    Wat was ook weer het geschenk wat onze generatie heeft gekregen ????

  23. Avatar
    Alex 6 mrt 2019 om 00:12 - Antwoorden

    Zoals bekend is, daar waar subsidies zijn is er fraude .
    Wat mij betreft besteed die 10 miljard of een veelvoud maar aan de bouw van kern of thorium centrales en stop met die niet recyclebare zonnepanelen inclusief de opruiming van vogeldodende zwaaipalen.
    Kan het nageslacht weer genieten van een horizon zoals die er decennia terug nog was.

  24. Avatar
    Marc 7 mrt 2019 om 16:30 - Antwoorden

    Fraai weer, een artikel met enorme fouten, geen rectificatie en de auteur laat niks meer van zich horen. Lijkt wel belletje trekken. Op naar de volgende stukje misleidende klimaatpropaganda van Ap die de pseudoskeptici alhier kritiekloos gaan omarmen.

Geef een reactie