Is God te vroeg doodgegaan?

Friedrich Nietzsche.

Een gastbijdrage van leonardo da gioiella.

Lang, heel lang geleden, stond er in mijn boekenkast een boek over de dood van God ‘RADICALE THEOLOGIE EN DE DOOD VAN GOD’ – radicaal wel gewoon nog met een “c” en theologie niet zonder “h”, maar verder wel helemaal in. Ik had ook een boek over de theologie als bevrijdingskarretje voor de armen en verdrukten in Zuid Amerika, als wingewest van de Verenigde Staten bestuurd door hele en halve dictators.

Ja ja, dat waren nog eens tijden. De kerken waren nog niet echt leeg gelopen, maar het progressieve denken was niet meer uit de verder nog steeds weerbarstige kaaskoppen te krijgen.

En we hadden een belangrijke profeet. Nietzsche. Hij was het die schreef: Gott ist tot! Gott bleibt tot! Dat is op heel veel verschillende manieren uitgelegd, ook wel: goedgepraat. Want het was natuurlijk best wel een risky shift. Je weet toch maar nooit. De wager van Blaise Pascal kwam vaak langs. En er werden allerlei vergoelijkende, en vooral goedmoedige, verhaaltjes bij verzonnen.

Ook ik heb meegedaan om God dood te maken. Mijn vader had mij allerlei dingen véél beter geleerd dan ik, eenmaal uit zijn buurt, deed. Ik bevond mij nog niet in Amsterdam, op kamers, of ik ging de zaterdagavond naar de kroeg, en bleef daar zitten tot zondagmorgen vroeg. Nou, dat wil wat zeggen hoor. Naar de kroeg gaan is al niks, maar daar de zondagsheiliging op eigen wijze invullen … poeh.

Tegen de wil van mijn vader ben ik niet in de kerk getrouwd. Mijn kinderen zijn niet gedoopt. En ik heb ze ook niet naar een Christelijke School gestuurd – ook al had één van de voormannen van de latere mannenbroeders, Barend Biesheuvel, zich in een bon mot afgevraagd: moet je nou intelligent zijn om gereformeerd te kunnen wezen, of moet je gereformeerd zijn, om intelligent te mogen zijn?

Overigens, toen één van mijn kinderen, inmiddels op het gymnasium, werd geconfronteerd met een andere Godenwereld, nam hij nog wel eens een kleinood van mij in de hand: een bijbeltje dat ik bij het verlaten van de Christelijke Nationale School gekregen had, mij mede dierbaar vanwege de handtekening daarin van een door mij zeer gewaardeerde dorpsoudste. En ik vond potloodstreepjes die ik er zelf niet in had gezet.

En dat tekende ook mijn tweeslachtigheid. Dierbare herinneringen aan die vroegere tijden zag je, in één of andere vorm, terug in mijn boekenkast.

En je zou die bekende uitspraak, van de schrijver en de plek waar zijn wieg stond, ook hier kunnen variëren: je kan die jongen wel uit de kerk halen, maar daarmee heb je de kerk nog niet uit die jongen weg.

En zo is het onlangs gebeurd dat er opnieuw een boek mijn boekenkast binnenrolde: de biografie van Harry M. Kuitert, dominee en theoloog, en een dwarsligger van jewelste waar het God betrof. Een biografie die ik met enige weemoed in de hand nam, omdat het mij ook herinnerde aan gesprekken met mijn inmiddels overleden zwager; een zeer praktische man, die mij als jongen – hij was een stukje ouder – al leerde: als je niet bidt voor het eten, blijft de pan met aardappelen evengoed op tafel staan.

En het zou voor mensen als Jeff Harvey, Bart Verheggen en Guido van der Werf geen kwaad kunnen om die biografie ook eens te lezen, al was het alleen maar om te leren dat er niks op tegen is om wetenschappelijk gesproken kronkelige paadjes te betreden. Maar vooral om te leren dat de VU er toentertijd, nogmaals, die vermaledijde zestiger jaren, geen probleem mee had om een controversieel figuur te benoemen – niet alleen onder protest van andere hoogleraren, zowel binnen als buiten de faculteit, maar ook tegen de zin van de toen nog gezag hebbende synode van de Gereformeerde Kerk, en dat nota bene ook nog op de theologische faculteit.

Is God te vroeg dood gegaan? Wel, ik noemde niet voor niets de namen van Harvey, Verheggen, Van der Werf. Die denken, met een boel andere slimme jongens en meisjes, dat ze God niet alleen niet meer nodig hebben, nee, God is een hinderpaal. Daar kun je niks meer aan overlaten. Als we niet zelf het klimaat in handen nemen gebeuren er verschrikkelijke dingen.

En nu kunnen jullie God wel blijven zien in de figuur waarin ik hem hier in den beginne opvoerde – en dat heb ik wel graag, want ik ben nog niet klaar. Maar je kan God ook zien als een lid van het Pantheon, dus als een grote jongen die het reilen en zeilen van zijn stekkie – laten we wel wezen: een complexe materie, heel complex! – al heel lang met veel competentie adequaat bestiert – en dan wordt de hybris van dit soort mensen toch wel heel erg geaccentueerd. De snotneuzen: vergeleken met die God komen ze pas kijken. En het erge is: ze zijn ook al lang weer weg als gaat blijken dat ze er een rotzooitje van hebben gemaakt.

Die slimme jongens en meisjes zijn in grote getale door het onderwijs afgeleverd, in een katholiek-liberaal project dat niet ongeslaagd mag worden genoemd: de Mammoetwet. Het problematische is: dat project viel in dezelfde tijd dat God zo’n beetje aan het dood gaan was, en nu denken we op veel gebieden dat we alles weten, en niks en niemand meer hoeven te bevragen. In het eigen hoekje wordt alle gelijk van de wereld bevestigd.

En daarmee komen we bij een ander chapiter, dat eigenlijk precies hetzelfde is: het idealisme.
En daarmee komen we bij een deelchapiter dat ook aan het geloof vast zit: intolerantie.
En daarmee zijn we bij de bron die al deze overwegingen in gang gezet heeft. Eerder kopte Climategate.nl: Hoe idealisme ontaardt in intolerantie. De vraag werd niet beantwoord.

De relatie tussen intolerantie en geloof zie ik wel zitten, alhoewel ik tegelijkertijd fel protesteer: ik ben thuis niet met onverdraagzaamheid opgevoed, en als iemand naar de hel wilde moest ie dat, wat mijn vader betrof, vooral zelf weten (behalve z’n kinderen dan). En zo heb ik toch wel een paar zeer plezierige herinneringen aan gelovige mensen.

De relatie tussen idealisme en geloof zie ik ook wel zitten. Voor de ouderen onder ons was de hemel in de hemel er als ideaal, terwijl die oudere zwager van mij begon te zeggen: wat heb ik nou aan de hemel, als ik het hier niet goed heb – en daar kwamen de idealisten van de derde wereld en de idealisten van een schonere wereld.

Maar de relatie tussen idealisme en intolerantie: is dat wel een zuivere?

Laat mij ook een keertje Afshin Ellian aan het woord laten – om te benadrukken dat er iets mis is met dat beeld. Die schreef, nu ruim anderhalf jaar geleden, een column: Stop de ‘antifascistische’ intolerantie op de universiteit. En niemand die de bedoelingen van de schrijver beter karakteriseerde dan één van de commenters: De zgn antifascisten zijn de nieuwe fascisten. Dat ze het zelf niet door hebben verbaast me nog het meest.

Ellian schreef: Linkse revolutionaire bewegingen hebben sinds de jaren zestig van de vorige eeuw geprobeerd om deze stelling [een stelling van Feuerbach dat het er op aan komt de wereld te veranderen] binnen de academische muren te realiseren. Dat werd vooral geprobeerd binnen de sociale faculteiten. Daar wisten ze successen boeken in hun idealistische streven. Dit was dodelijk voor de wetenschap. Alles wat niet voldoet aan de idealen van de linkse humaniteit, wordt aangeduid als decadent, racistisch, kapitalistisch, rechts, fascistischLet op: kennelijk hebben die slimme jongens meer wetenschap dood gemaakt dan alleen klimatologie.

De vraag is: heeft Ellian wel dé idealist, of het idealisme in hun vizier? En ik pak nogmaals de typering van hen die de wereld willen veranderen:

… a cocktail of ideas which includes anti-industrial nature worship, post-colonial guilt, a post-Enlightenment belief in scientists as a new priesthood of the truth, a hatred of population growth, a revulsion against the widespread increase in wealth and a belief in world government… protest movements which involve dressing up and disappearing into woods, and a dislike of the human race, exclaiming: the world has cancer and the cancer is man.

Zijn dat idealisten? En, ook als ze zich idealisten noemen, kan dan Ellian deze mensen met droge ogen napraten en beweren dat dat idealisten zijn – waarmee de echte idealisten een geweldige schop onder hun kont krijgen.

Er is zoiets als the ideal observer theory. Die zegt dat moral judgements can be justified by appeal to what an ideal observer would do in a given situation. Ik weet zeker dat Ellian niet die ideal observer is. En met zijn poging om idealisten in een fascistische hoek te plaatsen doet ie niet veel anders dan Harvey en Verheggen die Susan Crockford in een donker hoekje stoppen: de wetenschap daadwerkelijk dood maken.

Laten we met beide benen op de grond blijven, praktisch zijn, en een idealist oproepen die regelmatig de kolommen van Climategate.nl betreedt: Ronald Vanderjong. Is dat een idealist?

Wel, hij heeft een paar gestaltes. Hij suggereert een echte idealist te zijn, die het beste met de wereld voor heeft. Hij is tevens een echte idealist die wil dat de wetenschap in al haar oude glorie wordt hersteld: the science is settled by consensus en wij zullen braaf, met de armen over elkaar, luisteren. En het is tegelijkertijd iemand die, hoe idealistisch zijn andere gedaante ook, de domheid onder het gewone volk liever wil aanwijzen dan wil wegnemen. en dat vooral met een moralistisch sausje: als mens heeft Leonardo gefaald (ook geen ideal observer observation, hoor). Maar, in welke gestalte die ook verschijnt, de oordelen over de ander dalen met veel dedain neer, er wordt gedenigreerd en geschoffeerd, en somtijds ontaardt dat in regelrechte beledigingen.

Is Ronald Vanderjong een idealist? Wel, was Mussolini een idealist? Hij zocht aanzien voor zijn Italia, het moest een smoel krijgen, zeggen we tegenwoordig. Mussolini was niet zo’n heel erg sterke man. Hij moest en zou een kolonietje voor zijn Italia, en daarom trok hij ten strijde tegen Abessinië. Hij wilde graag meedoen met Hitler, en probeerde de Alpen over te steken naar Frankrijk. Maar voor de rest was het een niet zo vriendelijke baas, die mensen die het oneens waren met hem verbande naar plaatsen, ver weg van de grote stad waar de geschiedenis een noodzakelijk nieuwe wending moest nemen.

Is Ronald Vanderjong een idealist? Ik vind van niet. Het is een verongelijkte ouwe baas, die wil dat de dingen precies gaan zoals hij vindt dat ze moeten gaan. En ik weet zeker dat, als hij de baas zou worden, ik vanaf dat moment niet meer welkom zou zijn in Nederland, mijn vaderland of niet mijn vaderland. Intolerante lieden die mij willen beletten om anders tegen de dingen aan te kijken dan zij doen, ga ik geen idealist noemen.

Nee, het woord idealist wordt veel te vaak gebruikt door hen die het niet zijn, en veel te vaak geplakt op anderen door hen die daar kwalijke bedoelingen mee hebben. Idealisten die zeggen dat de mens er een rotzooitje van heeft gemaakt, en dat het nu heel anders moet, die moet je op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee zetten.

En daarom kom ik terug bij mijn vraag: is God misschien te vroeg dood gegaan?

Het heet dat God de mens uit het paradijs heeft gejaagd, maar ik denk persoonlijk dat wij God uit het paradijs weg hebben gestuurd. En dan vooral die slimme jongens en meisjes die sinds de Mammoetwet door het onderwijs zijn afgeleverd bij de samenleving. Die slimme jongens en meisjes, waarover sinds de jaren zestig alleen nog maar in superlatieven wordt gesproken. Jantje is toch zo knap, hij zit nog maar in de eerste groep, maar hij leest de boekjes van groep drie al.

Maar de zondeval is gebleven, want in die dagen was er iemand die zei: God is niet dood, nee, hij heeft afstand van ons genomen; wij zijn zo eigenwijs, hij laat ons voorlopig even alleen rotzooien. Of, zoals Nietzsche het zei: Wir haben ihn getötet, – ihr und ich! Wir alle sind seine Mörder!

leonardo da gioiella.

En ik denk: was God nog maar even niet dood verklaard. Had ik God maar niet vermoord. Dan zagen we hem nog steeds als iemand die hemel en aarde alzo onderhoudt en regeert dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren, en ook wel orkanen en hittegolven, niet bij geval, maar van zijn vaderlijke hand ons toekomen.

En dan had ik nog steeds iedere tweede woensdag van maart een vrije dag, en zat ik, op wat de biddag voor het gewas heette, in de kerk, en hoorde de dominee bidden tot de goede en almachtige Vader, dat hij op tijd zonneschijn, veel zonneschijn mocht zenden, en daar tussendoor, op zijn tijd, milde regens, de juiste hoeveelheid milde regens mocht storten zodat het land precies niet te nat en niet te droog zou zijn, zodat de gewassen in overvloed zouden groeien, en zodat de oogst rijk zou zijn … en ik zou dat boertje dat naast mij zat in de kerk opnieuw horen murmelen, tussen de woorden die de dominee op dat moment ten hemel zond: ho ho, een bitje rustig an ee, tmò ok nog wat opbringe.

Boerenverstand … er kan eigenlijk niks tegenop!

Door |2018-11-12T10:42:13+00:0013 november 2018|74 Reacties

74 Comments

  1. Ronald 13 november 2018 om 20:33 - Antwoorden

    Ik heb maar zo het vermoeden, Leo, dat mijn bijdrage aan het working paper, waarmee Arthur deze week naar buiten treedt, vele malen groter is dan jouw bijdrage daaraan. Zeer waarschijnlijk oneindig veel groter daar ik vermoed dat jouw bijdrage exact 0 is.

    En daarmee is eigenlijk alles gezegd over de kwaliteit van de analyse van bovenstaand artikeltje.

    • Ronald 14 november 2018 om 19:47 - Antwoorden

      11 duimpjes omhoog, 0 omlaag. Dat vraagt om een bijpassende afsluiting.

      Jouw analyse is prutswerk, Leo, psychologie van de koude grond. Je kent me niet en mist het talent mij te leren kennen in mijn reacties. Alles wat jij mist heeft Arthur Rörsch wel. Hij is mij erkentelijk voor mijn bijdragen aan zijn working paper. Dat niveau heb jij nog niet aangetipt. Verre van.

      Het working paper wordt binnenkort vrijgegeven. Jouw reacties daarop zullen de echte Leo tonen: inhoudelijk sterk of slechts gebakken lucht. We gaan het zien.

  2. Scheffer 13 november 2018 om 20:43 - Antwoorden

    Ik noteer de tweeslachtigheid in het goddeloze Groene geloof . Het is helaas een ideologische chaos in de inconsequente Groene religie, da gioiella. Doet me denken aan de ingewikkelde Roomse Triniteit, maar dan de ingewikkelder Groene 12-vuldigheid

    De aarde te redden door de natuur te vernietigen.
    CO2 te besparen door alle CO2-loze kerncentrales te bannen.
    Kolenstook te verbieden maar woodpellets te stoken met meer CO2-uitstoot als gevolg.
    Biologisch te boeren tegen veel slechtere opbrengsten en hogere prijzen.
    Biofuels op te stoken in vliegtuigen en te vliegen over daardoor gekapte oerwouden.
    Klimaat te beheersen door meer CO2 uit te stoten met wisselvallige energie.
    Windmolens te plaatsen die opwarming veroorzaken en het milieu vervuilen in China.
    Elektrische mobiliteit te propageren maar primair voor wisselvallige stroom te kiezen.
    Niet tegen kernenergie te zijn, maar beslist niet voor nieuwe kernenergie te zijn.
    CO2 als pure vervuiling te bestempelen i.p.v. als vergroenend groeigas.
    C-AGW consensus te claimen bij slecht 35% C-AGW-klimaatwetenschappers.
    20 jaar opwarming ideologisch uitsluiten van millenia natuurlijke opwarming.

    • David 14 november 2018 om 09:51 - Antwoorden

      De enige rationele verklaring is een verborgen agenda: vernietiging van het kapitalisme.
      Hoor hoe GL voorman Jesse Klaver bepleit miljarden uit te geven aan klimaatbeleid dat geen meetbaar resultaat oplevert.
      Dat is een soort oorlogshandeling, vernietiging van een samenleving.

  3. Herman 13 november 2018 om 20:54 - Antwoorden

    Wat Leonardo wegmoffelt tussen melancholiek gemijmer over God, de relaties tussen geloof, tolerantie en idealisme, en een lompe vergelijking van Vanderjong met Mussolini is dit:

    drie klimaatwetenschappers waar hij het niet mee eens is hebben hun middelbaar schoolonderwijs genoten na de invoering van de Mammoetwet. De Mammoetwet mag (!) niet slecht genoemd worden, en deze drie wetenschappers behoren tot de “slimme” jongens en meisjes die sindsdien zijn afgeleverd bij (!) de samenleving. Vooral zij hebben God weggestuurd uit het paradijs.

    Wat dit laatste betekent wordt niet helemaal duidelijk, maar er is wel enige dramatiek.
    “Had ik God maar niet vermoord. Dan zagen we hem nog steeds als iemand die hemel en aarde alzo onderhoudt en regeert dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren, en ook wel orkanen en hittegolven, niet bij geval, maar van zijn vaderlijke hand ons toekomen.”
    Tijdens zijn grote innerlijke strijd vond Leonardo “orkanen en hittegolven” iets beter klinken dan “spys en drank, gezondheid en krankheid”.

    Leonardo wil ons vertellen dat het vervelend is dat we vandaag de dag moeten luisteren naar Harvey, Verheggen, van der Werf en (meisje) Hertzberger.

    Dan nog de dominee die voorgaat in gebed:
    [dat de goede en almachtige Vader] de juiste hoeveelheid milde regens mocht storten zodat het land niet te nat en niet te droog zou zijn […]

    De dominee had een bijzonder helder beeld van de kwetsbaarheid van het milieu.

  4. Gebruiker4401 13 november 2018 om 21:40 - Antwoorden

    Puur ter informatie voor de redactie; als relatieve buitenstaander is hier grotendeels echt geen touw aan vast te knopen, het lijkt hier vooral om een aantal persoonlijke afrekeningen te gaan, verder doorspekt met wat fraaie uitspraken zoals dat de wetenschap gedood is door gemene linkse mensen/idealisten/mensen die niet in God geloven/ene Ronald of andere mensen die lijken op Mussolini. Heb ik het zo goed?
    Trouwens, als dat zo is, hoe kan het dan dat nog steeds maar een zeer magere 0.5% van de klimaatwetenschappers stelt dat met name de mens heeft bijgedragen aan de opwarming van de aarde zoals hier recent werd overgenomen van Baudet?

  5. Echte Guido 13 november 2018 om 23:39 - Antwoorden

    Hartelijk dank, waarde sceptici van deze hilarische site. Sinds het bezoek aan mijn demente oma niet meer zo veel pret gehad om een verwarde bejaarde.

    Nog een paar van dit soort stukken en hij heeft Climategate ook vermoord. Kostelijk!

  6. Geert 13 november 2018 om 23:56 - Antwoorden

    Climategate gaat aan zijn eigen succes ten onder…

  7. Echte Guido 14 november 2018 om 00:06 - Antwoorden

    Hartelijk dank voor deze hilarische bijdrage. Sinds het bezoek aan mijn oma niet meer zo gelachen om een verwarde bejaarde.

    Nog een paar van dit soort bijdragen en Climategate is ook vermoord. Kostelijk!

  8. Echte Guido 14 november 2018 om 00:07 - Antwoorden

    O, het leek even alsof mijn post was verwijderd. Daarom nu dubbel. Sorry…

    • Hans Erren 14 november 2018 om 06:28 - Antwoorden

      “Echte Guido” (niet Guido van der Werf) was bezig net een vergeefse sabotagepoging.

    • Willem Spaans 16 november 2018 om 09:18 - Antwoorden

      Hans, toch maar een moderator voor de comments? Vuilspuiterij is niet mijn stek

  9. Echte Guido 14 november 2018 om 07:34 - Antwoorden

    Hans Error, ik ben inderdaad niet een andere Guido. Ik ben de Echte Guido. En u bent werkzaam in de olie-industrie.

    • Hans Erren 14 november 2018 om 21:26 - Antwoorden

      Guttegut, “echte Guido”, (niet Guido van der Werf) denkt dat hij een originele mop heeft bedacht, nee die heeft al een baard van 45 jaar. Het is bovendien een persoonlijke aanval van een anonymus die weigert met open vizier te debatteren. Dat ik in de olieindustrie werk verklaart tevens mijn voorkeur voor kernenergie. Not.

    • Boels 15 november 2018 om 07:46 - Antwoorden

      “En u bent werkzaam in de olie-industrie.”

      Allen (ooit) betrokken bij de olieindustrie moeten een lintje krijgen, ook posthuum.
      Want zij hebben beter gezorgd voor de “verheffing van het proletariaat” dan het linkse gedoe.
      Wel jammer dat de welvaart ook jankende, activistische parasieten heeft voortgebracht; “Echte Guido” is een exponent daarvan.

  10. Aad Vermeulen 14 november 2018 om 23:11 - Antwoorden

    Leonardo, kun je even aangeven wie je nu bedoelt met Ronald vanderJong? Ik kan de combinatie van Ronald en van der Jong niet herkennen. Heb je het nu over 2 personen?
    Bovendien vind ik dat je de klimaatdiskussie niet moet ophangen aan uitspraken van personen in de blogsfeer. Je vind hier op climategate personen die de AGW-hypothese aanhangen en personen die de hypothese verwerpen. Laten we kijken naar de argumenten en niet naar de persoon die een argument naar voren brengt.
    Hetzelfde geld voor personen die op andere blogs hun zegje doen. Je hebt blijkbaar een hekel aan Bart Verheggen.. Maak je daar niet druk om. Bart Verheggen bepaalt niet het klimaatbeleid en draagt ook wetenschappelijk niets meer bij sinds zijn hoofdaktiviteit verschoven is naar bloggen, onderzoeken van bloggen en onderzoeken van consensus..Dat heeft allemaal niks meer van doen met klimaatwetenschap en moet je ook niet te serieus nemen.
    Kijk voor de wetenschap naar de wetenschap en kijk naar de politiek in brede zin als het gaat om de bevolking achter bepaalde beleidsvoornemens te krijgen.

    • Ronald 15 november 2018 om 00:15 - Antwoorden

      Aad,
      “Ronald vanderJong”, de heilige drie-eenheid of zoiets: RonaldvanderHeijden-Henk deJong.

      Dat niveau dus.

      • Anne 15 november 2018 om 00:55 - Antwoorden

        Ronald, ik ben het niet eens met zoals mensen hier met elkaar omgaan. Grote ego’s heb ik persoonlijk niets mee mijn leven lang. Naast dat ik denk dat ego ontwikkeling en vorming hoort bij de jongere mens; jongeren die hun onvolkomenheden nog moeten rechtzetten. Komt dat goed? Niet altijd denk ik, maar zie om me heen gebeuren dat als het goed is de ouder wordende mens tot meer mildheid ge(s)temd is.
        Je kunt wederzijdse reacties terug verwachten van deze of gene wanneer menselijk respectabele grenzen worden overschreden.
        Ik pleit voor menselijkheid qua communicatie als vertrekpunt.

  11. Anne 15 november 2018 om 00:02 - Antwoorden

    Aad, ik denk dat je gelijk hebt wat betreft “Bart Verheggen bepaalt niet het klimaatbeleid en draagt ook wetenschappelijk niets meer bij sinds zijn hoofdaktiviteit verschoven is naar bloggen, onderzoeken van bloggen en onderzoeken van consensus.”
    Volgens mij is Bart daarnaast vooral ook docent en heeft dus uitgebreid de mogelijkheid om zijn studenten in een bepaalde richting te duwen. Vergeet niet dat we op dat niveau ook moeten kijken naar hoe een opvatting zich als een virus kan verspreiden.
    En inderdaad “Dat heeft allemaal niks meer van doen met klimaatwetenschap”.

Geef een reactie

Conform ons Privacybeleid maken wij gebruik van Cookies om onze website beter te laten werken. OK